İşçi Alacakları Hesaplama

İşçi alacakları hesaplama nasıl yapılır?

İşçi alacakları hesaplama, her kalemin kendi formülü ve kendi ücret türüyle ayrı ayrı bulunması, ardından toplanmasıyla yapılır. İşçi alacakları (işçilik alacakları), işçinin iş sözleşmesinden ve iş mevzuatından doğan, işverence ödenmesi gereken parasal haklarıdır. Bu sayfadaki araç, fesihte en sık gündeme gelen dört kalemi tek ekranda hesaplar:

Toplam, dört kalemin brüt tutarlarının toplamıdır. Araç ayrıca toplam üzerinden binde 7,59 oranındaki damga vergisini gösterir. Her kalemin yöntemi kendi aracıyla aynıdır ve ayrıntılı açıklamalar ilgili araç sayfalarında yer alır.

İşçi alacakları hesaplama aracı hangi bilgilerle çalışır?

Araç yedi bilgi ve iki seçenekle çalışır. Yalnız tarihler ve brüt aylık ücret zorunludur, boş bırakılan diğer alanlar sıfır sayılır.

Brüt aylık ücret ile düzenli ek ödemelerin toplamı giydirilmiş ücreti verir. Kullanılmayan izin günü bilinmiyorsa, hizmet süresine göre izin hakkını da hesaplayan yıllık izin ücreti hesaplama aracı kullanılabilir.

Sonuç ekranında toplam brüt işçi alacağı, çalışma süresi, dört kalemin ayrı ayrı brüt tutarı ve damga vergisi yer alır. Çalışma süresi bir yılın altındaysa kıdem tazminatı toplama katılmaz ve araç bunu ayrıca belirtir.

Hangi kalem hangi ücret üzerinden hesaplanır?

Tazminatlar giydirilmiş brüt ücretten, ücret niteliğindeki alacaklar çıplak brüt ücretten hesaplanır. Çıplak ücret, işçinin ek ödemeler katılmamış asıl ücretidir. Giydirilmiş ücret ise çıplak ücrete, işçiye sağlanan para ya da parayla ölçülebilen, sözleşmeden ve kanundan doğan süreklilik gösteren menfaatlerin eklenmesiyle bulunur.

• Kıdem tazminatında son giydirilmiş brüt ücret esas alınır (1475 sayılı Kanun md. 14). Ücret tavanı aşıyorsa tavan uygulanır ve bu tutar 1 Temmuz 2026 – 31 Aralık 2026 dönemi için 73.729,87 TL'dir.
• İhbar tazminatında da bildirim süresine ait ücretin hesabında ücrete ek olarak sağlanan menfaatler göz önünde tutulur (4857 sayılı Kanun md. 17). Tavan uygulanmaz.
• Yıllık izin ücreti sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenir (md. 59). Primler ve sosyal yardımlar hesaba katılmaz (md. 57 ve md. 50).
• Fazla çalışma ücreti, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarı yüzde 50 yükseltilerek ödenir (md. 41).

İki ücretin karıştırılması sık yapılan bir hatadır. Tazminatların çıplak ücretten hesaplanması tutarı düşürür, izin ve fazla çalışma ücretinin giydirilmiş ücretten hesaplanması ise tutarı olduğundan yüksek gösterir. Kavramların kısa tanımları iş hukuku sözlüğü sayfasındadır.

Araçtaki bölenler de aynı ölçüde önemlidir. İhbar tazminatı ve yıllık izin ücretinde günlük ücret, aylık ücretin 30'a bölünmesiyle, fazla çalışmada saat ücreti ise aylık ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur. Bu bölenler kanunda yazmaz. Aylık ücretin 30 günü, bir günün 7,5 saati karşıladığı yolundaki uygulama kabulüne dayanır. Kıdem tazminatında hizmet süresi, iki tarih arasındaki gün sayısının 365'e bölünmesiyle yıla çevrilir.

Örnek toplam işçi alacağı hesabı nasıl yapılır?

Örnek hesap, dört kalemin kendi formülüyle bulunup toplanmasıyla yapılır. Aşağıdaki üç örnek varsayımsaldır ve yalnız yöntemi göstermek için verilmiştir. Kıdem tazminatında 1 Temmuz 2026 – 31 Aralık 2026 dönemi tavanı kullanılmıştır.

Birinci örnekte giydirilmiş ücret 51.000 TL'dir. Kıdem tazminatı 51.000 × 1.461 ÷ 365, ihbar tazminatı 51.000 ÷ 30 × 56 (8 hafta), izin ücreti 14 × 1.500 ve fazla çalışma ücreti 45.000 ÷ 225 × 1,5 × 160 işlemleriyle bulunur. İkinci örnekte giydirilmiş ücret 90.000 TL olmasına rağmen kıdem tazminatı tavan üzerinden hesaplanır. İhbar tazminatı ise 90.000 TL üzerinden hesaplanır, çünkü ihbarda tavan yoktur.

Üçüncü örnekte işçinin haklı bir nedeni olmadan istifa ettiği varsayılmış, bu nedenle kıdem ve ihbar seçenekleri kapatılmıştır. Toplam, yalnız yıllık izin ücreti ile fazla çalışma ücretinden oluşur.

Hangi alacak hangi durumda talep edilebilir?

Dört kalemin hak kazanma şartları birbirinden farklıdır. Bu nedenle araçtaki toplam ancak her kalemin şartı ayrı ayrı gerçekleşmişse anlam taşır.

Kıdem tazminatı şartları kıdem tazminatı sayfasında, bildirim süreleri ihbar tazminatı sayfasında, fazla çalışmanın ispatı fazla mesai alacağı sayfasında anlatılmıştır. Sözleşmeyi işçinin sona erdirdiği durumlarda hangi kalemin doğduğu, feshin haklı nedenle fesih koşullarını taşıyıp taşımadığına bağlıdır.

Toplam tutardan hangi kesintiler yapılır?

Kesintiler kalemden kaleme değişir. Bu nedenle toplam brüt tutardan tek bir oranla net tutara geçilemez.

Kıdem ve ihbar tazminatı prime esas kazanca tabi tutulmaz (5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu md. 80). Gelir vergisi oranı işçinin o takvim yılındaki kümülatif matrahına, sigorta primi ise prime esas kazancın üst sınırına bağlı olduğundan araç bu iki kesintiyi hesaplamaz. Sonuç ekranındaki damga vergisi, toplam brüt tutar üzerinden hesaplanır.

Araç hangi alacakları ve durumları kapsamaz?

Araç yalnız dört kalemi, tek bir çalışma dönemi ve tek bir ücret üzerinden hesaplar. Sonucun dışında kalan başlıca konular şunlardır:

1. Ödenmemiş aylık ücret, yani çalışılıp ödenmeyen ayların ücreti ayrı bir alacaktır.
2. Tatil ücretleri hesaplanmaz. Hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günlerindeki çalışmaların araçları hesaplama araçları sayfasındadır.
3. İşe iade halinde doğan işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti için işe iade tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir.
4. Diğer tazminatlar, yani kötü niyet tazminatı, ayrımcılık tazminatı, sendikal tazminat ve iş kazasından doğan tazminatlar kapsam dışındadır.
5. Fazla sürelerle çalışma bu araçta yer almaz, çünkü araç fazla çalışmayı yalnız yüzde 50 zamla hesaplar. Yüzde 25 zamlı hesap fazla mesai hesaplama aracındadır.
6. Dönem ücretleri ve önceki tavanlar ayrıca gerekir. Geçmiş yıllara ait fazla çalışma için o dönemin ücreti, daha önceki bir tarihte sona eren sözleşmeler için o tarihin kıdem tavanı kullanılır.
7. Hak kazanma, ispat ve zamanaşımı değerlendirmelerini araç yapmaz.
8. Faiz ve mahsup yapılmaz. Geç ödeme faizi hesaplanmaz ve işverence ödenmiş tutarlar düşülmez.

Sonuç bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Kalemlerin şartları, ispatı ve faiz türleri işçilik alacakları sayfasında toplu olarak anlatılmıştır.

Toplam alacak hesabından sonra hangi adımlar atılır?

Hesaptan sonraki ilk adım, her kalemin şartının ve belgesinin ayrı ayrı gözden geçirilmesidir, çünkü toplam tutar en zayıf belgelenen kalem kadar tartışmaya açıktır. İşçi açısından izlenecek sıra şöyledir:

1. Sona erme nedeni saptanır. Fesih bildirimi, istifa dilekçesi ya da ihtarname gibi belgelerle sözleşmenin nasıl sona erdiği belirlenir.
2. Ücret belgelenir. Çıplak ücret ve düzenli ek ödemeler bordro, banka kaydı ve sözleşmeyle ortaya konur.
3. Süreler belgelenir. Hizmet süresi SGK hizmet dökümüyle, kullanılan izinler izin kayıtlarıyla, fazla çalışma giriş ve çıkış kayıtları ve tanıklarla desteklenir.
4. Ödenenler düşülür. Son bordroda tahakkuk ettirilen ve ödenen tutarlar toplamdan çıkarılır.
5. Yazılı talepte bulunulur. Kalan tutar işverenden yazılı olarak istenir.
6. Arabulucuya başvurulur. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 3).
7. Süre izlenir. Dört kalemde de zamanaşımı beş yıldır, ancak başlangıç tarihleri kaleme göre değişir.

Alacağın tamamı dava açılırken belirlenemiyorsa izlenecek yol değişmiştir. Belirsiz alacak davası 7589 sayılı Kanun'la 31 Temmuz 2026'da kaldırılmıştır. Bu tarihten sonra kısmi dava açılır ve hesap netleştiğinde talep artırımı yapılır (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 109). Dava öncesinde yapılan yaklaşık hesap, talep edilecek tutarın belirlenmesine yardımcı olur.

İşveren açısından hesap, fesih öncesinde toplam maliyetin görülmesini sağlar. Kalemlerin bordroda ayrı ayrı gösterilmesi, ödemenin banka aracılığıyla yapılması ve ibranamenin geçerlilik koşullarına uygun düzenlenmesi, sonradan doğabilecek uyuşmazlık riskini azaltır. Fesihten sonraki haklar işten çıkarılan işçinin hakları yazısında, avukatlık ücretinin nasıl belirlendiği iş hukuku avukatı ücretleri sayfasında anlatılmıştır.