Adalar İş Davaları: Kartal'daki Mahkeme ve Başvuru Yolu

Adalar'da iş mahkemesi var mı, iş davalarına hangi mahkeme bakar?

Adalar'da müstakil iş mahkemesi yoktur ve adalardaki iş davalarına Kartal'daki İstanbul Anadolu İş Mahkemeleri bakar. Adalar iş mahkemesi diye arama yapan işçi ya da işveren için dava açılacak mahkeme budur.

İstanbul Anadolu Adalet Komisyonu'nun 2025 yılı faaliyet raporu, Adalar Adliyesi'nde bir asliye ceza mahkemesi, bir asliye hukuk mahkemesi, bir sulh hukuk mahkemesi ve bir sulh ceza hâkimliği bulunduğunu, adliyede iki hâkimin görev yaptığını belirtir. Adalar, İstanbul'un mahkeme sayısı bakımından en küçük adliyesidir ve İstanbul Anadolu ağır ceza merkezine bağlıdır. HSYK'nın 24.03.2005 tarihli ve 188 sayılı ilke kararının 12. maddesi ile bunu sürdüren 26.03.2014 tarihli ve 141 sayılı karar uyarınca büyükşehirlerde müstakil iş mahkemesinin yargı çevresi, bulunduğu ağır ceza merkezinin büyükşehir sınırları içindeki bütün ilçeleridir. İstanbul'da bu sınır il sınırı olduğundan Adalar da Kartal'daki iş mahkemelerinin çevresindedir.

Adalar'daki tek asliye hukuk mahkemesi bu nedenle iş davalarına bakmaz, çünkü asliye hukukun iş mahkemesi sıfatıyla görev yapması (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 2) müstakil iş mahkemesinin yargı çevresi dışında kalan yerler içindir. Bu sonuç açık bir resmî metne değil, ilke kararı ile faaliyet raporuna dayanır. Somut dosyada mahkemenin adı UYAP kaydından görülür.

İstanbul'daki bütün adliyeler İstanbul iş mahkemeleri sayfasında karşılaştırılır. Kartal'daki adalet sarayının yeri ve metro bağlantısı Anadolu Adliyesi iş mahkemeleri sayfasında yer alır.

Adalar Adliyesi nerede, hangi adalara bakar?

Adalar Adliyesi Büyükada'dadır ve adresi Nizam Mahallesi, Çankaya Caddesi No: 21'dir. Adres, İstanbul Anadolu Adliyesi'nin resmî sitesindeki Adalar Adliyesi sayfasında ve 2025 yılı faaliyet raporundaki bina tablosunda aynı biçimde yer alır.

Yargı çevresi Adalar ilçesidir. İlçe, Büyükada, Heybeliada, Burgazada ve Kınalıada gibi yerleşim bulunan adaları kapsar. İşyeri bu adalardan hangisinde olursa olsun, iş davaları bakımından işin yapıldığı yer mahkemesi Kartal'daki İstanbul Anadolu İş Mahkemeleridir. İlçenin iş gücü yapısı Adalar iş hukuku avukatı sayfasında anlatılır.

Adalar, İstanbul Anadolu Adliyesi'nin üç mülhakat adliyesinden biridir, diğer ikisi Beykoz ve Şile'dir. Adalar'ın kendi mahkemeleri asliye hukuk, sulh hukuk ve ceza davalarına bakar, iş davaları ise ağır ceza merkezi kuralı gereği Kartal'da görülür. Karşı kıyıdaki ilçeler de Kartal'daki İstanbul Anadolu Adliyesi'ne bağlıdır:

• Kadıköy iş hukuku avukatı
• Maltepe iş hukuku avukatı
• Kartal iş hukuku avukatı

Adliyeye deniz yoluyla ulaşılır. Sefer saatleri ve iskeleler değişebildiğinden bu sayfada tarife bilgisi verilmemiştir. Adada oturan işçi ve tanıklar için ise durum tersidir. İş davasının duruşması için anakaraya, Kartal'a geçilir ve seferlerin önceden kontrol edilmesi, hava koşullarına bağlı aksamaların hesaba katılması yerinde olur.

Adalardaki bir iş için yetkili mahkeme nasıl seçilir?

Davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer Adalar ilçesindeyse Kartal'daki İstanbul Anadolu İş Mahkemeleri yetkilidir (7036 sayılı Kanun md. 6). Adalardaki işletmelerin önemli bir bölümünün sahibi ya da şirket merkezi anakarada bulunduğundan, davacının çoğu zaman ikinci bir seçeneği vardır.

Aşağıdaki örnekler varsayımsaldır.

1. Büyükada'daki otelde çalışan, otel şirketinin merkezi Kadıköy'de. İş Adalar'da, şirket merkezi Kadıköy'de olduğundan iki ölçüt de aynı mahkemeyi, İstanbul Anadolu İş Mahkemelerini gösterir.
2. Burgazada'daki restoranda çalışan, işletme sahibi adada oturuyor. İki ölçüt de Adalar'ı, dolayısıyla Kartal'daki iş mahkemelerini gösterir.
3. Heybeliada'da oturan ve Kartal'daki fabrikada çalışan işçinin kıdem davası. Oturulan yer yetki sağlamaz, dava işin yapıldığı Kartal bakımından yine İstanbul Anadolu İş Mahkemelerinde açılır.
4. Aynı işçinin fabrikadaki iş kazası. Tazminat davası zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir ve Adalar için bu mahkeme de Kartal'dadır.
5. Ada hattında çalışan gemiadamı, işveren şirketin merkezi anakarada. Davalının yerleşim yeri mahkemesi tartışmasız seçenektir.

İkinci seçenek, işverenin merkezi Avrupa Yakası'ndaysa önem kazanır. Örneğin merkezi Şişli'de olan bir şirketin adadaki otelinde çalışan işçi, Kartal ile Çağlayan arasında tanıklarına ve kendisine yakın olanı seçebilir. Sözleşmedeki yetki şartı bu seçenekleri daraltmaz, çünkü md. 6'ya aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir.

Adalar'da arabuluculuk bürosu yoksa başvuru nereye yapılır?

Başvuru, arabuluculuk bürosu sıfatıyla görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne ya da karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabuluculuk Daire Başkanlığı'nın büro listesinde İstanbul için sekiz büro sayılır ve Adalar bunlar arasında değildir. Kanun, büro kurulmayan yerlerde başvurunun görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne yapılacağını düzenler (7036 sayılı Kanun md. 3). Hangi sulh hukuk mahkemesinin bu görevle yetkilendirildiği yayımlanmış bir listede yer almadığından, başvuru öncesinde Adalar Adliyesi'nin santralinden bilgi alınabilir.

Sürecin adımları şöyledir:

1. Başvuran, taleplerini ve tarafların bilinen iletişim bilgilerini bildirir.
2. Arabulucu, adalet komisyonuna bildirilen listeden belirlenir.
3. Arabulucu, her türlü iletişim aracını kullanarak tarafları bilgilendirir ve ilk toplantıya davet eder.
4. Süreç üç hafta içinde, zorunlu hallerde bir hafta uzatılarak sonuçlandırılır.
5. Anlaşma ya da anlaşamama son tutanağa yazılır.

Toplantının adada yapılması zorunlu değildir. Görüşmeler, taraflar aksini kararlaştırmadıkça, arabulucuyu görevlendiren birimin bağlı olduğu adalet komisyonunun yetki alanı içinde yürütülür ve bu alan Anadolu Yakası'ndaki ilçeleri de kapsar. Karşı tarafın yerleşim yeri anakaradaysa başvuru doğrudan o ilçenin bağlı olduğu adliyedeki büroya da yapılabilir. Hangi taleplerde başvurunun zorunlu olduğu iş hukukunda arabuluculuk sayfasında anlatılır.

Adalardaki iş için dava nasıl açılır, uzaktan nasıl izlenir?

Dava, Kartal'daki İstanbul Anadolu Adliyesi'ne dilekçe verilerek ya da UYAP üzerinden elektronik ortamda açılır. Dilekçe İstanbul Anadolu İş Mahkemesi'ne hitaben yazılır ve arabuluculuk son tutanağı eklenir. Tutanak eksikse mahkeme bir haftalık kesin süre verir.

Adada oturan taraf için elektronik takip, Kartal'a yalnız duruşma günlerinde gitmeyi sağlar. UYAP Vatandaş Portal'ın sık sorulan sorular bölümü iki giriş düzeyi tanımlar:

Avukatla yürütülen dosyalarda işlemler UYAP Avukat Portal üzerinden yapılır. Yargılama basit yargılama usulüyle yürür ve deliller dilekçeyle bildirilir. Karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Aşamalar iş mahkemesi avukatı sayfasında anlatılır.

Alacağın tamamı dava açılırken hesaplanamıyorsa kısmi dava açılır ve talep yargılama sırasında artırılır (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 109). Ücretin elden ödendiği ve çalışma saatlerinin yazılı kayda bağlanmadığı sezonluk işlerde, alacağın tutarı çoğu zaman ancak tanıklar dinlendikten ve bilirkişi raporu alındıktan sonra netleşir.

Vapur, motor ve teknelerde çalışanlar hangi kanuna tabidir?

Gemide çalışanlar, geminin büyüklüğüne ve işverenin çalıştırdığı gemiadamı sayısına göre Deniz İş Kanunu'na ya da Türk Borçlar Kanunu'na tabidir, çünkü deniz taşıma işleri İş Kanunu'nun kapsamı dışındadır (4857 sayılı İş Kanunu md. 4).

854 sayılı Deniz İş Kanunu, Türk bayrağını taşıyan ve yüz ve daha yukarı grostonilatoluk gemilerde hizmet sözleşmesiyle çalışan gemiadamlarına uygulanır. Aynı işverene ait gemilerin toplamı bu sınıra ulaşıyorsa ya da işveren beş ve daha fazla gemiadamı çalıştırıyorsa kanun yine uygulanır (md. 1). Kanuna göre kaptan, zabit, tayfa ve bir hizmet sözleşmesine dayanarak gemide çalışan diğer kişiler gemiadamıdır (md. 2).

Bu sınırların altındaki küçük teknelerde çalışanların hakları Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesi hükümlerine göre belirlenir. İskelede ve karada çalışan personel bakımından ise, yargı uygulamasında gemide çalışmayanların İş Kanunu kapsamında değerlendirildiği görülür.

Deniz İş Kanunu'nda İş Kanunu'ndan ayrılan hükümler de vardır. Süresi belirsiz hizmet sözleşmesi, kanunda sayılan haklı fesih halleri dışında, gemiadamının işe alınmasından itibaren altı ay geçmedikçe bozulamaz (md. 16). İşveren, gemiadamının vardiyalarını, yemek ve dinlenme zamanlarını bir çizelgeyle belirlemek ve bu çizelgeyi gemiadamlarının görebileceği bir yere asmak zorundadır (md. 26). Bu çizelge, fazla çalışma iddialarında başvurulan ilk belgedir.

Gemiadamı, zorunlu arabuluculuk bakımından işçi sayılır, bu nedenle alacak davasından önce arabulucuya başvurması gerekir (7036 sayılı Kanun md. 3). Gemide çalışmada işin yapıldığı yerin belirlenmesi tartışma doğurabildiğinden, yetki bakımından işverenin yerleşim yeri mahkemesi güvenli seçenektir.

Otel, pansiyon ve restoranlarda hangi kurallar uygulanır?

Adalardaki konaklama ve yeme-içme işletmelerinde çalışma, hafta sonu ve yaz yoğunluğuna göre düzenlenir ve uyuşmazlıklar da bu yoğunluktan doğar.

• Hafta tatili. Turizm işletmesi belgeli konaklama tesislerinde hafta tatili, işçinin yazılı talebi ya da onayıyla hak kazanılan günü izleyen dört gün içinde kullandırılabilir (4857 sayılı Kanun md. 46). Belgesi olmayan işletmelerde ve yazılı onayın bulunmadığı durumlarda genel kural geçerlidir, yani yedi günlük dönemde kesintisiz en az yirmi dört saat dinlenme verilir.
• Gece çalışması. Yedi buçuk saati aşan gece çalışması, turizm işlerinde işçinin yazılı onayına bağlıdır (md. 69).
• Denkleştirme. Turizm sektöründe çalışma süresi dört aya kadar denkleştirilebilir, ancak günlük çalışma on bir saati aşamaz (md. 63).
• Servis payı. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde hesaba eklenen tutarlar işçilere eksiksiz dağıtılır ve dağıtımı belgelemek işverenin yükümlülüğüdür (md. 51).
• Tatil günleri. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçiye her gün için ayrıca bir günlük ücret ödenir (md. 47).

Günübirlik ziyaretçi yoğunluğu nedeniyle hafta sonları uzun vardiyalar yaygındır. Çalışma saatlerini gösteren vardiya listeleri, kasa kayıtları ve mesajlar fazla çalışmanın delilidir. Yaklaşık tutar fazla mesai hesaplama aracıyla görülebilir.

Sezonluk çalışan ve adada konaklayan işçilerin hakları nelerdir?

Sezonluk çalışanların hakları, işin mevsimlik niteliğine ve işverenin sağladığı yardımlara göre değerlendirilir.

Mevsimlik iş. Niteliği gereği bir yıldan az süren mevsimlik işlerde yıllık ücretli izin hükümleri uygulanmaz (md. 53). Yargı uygulamasında mevsimlik işçinin kıdemi, aynı işverenin işyerinde çalıştığı sezonların toplamına göre hesaplanır.

Konaklama ve yemek. Adada oturmayan işçilere işveren çoğu zaman yatacak yer ve yemek sağlar. Yargı uygulamasında süreklilik gösteren bu tür ayni yardımlar, kıdem ve ihbar tazminatı hesabında ücrete eklenir. Sağlanan yerin ve yemeğin sözleşmede yazılı olması, sonradan tutarın belirlenmesini kolaylaştırır.

Ücretin ödenmemesi. Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde ödenmeyen işçi iş görmekten kaçınabilir (md. 34). Ücretin ödenmemesi ayrıca haklı nedenle fesih sebebidir ve koşulları haklı nedenle fesih sayfasında anlatılır.

Sezon sonu. Sezonun bitmesi tek başına fesih değildir. İşveren yeni sezonda çağırmayacağını bildirirse ya da çağırmazsa fesih gündeme gelir ve şartları varsa kıdem ile ihbar tazminatı talep edilebilir.

Küçük işletmelerde fesih ve iş güvencesi nasıl değerlendirilir?

Adalardaki işletmelerin çoğu az sayıda işçi çalıştırır ve bu durum, feshe karşı korumanın kapsamını belirler.

İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa işçi sayısı bu işyerlerindeki toplam sayıya göre belirlenir (md. 18). Adada küçük bir şubesi bulunan, anakarada başka şubeleri olan bir restoran ya da otel zincirinde bu kural, adadaki işçinin de iş güvencesinden yararlanması sonucunu doğurabilir.

Türk Borçlar Kanunu'na tabi çalışan için fesih bildirim süresi, hizmet süresi bir yıla kadar olanlarda iki, bir yıldan beş yıla kadar olanlarda dört, beş yıldan fazla olanlarda altı haftadır (6098 sayılı Kanun md. 432). Talep edilebilecek kalemlerin tamamı işçilik alacakları sayfasında açıklanır.

Adadaki işyerinde iş kazası olursa hangi yol izlenir?

İş kazasında bildirim, tedavi kayıtları ve dava yolu genel kurallara tabidir, ada koşulları ise yalnız yetki seçeneklerinin önemini artırır.

1. İşveren kazayı kolluğa derhal, Sosyal Güvenlik Kurumu'na en geç üç iş günü içinde bildirir.
2. İlk müdahale ve sevk kayıtları, hastane raporları ve olay yerindeki tanıkların bilgileri saklanır.
3. Maddi ve manevi tazminat için arabulucuya başvurmak dava şartı değildir, bu nedenle dava doğrudan açılır.
4. Kusur oranı ve iş göremezlik derecesi bilirkişi ve kurum raporlarıyla belirlenir.

İş kazasından doğan tazminat davasında davacı dört yer arasında seçim yapabilir. Bunlar davalının yerleşim yeri, işin yapıldığı yer, kazanın ya da zararın meydana geldiği yer ve zarar gören işçinin yerleşim yeridir (7036 sayılı Kanun md. 6). Adada çalışan, ancak anakaradaki bir ilçede oturan işçi, tazminat davasını oturduğu ilçenin bağlı olduğu adliyede açabilir. Tedavinin ve raporların çoğu zaman anakaradaki hastanelerde düzenlendiği düşünülürse bu seçenek, hem işçi hem tanıklar için süreci kolaylaştırabilir. Zamanaşımı kural olarak on yıldır.

Mutfakta yanık ve kesik, iskelede düşme, yük taşımada bel ve sırt yaralanmaları bu işyerlerinde görülen kaza türlerindendir. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verip vermediği ve koruyucu donanımı sağlayıp sağlamadığı kusur değerlendirmesinde dikkate alınır.

Ada hattında çalışan gemiadamının fazla çalışma alacağı örnekle nasıl hesaplanır?

Aşağıdaki örnek varsayımsaldır. Rakamlar hesap yöntemini göstermek için yuvarlak seçilmiştir ve gerçek bir kişi ya da şirkete dayanmaz.

Deniz İş Kanunu'na tabi bir yolcu motorunda çalışan gemiadamının saat ücreti 200 TL olsun. Gemiadamı yaz sezonunda on hafta boyunca haftada 58 saat çalışmış olsun.

1. Haftalık iş süresi 48 saat olduğundan haftada 10 saat fazla çalışma vardır.
2. Fazla çalışmanın saat ücreti 200 TL artı yüzde 25, yani 250 TL'dir.
3. Haftalık alacak 10 saat çarpı 250 TL, yani 2.500 TL'dir.
4. On haftalık alacak 25.000 TL'dir (brüt).

Aynı çalışma İş Kanunu'na tabi bir işyerinde yapılsaydı sınır haftalık 45 saat, zam oranı yüzde 50 olurdu. Bu nedenle çalışanın hangi kanuna tabi olduğu, hesabın ilk adımıdır. Gemiadamı alacağı için önce arabulucuya başvurur. İşveren şirketin merkezi anakaradaysa başvurusunu o ilçedeki büroya yapabilir.

Adalar'da işçi ve işveren nelere dikkat eder?

Her iki taraf için de belirleyici olan, çalışmanın ve ödemelerin yazılı kayda bağlanmasıdır.

İşçi için:

• İşe giriş bildiriminin yapılıp yapılmadığını e-Devlet üzerinden kontrol edin.
• Vardiya listelerini, ödeme kayıtlarını ve yazışmaları sezon bitmeden saklayın.
• Birlikte çalıştığınız kişilerin adlarını ve iletişim bilgilerini not edin, çünkü sezon sonunda çoğu adadan ayrılır.
• İşverenin unvanını ve merkez adresini öğrenin. Bu bilgi yetkili adliyeyi ve büroyu belirler.

İşveren için:

• Sözleşmede işin mevsimlik olup olmadığını, sağlanan konaklama ve yemeği belirtin.
• Hafta tatilinin kaydırılması ve yedi buçuk saati aşan gece çalışması için yazılı onay alın.
• Ücretleri banka aracılığıyla ödeyin ve servis payının dağıtımını belgeleyin.
• Fesih bildirimini yazılı yapın ve bildirim süresine uyun.
• Arabuluculuk davetini yanıtsız bırakmayın. İlk toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu olur.

İstanbul'da faaliyet gösteren Lexim Hukuk Bürosu, Adalar Adliyesi'nin yargı çevresindeki işçi ve işverenlere arabuluculuk, dava ve danışmanlık konularında hizmet verir. Görüşme talebi iletişim sayfasından iletilebilir.