Ataşehir İş Hukuku Avukatı

Ataşehir'de banka ve plaza çalışanları hangi konularda uyuşmazlık yaşar?

Ataşehir'de beyaz yakalı çalışanların uyuşmazlıkları çoğunlukla performans gerekçeli fesih, ikale teklifi, prim alacağı, fazla mesai ve rekabet yasağı olmak üzere beş başlıkta toplanır. İstanbul Finans Merkezi ile çevresindeki banka, sigorta şirketi ve genel müdürlük ofisleri ilçenin çalışma hayatına yön verir. Alışveriş merkezleri ve mağazalar perakende tarafını oluşturur. Ataşehir iş hukuku avukatına danışan çalışanın elinde çoğu zaman bir fesih bildirimi ya da imzalaması istenen bir ikale metni vardır. İşveren ise feshi nasıl belgeleyeceğini sorar.

Bankacılık ve finansta performans feshi ve yeniden yapılanma nasıl değerlendirilir?

Performans ya da yeniden yapılanma gerekçesiyle yapılan fesih, işveren geçerli nedeni belgeyle ortaya koyabildiği ölçüde ayakta kalır. Otuz ve üzeri işçi çalıştıran işyerinde altı ayını dolduran, belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan kişi iş güvencesi kapsamındadır. İspat yükü işverendedir ve çalışan işe iade davası açabilir. Feshin geçersizliğine karar verilirse işçi, kesinleşen kararın kendisine tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işe başlamak için başvurur. İşveren 1 ay içinde işe başlatmazsa 4 ile 8 aylık ücret tutarında tazminat ve en çok 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti öder (md. 21).

Performans gerekçesi. Performans düşüklüğü ancak önceden bildirilmiş, ölçülebilir hedeflere dayanıyorsa geçerli neden sayılabilir. İşçinin savunması alınmadan davranışı ya da verimiyle ilgili nedenlerle fesih yapılamaz (4857 md. 19). Yargı uygulamasında hedeflerin ulaşılabilir olup olmadığına, benzer konumdaki çalışanlarla karşılaştırmaya ve işçiye gelişme imkânı tanınıp tanınmadığına bakılır.

Yeniden yapılanma. Şube birleştirme, birim kapatma ya da kadro daraltma işletme gereklerine dayanan fesih nedenidir. İşveren aldığı kararı tutarlı biçimde uyguladığını ve feshe son çare olarak başvurduğunu göstermelidir. Çıkarılacak kişi sayısı belirli eşikleri aşıyorsa toplu işçi çıkarma kuralları devreye girer. Buna göre 20 ile 100 arası işçi çalıştıran işyerinde en az 10 işçinin, 101 ile 300 arasında en az yüzde 10'un, 301 ve üzerinde en az 30 işçinin sözleşmesine bir aylık süre içinde son verilmesi toplu çıkarmadır. İşveren bu durumda en az 30 gün önce işyeri sendika temsilcilerine, bölge müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumu'na yazılı bildirimde bulunur (md. 29).

İkale teklifi. Karşılıklı anlaşmayla ayrılan işçi kural olarak işe iade davası açamaz ve işsizlik ödeneği alamaz. Yargıtay ikalenin geçerliliği için işçi bakımından “makul yarar” arar. Yalnız kıdem ve ihbar tutarını içeren bir paket bu ölçütü her zaman karşılamaz. İmzadan önce bakılacak noktalar iş sözleşmesi ve ibraname sayfasında yer alır.

Sigorta şirketlerinde prim, satış hedefi ve rekabet yasağı

Sigorta ve bireysel satış ekiplerinde gelirin önemli bölümü hedefe bağlı primdir. Uyuşmazlık da çoğunlukla prim kurallarının değiştirilmesinden ve ayrılırken karşılaşılan rekabet yasağından çıkar.

Prim sisteminin işçi aleyhine tek taraflı değiştirilmesi çalışma koşullarında esaslı değişikliktir. Bu tür bir değişiklik yazılı bildirilir ve işçi altı iş günü içinde yazılı kabul etmezse onu bağlamaz (md. 22). Çalışma koşullarında değişiklik geçmişe etkili olarak da yürürlüğe konulamaz. Örneğin dönem bittikten sonra hedefin yükseltilmesi bu yasağa takılır. Hak edilmiş primin ödenmemesi, işçiye haklı nedenle fesih imkânı verebilir (md. 24/II).

Rakip kuruma geçişi sınırlayan kayıt şu koşullarda geçerlidir:

• Yazılı yapılmış olmalıdır (6098 md. 444).
• İşçi, işi nedeniyle müşteri çevresi ya da iş sırları hakkında bilgi edinebiliyor olmalı ve bu bilginin kullanılması işverene önemli bir zarar verebilecek nitelikte olmalıdır (md. 444).
• Yer, süre ve iş türü bakımından sınırlanmalıdır ve süre, özel durumlar dışında 2 yılı aşamaz. Hâkim aşırı yasağı kapsam ya da süre yönünden daraltabilir (md. 445).
• Sözleşme işverence haklı neden olmaksızın ya da işverene yüklenebilen bir nedenle işçi tarafından feshedilirse yasak sona erer (md. 447).

Çalışma sürerken sır saklama ve işverenle rekabet etmeme borcu ise sözleşmede yazmasa da vardır (md. 396). Müşteri listesinin kişisel e-postaya gönderilmesi gibi davranışlar bu borca aykırılık sayılabilir.

Plaza ve genel müdürlük ofislerinde fazla mesai, uzaktan çalışma ve mobbing

Plaza çalışanının fazla mesai alacağı, sözleşmedeki “fazla çalışma ücrete dahildir” kaydına rağmen doğabilir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre bu kayıt yılda 270 saate kadar olan çalışmayı karşılar, bu sınırı aşan saatler ise ayrıca talep edilebilir. Yargı uygulamasında, çalışma saatlerini kendisi belirleyen ve üzerinde talimat veren bir yönetici bulunmayan üst düzey yöneticilerin fazla mesai talebi ise kabul görmez.

Varsayımsal bir analist örneği hesabı netleştirir. Genel müdürlükte çalışan bir analistin aylık brüt ücreti 90.000 TL'dir ve sözleşmesinde fazla çalışmanın ücrete dahil olduğu yazmaktadır. Saat ücreti 90.000 / 225 = 400 TL, %50 zamlı saat ücreti 600 TL'dir. Çalışan bir yılda toplam 400 saat fazla çalışmışsa 270 saat ücretin içinde sayılır. Kalan 130 saat için 130 x 600 = 78.000 TL brüt fazla mesai alacağı hesaplanır. Rakamlar yuvarlak ve örnek amaçlıdır.

Uzaktan çalışma, işçinin iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçlarıyla işyeri dışında yerine getirdiği, yazılı kurulan iş ilişkisidir (md. 14). Sözleşmede işin tanımı, süresi ve yeri, ücret, işverenin sağladığı ekipman ve iletişim kuralları gösterilir. Uzaktan çalışan, esaslı bir neden olmadıkça emsal işçiden farklı işleme tabi tutulamaz. Ofisten uzaktan çalışmaya ya da tersine geçiş, çalışma koşullarını esaslı biçimde değiştiriyorsa md. 22'deki yazılı bildirim ve kabul usulüne tabidir.

İstifaya zorlamak amacıyla görevlerin geri alınması, hedeflerin ulaşılamaz biçimde yükseltilmesi ya da ekipten dışlama gibi süreklilik gösteren davranışlar psikolojik taciz olarak değerlendirilebilir. Bu iddiada aranan ispat ölçüsü mobbing davası sayfasında anlatılır.

Perakende çalışanlarında mağaza vardiyası, tatil günleri ve kasa açığı

Alışveriş merkezi ve cadde mağazalarında çalışanlar için öne çıkan konular tatil günlerinde çalışma, kısmi süreli sözleşme ve kasa açığı kesintisidir.

• Hafta tatili, yedi günlük dönem içinde kesintisiz en az 24 saattir ve pazar günü olmak zorunda değildir (md. 46). Hiç kullandırılmayan tatilin çalışması zamlı ödenir.
• Ulusal bayram ve genel tatilde çalışan işçiye ek bir günlük ücret ödenir (md. 47).
• Kısmi süreli çalışan mağaza personeli, ücret ve bölünebilir haklardan çalıştığı süreyle orantılı yararlanır (md. 13).
• İşveren, işçinin rızası olmadıkça kasa açığını ücretten kesemez (6098 md. 407). İşçinin sorumluluğu da kusuruna bağlıdır (md. 400).

Mağaza küçük olsa da işe iade için aranan 30 işçi sayısı, işverenin aynı işkolundaki bütün işyerleri birlikte sayılarak belirlenir (4857 md. 18). Zincir mağaza çalışanı bu nedenle çoğu zaman iş güvencesi kapsamındadır. Mağaza kapandıktan sonra yapılan sayım, kasa kapatma ve reyon düzenleme süreleri de çalışma süresindendir. Vardiya çizelgesinde görünmeyen bu süreler kasa kapanış saatleri ve tanık anlatımlarıyla ortaya konur.

Fesih bildirimi ya da ikale teklifi alan çalışan hangi sırayı izlemeli?

Önce süreler güvenceye alınır, sonra belgeler toplanır. İzlenecek sıra:

1. Fesih bildirimini tebliğ tarihiyle birlikte saklayın, çünkü işe iade için 1 aylık arabuluculuk süresi bu tarihten işler (4857 md. 20).
2. İkale ya da ibraname metnini okumadan ve bir nüshasını almadan imzalamayın. İbraname ancak fesihten en az 1 ay sonra düzenlenmiş ve ödeme bankadan yapılmışsa geçerlidir.
3. Size tebliğ edilen hedef mektuplarını, performans formlarını ve prim bildirimlerini bir arada tutun.
4. Savunmanız istendiyse yazılı verin ve bir örneğini alın. Savunma istenmeden fesih yapıldıysa bunu not edin.
5. Arabuluculukta anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde dava açılır. Süreler işe iade davası süreleri yazısında tek tek gösterilir.
6. Sözleşmenizde rekabet yasağı ve cezai şart bulunup bulunmadığını yeni işe başlamadan önce kontrol edin.

İşe iade yerine tazminat hesabı yapılacaksa bildirim süresi karşılığı ihbar tazminatı hesaplama aracıyla görülebilir. Mağaza çalışanı ya da çağrı üzerine çalışan personel için de sıra aynıdır, yalnız toplanacak kayıtlar değişir.

Ataşehir'de dosyaya girecek belgeler ve deliller

Finans ve plaza dosyalarında delilin büyük bölümü elektronik kayıttır ve fesihten sonra erişim kapanabilir. İşyeri kurallarına ve gizlilik yükümlülüğüne aykırı düşmeden saklanabilecek belgeler:

• İş sözleşmesi, ek protokoller, prim ve ikramiye yönetmeliği
• Hedef mektupları, dönemsel performans değerlendirmeleri ve bunlara yaptığınız itirazlar
• Bordrolar, prim ödemelerini gösteren banka dökümü, özel sağlık sigortası ve yemek kartı gibi yan hakların kayıtları
• Mesai dışı gönderilen e-postaların ve toplantı davetlerinin tarih ve saatleri
• Plaza giriş kartı kayıtları, servis listeleri
• Mağaza çalışanları için vardiya çizelgesi ve kasa kapanış raporları

Müşteri verisi ya da ticari sır içeren belgelerin işyeri dışına çıkarılması ayrı bir sorumluluk doğurabilir. Bu tür kayıtlar dava sırasında mahkeme aracılığıyla işverenden istenir.

Ataşehir'deki işverenler için dikkat noktaları

İşveren tarafında davanın seyrini fesihten önce oluşturulan dosya belirler.

• Performans ölçütlerini yazılı belirlemek, dönem başında tebliğ etmek ve değerlendirme sonuçlarını çalışanla paylaşmak.
• Verim ya da davranışa dayanan fesihten önce savunma almak ve fesih bildirimini yazılı ve açık gerekçeli yapmak.
• Yeniden yapılanmada kararı, etkilenen kadroları ve değerlendirilen diğer seçenekleri belgelemek, toplu işçi çıkarma eşiklerini de kontrol etmek.
• İkalede teklifin işçiden mi işverenden mi geldiğini ve sağlanan ek menfaati metne yazmak.
• Prim planı değişikliklerini yazılı bildirip kabul yazısını almak.
• Rekabet yasağını gerçekten korunmaya değer bilgiye erişen pozisyonlarla ve makul bir süreyle sınırlamak.

Bu başlıklar işveren avukatı sayfasında ayrıntılı işlenir.

Ataşehir'deki işveren için dava nerede açılır?

İşyeri Ataşehir'de ise dava, Kartal'da bulunan İstanbul Anadolu Adliyesi'ndeki iş mahkemelerinde açılır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 6 uyarınca davalının yerleşim yeri mahkemesi ile işin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir. Bu kurala aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir. Genel müdürlüğü Ataşehir'de olan bir şirketin başka ildeki şubesinde çalışan kişi, kendi çalıştığı yerde ya da İstanbul Anadolu Adliyesi'nde dava açmayı seçebilir.

Seçimin nasıl yapıldığını varsayımsal bir durum gösterir. Ataşehir'deki bir alışveriş merkezinde satış danışmanı olarak çalışan işçinin işvereni, merkezi Şişli'de bulunan bir perakende şirketidir. İşçi iki adliyeden birini, yani işin yapıldığı yer olarak İstanbul Anadolu Adliyesi'ni ya da davalının yerleşim yeri olarak Çağlayan'daki İstanbul Adliyesi'ni seçebilir. Mağazadaki tanıklar ve vardiya kayıtları Ataşehir'de olduğundan ilk seçenek delillere yakınlık sağlar.

Alacak ve işe iade taleplerinde dava şartı olan arabuluculuk başvurusu aynı adliyenin arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabulucu, görevlendirildikten sonra süreci 3 hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hallerde en çok 1 hafta uzatılabilir. Yakadaki diğer ilçeler için Anadolu Yakası iş hukuku avukatı sayfasına, il genelindeki yargı çevreleri için İstanbul iş mahkemeleri sayfasına bakılabilir. Çalışan için pratik sonuç, duruşmaların ilçede değil Kartal'da yapılmasıdır.

Lexim Hukuk Bürosu, Ataşehir'de çalışan ya da işyeri Ataşehir'de bulunan tarafların dosyalarında hesaplama, arabuluculuk görüşmesi, dilekçe ve duruşma takibi işlerini yürütür.