İş Mahkemesi Avukatı: Görevli Mahkeme, Aşamalar ve Deliller

İş mahkemesi avukatı ne yapar?

İş mahkemesi avukatı, iş mahkemesinde görülen davada işçiyi ya da işvereni temsil eder. Dilekçeleri hazırlar, delilleri sunar, duruşmalara katılır ve kanun yollarını takip eder. Halk arasında “işçi mahkemesi avukatı” ya da “iş davası avukatı” da denir, ancak bu kanunda ayrı bir unvan değildir. Lexim Hukuk Bürosu İstanbul'da iş hukuku alanında hem işçi hem işveren tarafına hizmet verir.

İş davası büyük ölçüde hesaba ve kayda dayanır. Kıdem süresi, giydirilmiş ücret, fazla çalışma saati ve zamanaşımı gibi unsurlar sonucu doğrudan etkiler. Yaklaşık tutar ve süreler hesaplama araçları sayfasındaki araçlarla görülebilir. Bu nedenle avukatın işi yalnız duruşmaya katılmak değildir, talebi doğru kurmak ve delilleri süresinde bildirmek de bu işin parçasıdır.

Bu sayfada sık geçen usul terimleri şöyledir. Dava şartı, mahkemenin davanın esasına girebilmesi için bulunması zorunlu koşuldur. Hak düşürücü süre, geçmesiyle hakkın sona erdiği ve hâkimin kendiliğinden dikkate aldığı süredir. Zamanaşımı ise borçlunun ileri sürmesi halinde alacağın dava yoluyla istenmesini engelleyen süredir. İstinaf, ilk derece mahkemesi kararının bölge adliye mahkemesince denetlenmesidir. Diğer kavramlar iş hukuku sözlüğü sayfasında tanımlanır.

İş mahkemeleri hangi davalara bakar?

İş mahkemeleri, işçi ile işveren arasında iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden ya da kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlığına bakar (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 5). Görev alanı üç grupta toplanır:

• 4857 sayılı İş Kanunu'na, 854 sayılı Deniz İş Kanunu'na, 5953 sayılı Basın İş Kanunu'na ya da 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesi hükümlerine tabi çalışanlar ile işverenleri arasındaki uyuşmazlıklar
• Sosyal Güvenlik Kurumu'nun ya da Türkiye İş Kurumu'nun taraf olduğu, iş ve sosyal güvenlik mevzuatından doğan uyuşmazlıklar (idari para cezalarına itirazlar gibi kanundaki istisnalar dışında)
• Diğer kanunların iş mahkemesini görevli kıldığı dava ve işler

Uygulamada en sık görülenler işçilik alacakları davaları, işe iade, iş kazası tazminatı ve hizmet tespiti davalarıdır. İş mahkemeleri tek hâkimlidir ve asliye mahkemesi derecesindedir. İş mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar (md. 2).

İş mahkemesi davası açmadan önce arabuluculuk zorunlu mu?

Evet. İşçi ya da işveren alacağı, tazminat ve işe iade talepli davalarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 md. 3). Aynı kural, bu alacak ve tazminatlarla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında da uygulanır. Arabuluculuk son tutanağı dava dilekçesine eklenir. Arabulucuya hiç başvurulmadan dava açıldığı anlaşılırsa dava usulden reddedilir.

İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davaları bu kuralın dışındadır. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede zamanaşımı durur, hak düşürücü süre işlemez.

Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Karşı taraf büronun yetkisine en geç ilk toplantıda itiraz edebilir. Sürelerin başlangıcı ve kesilmesi iş davalarında zamanaşımı süreleri yazısında, görüşmelerin işleyişi iş hukukunda arabuluculuk sayfasında anlatılır. Görüşmeden sonuç çıkmazsa atılacak adımlar arabuluculukta anlaşma olmazsa yazısında sıralanır.

SGK'ya karşı açılacak davalarda önce Kuruma başvurmak gerekir mi?

Evet. 5510 sayılı Kanun'dan ve diğer sosyal güvenlik mevzuatından doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumu'na başvurmak zorunludur (7036 md. 4). Kurum başvuruya 60 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır. Kuruma karşı dava açılabilmesi için talebin reddedilmesi ya da reddedilmiş sayılması gerekir. Başvuruda geçen süre, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesabında dikkate alınmaz.

Hizmet tespiti talepleri bu kuralın dışındadır. Sigortasız ya da eksik bildirilen çalışmanın tespiti için dava doğrudan işverene karşı açılır ve mahkemece Kuruma resen ihbar edilir. Kurum davaya işveren yanında feri müdahil olarak katılır ve kesinleşen kararı uygulamakla yükümlüdür.

İş mahkemesi davası hangi mahkemede açılır?

İş mahkemesi davası, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesinde ya da işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesinde açılır (7036 md. 6). Davalı birden fazlaysa bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. İş kazasından doğan tazminat davalarında kazanın ya da zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Bu kurallara aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir.

İstanbul'da birden fazla adliye bulunduğundan işyerinin bulunduğu ilçe önem taşır. İlçelere göre dağılım İstanbul iş mahkemeleri sayfasında yer alır.

İş mahkemesi davası hangi aşamalardan geçer?

İş mahkemesi davası dilekçelerle başlar, ilk duruşma ve tahkikatla sürer, hükümle sonuçlanır. Ardından kanun yolu aşaması gelebilir. İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır (7036 md. 7). Davanın ne kadar süreceği mahkemenin iş yüküne, delillerin toplanmasına ve bilirkişi incelemesine bağlıdır, bu nedenle önceden kesin bir süre söylenemez.

1. Dava dilekçesinde talepler, dayanılan olaylar ve deliller yazılır, arabuluculuk son tutanağı da eklenir.
2. Cevap dilekçesini davalı, tebliğden itibaren 2 hafta içinde verir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 317). Basit yargılama usulünde ikinci dilekçe aşaması yoktur.
3. İlk duruşmada (ön inceleme) mahkeme dava şartlarını, ilk itirazları, hak düşürücü süre ve zamanaşımı savunmalarını inceler, uyuşmazlık konularını belirler ve tarafları sulhe ya da arabuluculuğa teşvik eder (HMK md. 320).
4. Tahkikat aşamasında işyeri ve SGK kayıtları getirtilir, tanıklar dinlenir.
5. Bilirkişi incelemesi çoğu dosyada yapılır ve alacak ile tazminat tutarları bilirkişi raporuyla hesaplanır. Taraflar rapora tebliğden itibaren 2 hafta içinde itiraz edebilir (HMK md. 281).
6. Karar aşamasında mahkeme talepleri kabul eder, kısmen kabul eder ya da reddeder ve gerekçeli kararı yazar.
7. İstinaf yoluyla karara karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde bölge adliye mahkemesine başvurulabilir. İşe iade davalarında istinaf kararı kesindir.

Davaların yığılması halinde, yani birden çok alacak tek davada istendiğinde, her talep için ispat yükü ve deliller ayrı ayrı değerlendirilir (7036 md. 7). Bu nedenle dilekçede her alacak kalemi ayrı tutar ve ayrı dayanakla gösterilir.

Duruşmaya gidilmezse ne olur?

Usulüne uygun davet edilen taraflar duruşmaya gelmezse dosya işlemden kaldırılır (HMK md. 150). İşlemden kaldırılan dava 3 ay içinde dilekçeyle yenilenebilir, yenilenmezse açılmamış sayılır. Basit yargılama usulünde, yenilendikten sonra yeniden takipsiz bırakılan dava da açılmamış sayılır (HMK md. 320). Taraflardan yalnız biri gelirse yargılamaya gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilebilir.

İş davasında hangi süreler uygulanır?

İş davasında süreler büyük ölçüde 2 haftadır ve çoğu tebliğle başlar. Sürelerin kaçırılması, savunma ya da itiraz hakkının kaybına yol açabilir.

İş davasında hangi deliller kullanılır?

İş davasında yazılı belgeler, işyeri ve SGK kayıtları, tanık beyanları ve bilirkişi raporu temel delillerdir. Hangi olguyu kimin ispat edeceği talebe göre değişir. Ücretin ve tazminatın ödendiğini, yıllık iznin kullandırıldığını işveren ispat eder. Fazla çalışma yapıldığını ise işçi ispat eder. İşe iade davasında feshin geçerli nedene dayandığını ispat yükü işverendedir.

• İş sözleşmesi, bordrolar ve banka ödeme kayıtları
• SGK hizmet dökümü ve işyeri bildirgeleri
• Puantaj, kart okuyucu ve vardiya kayıtları
• Fesih bildirimi, ihtarname, savunma yazıları ve tutanaklar
• E-posta ve mesaj yazışmaları
• Tanık beyanları
• Bilirkişi raporu, iş kazası davalarında ayrıca kusur ve maluliyet raporları

Deliller dilekçelerle birlikte bildirilir ve taraflar hangi delilin hangi olguyu ispatlayacağını da belirtir (HMK md. 318). Tanık listesi bir kez verilir ve listede olmayan kişi sonradan tanık olarak dinlenemez (HMK md. 240). İmzalı bordroda fazla çalışma tahakkuku varsa ve işçi ihtirazi kayıt koymamışsa, daha fazla çalışma yapıldığı ancak yazılı delille ispatlanabilir. Bu konudaki delil türleri fazla mesainin ispatı yazısında örneklenir.

Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı, kısmi dava nasıl açılır?

Evet. Belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK md. 107, 7589 sayılı Kanun'la yürürlükten kaldırılmıştır ve değişiklik 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe girmiştir. Tutarı dava açılırken tam hesaplanamayan alacaklar için kısmi dava hükümleri uygulanır (HMK md. 109). Kısmi dava, bölünebilir bir alacağın yalnız bir bölümünün dava edilmesidir.

Aynı Kanun'la md. 109'a eklenen fıkraya göre, alacağın yalnız bir kısmı dava edilmişse talep aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Bu artırım iddianın genişletilmesi yasağına tabi değildir. Zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinde kesilmiş sayılır. Kısmi dava açılması, açıkça feragat edilmedikçe alacağın kalan kısmından vazgeçildiği anlamına gelmez.

Varsayımsal bir örnekle anlatalım. Bir işçi, puantaj kayıtları işverende olduğu için fazla çalışma alacağını tam hesaplayamıyor ve kısmi dava açarak 50.000 TL talep ediyor. Tahkikat sırasında alınan bilirkişi raporunda alacak 300.000 TL olarak hesaplanıyor. İşçi, tahkikat sona ermeden talebini bir kez artırarak 300.000 TL'ye çıkarabilir. Artırılan 250.000 TL için de zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır. Rakamlar örnektir.

Artırma hakkı bir kez kullanılabildiğinden, talep bilirkişi raporu ve itirazlar netleştikten sonra artırılmalıdır. Islah ise ayrı bir imkândır. Taraflar aynı davada bir kez ıslah yapabilir ve ıslah tahkikatın sona ermesine kadar mümkündür (HMK md. 176 ve 177). 31 Temmuz 2026'dan önce açılmış davalar bakımından durum dosyaya göre ayrıca değerlendirilir. Dava açmadan önce yaklaşık tutarı görmek için kıdem tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir.

İşçi ve işveren açısından dava hazırlığı nasıl yapılır?

Dava hazırlığı işçi için talebin ve delillerin belirlenmesi, işveren için kayıtların ve savunmanın süresinde sunulması anlamına gelir. İki tarafın hazırlığı farklı noktalarda yoğunlaşır.

İşçi açısından

• Kalemlerin ayrılması gerekir. Kıdem, ihbar, ücret, fazla çalışma ve izin alacakları ayrı ayrı gösterilir. Şartlar kıdem tazminatı sayfasında örneklenir.
• Davalının doğru belirlenmesi önemlidir. Alt işveren işçisi, o işyeriyle ilgili alacakları için asıl işvereni ve alt işvereni birlikte dava edebilir (4857 md. 2).
• Tanıkların seçiminde aynı dönemde çalışmış ve çalışma düzenini bizzat görmüş kişiler gösterilir.
• Belgeler toplanırken SGK hizmet dökümü, banka dökümü, bordrolar, yazışmalar ve fesih bildirimi dilekçeye eklenir.
• Sürelerin işaretlenmesi gerekir, çünkü işe iade talebinde 1 aylık ve 2 haftalık süreler hak düşürücüdür. Ayrıntı işe iade davası sayfasındadır.

İşçi tarafındaki sürecin bütünü işçi avukatı sayfasında anlatılır.

İşveren açısından

• Cevap süresinin takibi önemlidir. Süre tebliğle başlar ve 2 haftadır.
• Zamanaşımı savunması cevap dilekçesine yazılır, çünkü sonradan ileri sürülmesi karşı tarafın itirazıyla karşılaşabilir.
• Kayıtların sunulması gerekir, çünkü imzalı bordrolar, banka ödemeleri, izin kayıt belgesi, puantaj ve fesih belgeleri temel savunma delilleridir.
• Arabuluculuk tutanağının kontrolü de önemlidir. İlk toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf, haklı çıksa bile karşı tarafın ödeyeceği yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur.
• Tanıkların belirlenmesinde işçinin amirleri ve aynı birimde çalışanlar düşünülebilir, çünkü bu kişiler çalışma düzenini açıklayabilir.

Şirket tarafındaki hazırlık işveren avukatı sayfasında ayrıca ele alınır.

İş davasında faiz ve yargılama giderleri nasıl belirlenir?

İş davasında faiz türü alacağa göre değişir, yargılama giderleri ise kural olarak haksız çıkan tarafa yükletilir (HMK md. 326). Kıdem tazminatına, fesih tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir. Gününde ödenmeyen ücretler için de mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır (4857 md. 34). Yargı uygulamasında ihbar tazminatı ve yıllık izin ücretine yasal faiz yürütülür.

Yargılama giderleri harçları, tebligat ve bilirkişi ücretlerini ve tanık giderlerini kapsar. Arabuluculuk ücreti de yargılama giderlerinden sayılır (7036 md. 3). Dava kısmen kabul edilirse giderler tarafların haklılık oranına göre paylaştırılır. Bu durumda reddedilen kısım için karşı taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilebilir. Bu nedenle talebin gerçekçi belirlenmesi önemlidir.

Ödeme gücü olmayan taraf adli yardım isteyebilir (HMK md. 334). Avukatla müvekkil arasındaki ücret ise ayrı bir konudur ve iş hukuku avukatı ücretleri sayfasında anlatılır.

İş mahkemesi kararına karşı hangi kanun yolları vardır?

İş mahkemesi kararına karşı önce istinaf, kanunun izin verdiği hallerde ardından temyiz yoluna başvurulabilir. Her iki yolda da süre 2 haftadır ve kararın taraflara tebliğiyle başlar (7036 md. 7 ile HMK md. 345 ve 361). Kanun yoluna başvurulan kararlar bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay tarafından ivedilikle karara bağlanır.

Belirli bir parasal sınırın altındaki kararlara karşı istinaf yolu kapalıdır ve bu sınır her yıl güncellenir. Manevi tazminat davalarında verilen kararlara karşı miktara bakılmaksızın istinafa başvurulabilir (HMK md. 341). Temyiz için de ayrı bir parasal sınır vardır.

Bazı kararlar temyiz edilemez (7036 md. 8). Bunların başında işe iade davalarında verilen kararlar ve işçiye verilen disiplin cezalarının iptali için açılan davalardaki kararlar gelir. Bu davalarda bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir.

İstinafa başvurulması, para alacağına ilişkin kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz (HMK md. 350). Karar lehine çıkan taraf ilamlı icra yoluna gidebilir, borçlu ise icranın geri bırakılmasını ayrıca isteyebilir.

İş davalarında sık yapılan usul hataları nelerdir?

İş davalarında en sık yapılan usul hataları, arabulucuya başvurmadan dava açmak, delilleri süresinde bildirmemek ve süreleri kaçırmaktır. Hak kaybına yol açan başlıca durumlar şunlardır:

• Arabuluculuk şartını atlamak, davanın usulden reddine ve sürecin yeniden başlamasına yol açar.
• Yetkisiz mahkemede dava açıldığında dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi zaman kaybına yol açar.
• Kalemleri tek tutar olarak istemek hatalıdır. Her alacak için ispat ve delil ayrı değerlendirildiğinden talepler ayrı gösterilmelidir.
• Tanık listesini eksik vermek sonradan telafi edilemez, çünkü ikinci liste verilemez.
• Cevap süresini kaçırmak savunma hakkını daraltır. Zamanaşımı gibi savunmalar süresinde ileri sürülmezse kural olarak dikkate alınmaz.
• Bilirkişi raporuna süresinde itiraz etmemek de risklidir, çünkü 2 haftalık süre geçtikten sonra rapordaki hesap hatalarını düzelttirmek güçleşir.
• Talep artırma hakkını erken kullanmak hatalıdır, çünkü kısmi davada artırım bir defaya mahsustur.
• Duruşmayı takip etmemek dosyanın işlemden kaldırılmasına yol açar. Dosya yenilenmezse dava açılmamış sayılır.

İş mahkemesinde avukatla temsil zorunlu mu?

Hayır. Dava ehliyeti olan herkes davasını kendisi açıp takip edebilir (HMK md. 71). İş mahkemesinde avukat tutma zorunluluğu yoktur. Ancak hak düşürücü sürelerin kaçırılması, talebin eksik ya da yanlış kurulması, delilin süresinde bildirilmemesi ve hesap hataları telafisi güç hak kayıplarına yol açabilir.

Avukatın süreçteki işleri alacağın hesaplanması, dava türünün seçilmesi, arabuluculuk görüşmesi, dilekçelerin yazılması, tanık ve belge delillerinin sunulması, bilirkişi raporuna itiraz ve kanun yolu başvurularıdır. Arabuluculuk aşamasında avukatın üstlendiği işler arabulucu avukatın görevleri yazısında anlatılır.