Bayrampaşa İş Hukuku Avukatı

Yevmiyeli ya da kayıtsız çalışan işçi nereden başlamalı?

Başlangıç noktası, çalışmanın varlığını ve süresini gösteren izleri toplamaktır. Bayrampaşa iş hukuku avukatı da hal ya da atölye çalışanının dosyasına bu izlerle başlar. Sıra şöyledir:

1. SGK hizmet dökümünüzü alın ve hangi günlerin, hangi işveren adına bildirildiğini görün.
2. Sizi işyerinde gören kişileri belirleyin. Komşu dükkân çalışanları, düzenli müşteriler ve nakliyeciler tanıklık edebilir.
3. Elden ödemeleri tarih ve tutarıyla not edin, işverenle yazışmalarınızı da silmeyin.
4. Hizmet tespitinde 5 yıllık hak düşürücü süre, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlar. Bu davada arabuluculuk dava şartı değildir ve önceden SGK'ya başvuru aranmaz. Dava Kuruma mahkemece ihbar edilir.
5. Ücret, fazla mesai, kıdem ve ihbar alacaklarında önce arabulucuya başvurulur ve zamanaşımı 5 yıldır.
6. Primleriniz eksik yatırılmışsa bunu haklı fesih nedeni olarak kullanıp kullanmayacağınızı ayrılmadan önce değerlendirin. İzlenecek yol SGK primi eksik yatırılırsa ne yapılır yazısında anlatılır.

Otuzdan az işçi çalıştıran işyerinde işe iade istenemez. Ancak fesih kötü niyetliyse bildirim süresinin 3 katı tutarında tazminat talep edilebilir (4857 sayılı İş Kanunu md. 17). Dosya, hangi kanun uygulanırsa uygulansın Çağlayan'daki iş mahkemelerinde görülür.

Bayrampaşa'da hangi belgeler delil olur?

Yazılı sözleşmenin bulunmadığı işlerde çalışmayı dolaylı kayıtlar gösterir. Bayrampaşa işçi avukatı ile yapılan ilk görüşmede de bu kayıtlardan hangilerinin elde olduğu sorulur. İşe yarayan başlıca deliller:

• Hal çalışmasında giriş kartı ya da araç giriş kayıtları, kantar ve sevk fişlerindeki imzalar, yazıhanenin sipariş mesajları
• Sanayi sitesinde iş emri ve servis formlarındaki usta adı, müşteriyle yapılan yazışmalar, site girişindeki kamera kayıtlarının mahkemece istenmesi
• Tekstil atölyesinde günlük üretim ve parça sayım fişleri, işyeri mesaj grubundaki vardiya duyuruları
• Mağazada vardiya çizelgesi, kasa devir tutanağı, izin formları
• Her dosyada banka hareketleri, elden ödeme notları, SGK hizmet dökümü ve tanık bilgileri

Hal, sanayi sitesi ve atölyede çalışanların sık yaşadığı sorunlar

Sanayi sitesi, hal ve atölye işlerinden doğan uyuşmazlıkların ortak noktası çoğu zaman iş ilişkisinin yazıya dökülmemiş olmasıdır. Sözleşme yoktur, ücret elden ödenir ve çalışma saatleri kayıt altında değildir. İlçedeki dört çalışma alanında öne çıkan talepler şöyledir:

Toptancı hali ve gıda işyerlerinde gece çalışması ve yevmiye

Halde iş çoğunlukla gece geç saatte başlar ve sabaha kadar sürer. Yükleme, taşıma ve satış bu saatlerde yapılır. Günlük yevmiyeyle çalışmak işçi sayılmaya engel değildir, çünkü ücretin günlük ödenmesi iş sözleşmesinin varlığını ortadan kaldırmaz. Aynı işverene düzenli çalışan hamal, tezgâhtar ya da şoför, sigortalı gösterilmeyen süreler için hizmet tespit davası açabilir ve bir yılı dolduran çalışmada kıdem tazminatı da isteyebilir.

Hal işçisi için bilinmesi gereken kurallar:

• Gece süresi bakımından iş hayatında gece, en geç 20.00'de başlayıp en erken 06.00'ya kadar süren dönemdir. Gece çalışması kural olarak 7,5 saati geçemez (md. 69).
• Süreksiz iş ayrımı önemlidir. Niteliği gereği en çok 30 iş günü süren işler süreksiz iştir ve bu işlerde bildirim süresi, yıllık izin gibi konularda Borçlar Kanunu uygulanır (md. 10). Aynı yazıhaneye aylarca her gece çalışan kişi bu kapsama girmez, çünkü işi süreklidir.
• Tatil günleri için temel kural, yedi günde bir kesintisiz 24 saat dinlenmedir. Bu dinlenme verilmemişse hafta tatili çalışması zamlı ödenir (md. 46). Bayram öncesi yoğunlukta genel tatil gününde çalışan işçi ek bir günlük ücret alır (md. 47).
• Yük taşıma kazalarında, yani düşme, ezilme ve bel yaralanmalarında işveren olayı kolluğa derhal, SGK'ya en geç 3 iş günü içinde bildirir. Sigortasız çalışan işçinin kazası da iş kazasıdır.

Birden çok yazıhanenin yükünü taşıyan hamalda işverenin kim olduğu ayrıca belirlenir. Bunun için talimatı kimin verdiğine, ücreti kimin ödediğine ve çalışmanın hangi yazıhanenin düzeni içinde yürüdüğüne bakılır. Soğuk hava deposu ve paketleme gibi gıda işyerlerinde ise vardiya ve fazla çalışma alacakları öne çıkar.

Yevmiyeyle çalışan hal işçisinin kıdem ve ihbar hesabı nasıl yapılır?

Rakamlar yuvarlak ve örnek amaçlıdır. Halde aynı işverene 3 yıl 6 ay boyunca düzenli çalışan bir işçinin günlük brüt yevmiyesi 1.400 TL'dir. İşveren, işçiyi haklı neden göstermeden ve önceden bildirmeden işten çıkarmıştır.

• Kıdem tazminatına esas 30 günlük ücret 30 x 1.400 TL = 42.000 TL'dir. Bu tutar, 1 Temmuz 2026 – 31 Aralık 2026 dönemi tavanının (73.729,87 TL) altındadır.
• Kıdem tazminatı 3,5 yıl x 42.000 TL = 147.000 TL brüt olur ve artan 6 aylık süre oranlanarak hesaba katılır.
• İhbar tazminatı bakımından, 3 yıldan fazla çalışmada bildirim süresi 8 haftadır. 56 gün x 1.400 TL = 78.400 TL brüt.

Sürenin ve ücretin ispatı tanıklarla ve yazılı izlerle yapılır. Kendi rakamlarınız için kıdem tazminatı hesaplama aracına bakılabilir. Bildirim sürelerinin ayrıntısı ihbar tazminatı sayfasındadır.

Sanayi sitelerinde üç kişilik işyeri, çırak ve kalfa hangi kurallara tabidir?

Tamir, bakım ve imalat atölyelerinde dosyanın başında uygulanacak kanun ve çalışanın statüsü olmak üzere iki konu netleştirilir. Esnaf ve sanatkâr işyerinde en çok üç kişi çalışıyorsa 4857 sayılı Kanun uygulanmaz (md. 4). Bu durumda ilişki 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na tabi olur ve kıdem tazminatı gibi kalemlerde sonuç değişebilir. Geçerli bir çıraklık sözleşmesi olmadan çalıştırılan genç ise işçi sayılır.

Makine, kaynak ve pres işlerindeki kazalarda iş kazası tazminatı talebi çırak ve stajyerler için de gündeme gelir. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde, yaptığı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen kişi çalıştırılamaz (6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md. 17). Sanayiye ait işlerde 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılması yasaktır (4857 md. 73). Her iki kanunda da davaya iş mahkemesi bakar (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 5).

Tekstil atölyelerinde parça başı ücret ve ücretsiz izin

Parça başı ücretle çalışan işçi de haftalık 45 saati aşan çalışmasının zamlı karşılığını isteyebilir. İşveren işçiye yapabileceğinden az iş verirse aradaki ücret farkını zaman esasına göre ödemek zorundadır. Ödemezse işçi sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir (4857 md. 24/II).

Siparişin azaldığı dönemde işçinin yazılı onayı alınmadan ücretsiz izne çıkarılması çalışma koşullarında esaslı değişikliktir. Yazılı bildirilmeyen ve işçi tarafından 6 iş günü içinde yazılı kabul edilmeyen değişiklik işçiyi bağlamaz (md. 22) ve durum koşullarına göre işveren feshi sayılabilir.

Atölyelerde sık rastlanan bir başka uygulama, işçinin sezon sonunda çıkarılıp yeni sezonda yeniden alınmasıdır. Aynı işverenin bir ya da değişik işyerlerinde aralıklı geçen çalışmalar kıdem hesabında birleştirilir (1475 sayılı Kanun md. 14). Önceki dönem için kıdem tazminatı ödenmişse o dönem yeniden hesaba katılmaz.

Mağaza ve perakende çalışanlarının tatil ve izin hakları

Mağaza ve tezgâh çalışanlarında uyuşmazlık çoğunlukla tatil günlerinden ve kullandırılmayan yıllık izinden doğar. Hafta tatili pazar günü olmak zorunda değildir, ancak yedi günlük dönemde kesintisiz 24 saat verilmelidir. Yıllık ücretli izin süresi 1 ile 5 yıl arası kıdemde 14, 5 ile 15 yıl arasında 20, 15 yıl ve üzerinde 26 günden az olamaz (md. 53). Sözleşme sona erdiğinde kullanılmayan izinlerin ücreti son ücret üzerinden ödenir (md. 59). Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre iznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir. Bu ispat imzalı izin defteri ya da eşdeğer yazılı belgeyle yapılır.

Kasa açığı ya da eksik mal gerekçesiyle yapılan kesintilerde kural açıktır. İşveren, işçinin rızası olmadıkça alacağını ücretle takas edemez (6098 md. 407). Fesih sonrasında istenebilecek kalemlerin tamamı işçilik alacakları sayfasında sıralanır.

Bayrampaşa'daki işyeri için dava ve arabuluculuk hangi adliyede?

Bayrampaşa, İstanbul Adliyesi'nin yargı çevresindedir ve ilçedeki işyerlerinden doğan iş davaları Şişli Çağlayan'daki bu adliyede bulunan İstanbul İş Mahkemeleri'nde görülür. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 6 uyarınca dava, işin yapıldığı yerde ya da davalının yerleşim yerinde açılır. İşveren başka ilçede kayıtlıysa o ilçenin bağlı olduğu adliye de yetkilidir. Büyük İstanbul Otogarı da “Esenler Otogarı” diye anılsa da idari olarak Bayrampaşa'nın Altıntepsi Mahallesi'ndedir. Otogardaki yazıhane, firma ve kargo bölümlerinde yapılan işler bakımından işin yapıldığı yer mahkemesi bu nedenle Bakırköy değil, Çağlayan'daki İstanbul İş Mahkemeleridir.

Varsayımsal bir hal dosyası seçeneği somutlaştırır. Halde bir yazıhaneye bağlı çalışan tezgâhtarın işvereni şirket değil, Küçükçekmece'de oturan bir gerçek kişidir. Ücret ve kıdem alacağında seçim iki yer arasındadır. Bunlardan biri işin yapıldığı yer olarak Çağlayan'daki İstanbul Adliyesi, öteki davalının yerleşim yeri olarak Küçükçekmece Adliyesi'dir. Tanıklar halde çalışan öteki tezgâhtarlar ve nakliyecilerse ilk seçenek delillere daha yakındır. İşçinin kendi oturduğu yer, iş kazası davaları dışında yetki doğurmaz.

Ücret, tazminat ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya gidilir. Başvuru İstanbul Adliyesi'ndeki arabuluculuk bürosuna yapılabilir. Görüşmede anlaşma sağlanırsa tutanak ilam niteliğinde belge sayılır (taraflar avukatsızsa icra edilebilirlik şerhi alınarak) ve anlaşılan konuda sonradan dava açılamaz. Anlaşma olmadığında izlenecek yol arabuluculukta anlaşma olmazsa ne olur yazısında, ilin öteki yargı çevreleri İstanbul iş mahkemeleri sayfasında anlatılır.

Bayrampaşa'daki işverenler için dikkat noktaları

Küçük işyerinde kayıt tutmamak, sonradan açılan davada işçinin beyanının ve tanıklarının esas alınmasına yol açar. İşveren açısından başlıca noktalar:

• Yevmiyeyle çalışan işçiyi de çalıştığı ilk günden sigortaya bildirmek ve ödemeleri banka üzerinden ya da imzalı bordroyla yapmak.
• Yazılı sözleşme yoksa en geç 2 ay içinde çalışma koşullarını, ücreti ve çalışma süresini gösteren yazılı bir belge vermek (4857 md. 8).
• Çırakla usulüne uygun çıraklık sözleşmesi yapmak, sözleşmesiz genç çalıştırmamak.
• Gece çalışmasını 7,5 saatle sınırlamak ve 18 yaşını doldurmamış işçiyi sanayi işinde gece çalıştırmamak.
• Makinelerde koruyucu bulundurmak, eğitim ve koruyucu donanım teslimini imzalı kayda bağlamak.
• Ücretsiz izin ve çalışma düzeni değişikliği için işçinin yazılı onayını almak, izin kullanımını da imzalı forma bağlamak.

Lexim Hukuk Bürosu, Bayrampaşa'da çalışan ya da işyeri Bayrampaşa'da bulunan işçi ve işverenler için alacak hesabı, arabuluculuk görüşmesi, dava dilekçesi ve duruşma takibi işlerini yürütür.