Yıllık İzin Ücreti Hesaplama

Yıllık izin ücreti hesaplama formülü nedir?

Yıllık izin ücreti hesaplama, kullanılmayan izin günlerinin günlük brüt ücretle çarpılmasına dayanır, yani hesap kullanılmayan izin günü × (çıplak brüt aylık ücret ÷ 30) biçimindedir. Yıllık izin ücreti, iş sözleşmesi sona erdiğinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerinin karşılığı olarak ödenen ücrettir ve sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden hesaplanır (4857 sayılı İş Kanunu md. 59). Bu sayfadaki araç hesabı dört adımda yapar:

1. İşe giriş ve ayrılış tarihleri arasında tamamlanan tam hizmet yılları sayılır.
2. Her tam yıl için o yılın kıdemine karşılık gelen izin günü (14, 20 ya da 26) toplanarak hak edilen toplam izin bulunur.
3. Toplamdan, çalışma süresi boyunca kullanılan izin günleri düşülerek kullanılmayan izin bulunur.
4. Kalan gün sayısı, brüt aylık ücretin 30'a bölünmesiyle bulunan günlük ücretle çarpılarak brüt tutar hesaplanır ve damga vergisi ayrıca gösterilir.

İzin süreleri kanundan gelir (md. 53). Günlük ücretin aylık ücretin 30'a bölünmesiyle bulunması ise kanunda yazmaz. Bu yöntem, aylık ücretin 30 günü karşıladığı yolundaki uygulama kabulüdür.

Yıllık izin hesaplama aracı hangi bilgilerle çalışır?

Araç işe giriş tarihi, işten ayrılış tarihi, isteğe bağlı doğum tarihi, kullanılan toplam yıllık izin ve brüt aylık ücret olmak üzere beş bilgiyle çalışır.

Araç ayrılış gününü çalışılmış gün sayar. İşe giriş tarihinin yıl dönümünden bir gün önce ayrılan işçi, o hizmet yılını tamamlamış kabul edilir. Örneğin 1 Mart 2022'de işe başlayıp 28 Şubat 2026'da ayrılan işçinin dört tam hizmet yılı vardır.

Kullanılan izin alanı boş bırakılırsa hiç izin kullanılmadığı varsayılır. Kullanılan izin, hak edilen toplamdan fazlaysa sonuç sıfır görünür. Sonuç ekranında brüt yıllık izin ücreti, tam hizmet yılı, hak edilen toplam izin, kullanılmayan izin, günlük brüt ücret ve damga vergisi yer alır.

Yıllık izin süresi kıdeme göre kaç gündür?

Yıllık izin süresi, işçinin hizmet süresine göre en az 14, 20 ya da 26 gündür (4857 sayılı İş Kanunu md. 53). İzin hakkı her hizmet yılının tamamlanmasıyla doğar ve o yılın izni, tamamlanan hizmet süresine göre aşağıdaki tablodaki gibi belirlenir.

Araç bu tabloyu yıl yıl uygular. Sekiz tam yıl çalışmış bir işçi için toplam, ilk beş yılın 14'er günü ile sonraki üç yılın 20'şer gününden oluşur ve 5 × 14 + 3 × 20 = 130 gün eder.

Kanun bu sürelere üç ek kural getirir:

• Yaş kuralına göre 18 ve daha küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha yukarı yaştaki işçilerin yıllık izni 20 günden az olamaz. Araç, doğum tarihi girilmişse izin hakkının doğduğu tarihteki yaşa bakar. Yaşın hangi tarihe göre belirleneceği kanunda açıkça yazmadığından bu bir varsayımdır.
• Yer altı işlerinde çalışan işçilerin izin süreleri dörder gün artırılarak uygulanır. Araç bu artışı hesaba katmaz.
• Süreler asgaridir ve iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir. Araç yalnız kanundaki asgari süreleri kullanır.

Niteliği gereği bir yıldan az süren mevsimlik ya da kampanya işlerinde çalışanlara yıllık ücretli izin hükümleri uygulanmaz (md. 53). Yalnız izin gün sayısı ve bir sonraki hak ediş tarihi için yıllık izin süresi hesaplama aracı kullanılabilir.

İzin ücretinde hangi ücret esas alınır?

İzin ücretinde, sözleşmenin sona erdiği tarihteki çıplak brüt ücret esas alınır (md. 59). Geçmiş yıllarda hak edilmiş izinler de o yılların ücretiyle değil, son ücretle hesaplanır. Kanun, izin ücretinin hesabında tatil ücretlerine ilişkin kuralın uygulanmasını öngörür (md. 57). Buna göre şu ödemeler hesaba katılmaz (md. 50):

• fazla çalışma karşılığı alınan ücretler,
• primler,
• sosyal yardımlar (yol, yemek, yakacak gibi),
• hazırlama, tamamlama ve temizleme işleri için ödenen ek ücretler.

Bu yönüyle izin ücreti, giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanan kıdem ve ihbar tazminatından ayrılır. Giydirilmiş ücretin tanımı iş hukuku sözlüğü sayfasındadır. Tazminat hesabı için kıdem tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir.

Ücreti sabit olmayan işçilerde ayrı bir kural vardır. Akort, komisyon, kâra katılma ya da yüzde usulüyle çalışan işçinin izin ücreti, son bir yılda kazandığı ücretin fiilen çalıştığı günlere bölünmesiyle bulunan ortalama üzerinden hesaplanır (md. 57). Araç bu ortalamayı hesaplamaz, ancak ortalama aylık brüt tutar elle girilebilir.

Örnek yıllık izin ücreti hesabı nasıl yapılır?

Örnek hesap, tam hizmet yıllarına göre izin toplamının bulunması, kullanılan günlerin düşülmesi ve kalan günlerin günlük ücretle çarpılmasıyla yapılır. Aşağıdaki üç örnek varsayımsaldır ve yalnız yöntemi göstermek için verilmiştir.

Birinci örnekte son yıl dönümünden (1 Mart 2026) sonra geçen yedi buçuk ay yeni bir izin hakkı doğurmaz, bu nedenle hesap dört tam yıl üzerinden yapılır. Üçüncü örnekte işçi ilk izin hakkının doğduğu 1 Ocak 2024'te 49 yaşındadır ve o yıl için 14 gün hesaplanır. İkinci ve üçüncü yılların sonunda 50 yaşını doldurmuş olduğundan bu yıllar için 20'şer gün esas alınır. Aynı örnekte doğum tarihi girilmezse toplam 42 gün, kullanılmayan izin 8 gün ve brüt tutar 9.600,00 TL olur.

Yıllık izin ücreti hangi durumda talep edilebilir?

Yıllık izin ücreti, iş sözleşmesinin sona ermesiyle talep edilebilir hale gelir ve sona erme nedeni önem taşımaz (md. 59). İşverenin feshi, işçinin istifası, haklı nedenle fesih, emeklilik ve ölüm hallerinin hepsinde kullanılmayan izinlerin ücreti ödenir. Başlıca kurallar aşağıdaki tabloda yer alır.

Zamanaşımı sözleşmenin sona erdiği tarihte başladığından, iş ilişkisi sürerken geçen yıllara ait kullanılmamış izinler sona erme tarihinde toplu olarak talep edilebilir. İşveren izinlerin kullandırıldığını izin kayıt belgesiyle ortaya koyar. Yargı uygulamasında iznin kullandırıldığını ya da ücretinin ödendiğini ispat yükü işverendedir. Fesihte doğan diğer haklar işten çıkarılan işçinin hakları yazısında toplu olarak anlatılmıştır.

Araç hangi durumları kapsamaz?

Araç, kesintisiz tek bir çalışma dönemi ve kanundaki asgari izin süreleri üzerinden brüt tutarı hesaplar. Sonucun dışında kalan başlıca durumlar şunlardır:

1. İş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle artırılmış daha uzun izin süreleri hesaba katılmaz.
2. Yer altı işlerindeki dörder günlük artış uygulanmaz.
3. Aralıklı çalışmada aynı işverenin bir ya da çeşitli işyerlerinde geçen süreler birleştirilir (md. 54), oysa araç tek giriş ve tek ayrılış tarihiyle çalışır.
4. Kanunda çalışılmış gibi sayılan haller dışındaki devamsızlıklar, izin hakkının doğacağı tarihi ileriye kaydırır (md. 54 ve md. 55). Araç bu kaydırmayı yapmaz.
5. Araç yalnız kullanılmayan izin günlerini ücretle çarpar ve hafta tatili eklemesi yapmaz. Fesihte ödenen izin ücretine, bu günlere rastlayacak hafta tatili ve genel tatil günlerinin eklenmemesi yargı uygulamasındaki kabule dayanır.
6. Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışmada izin günlerinin ve ücretin belirlenmesi ayrı değerlendirme gerektirir.
7. Gelir vergisi, sigorta primi gibi kesintiler ve geç ödeme faizi hesaplanmaz.

Sonuç bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Kıdem, ihbar ve fazla çalışma kalemleriyle birlikte toplu bir hesap için işçi alacakları hesaplama aracı kullanılabilir. Kalemlerin şartları işçilik alacakları sayfasında anlatılmıştır.

Yıllık izin hesabından sonra hangi adımlar atılır?

Hesaptan sonraki ilk adım, kullanılan izin günlerinin belgeyle doğrulanmasıdır, çünkü sonuç kullanılan izin sayısındaki küçük bir farkla değişir. İşçi açısından izlenecek sıra şöyledir:

1. İmzalı izin formları, izin kayıt belgesi ve bordrolardaki izin satırları gibi izin kayıtları toplanıp karşılaştırılır.
2. Son bordroda, sözleşme sona erdiğinde izin ücretinin tahakkuk ettirilip ettirilmediği ve hangi gün sayısı üzerinden hesaplandığı kontrol edilir.
3. Ödenmeyen tutar işverenden yazılı olarak istenir. Yöntem işçi ihtarnamesi nasıl çekilir yazısında anlatılmıştır.
4. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 3). Süreç iş hukukunda arabuluculuk sayfasındadır.
5. Zamanaşımı sona erme tarihinden itibaren 5 yıldır. Diğer alacakların süreleri iş davalarında zamanaşımı süreleri yazısında yer alır.

İşveren açısından hesap, fesih sırasında yapılacak ödemenin ve izin yükünün ölçüsüdür. Yıllık izinlerin her yıl kullandırılması, izin kayıt belgesinin işçiye imzalatılması ve sona ermede izin ücretinin bordroda ayrı bir kalem olarak gösterilmesi, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkta ispatı kolaylaştırır. İbraname alınacaksa geçerlilik koşulları ibraname nedir, geçerlilik şartları yazısında anlatılmıştır.