Ümraniye İş Hukuku Avukatı

Ümraniye'de iki ayrı çalışma düzeni yan yana durur. Bir yanda Dudullu Organize Sanayi Bölgesi ile İMES'teki üretim, öbür yanda finans kuruluşlarının ve şirketlerin plaza ofisleri. Aynı ilçeden hem tezgâh başındaki işçinin iş kazası dosyası hem de bir yöneticinin prim alacağı çıkabilir. Ümraniye iş hukuku avukatı için ilk adım, uyuşmazlığın bu iki düzenden hangisine ait olduğunu belirlemektir. İstanbul'da faaliyet gösteren Lexim Hukuk Bürosu, Ümraniye'de çalışanlara ve işyeri Ümraniye'de bulunan şirketlere hizmet verir.

Sanayi sitesinden plazaya Ümraniye'de iki ayrı uyuşmazlık tipi

Ümraniye'de uyuşmazlığın türünü işyerinin niteliği belirler. Özetle:

Aşağıdaki bölümler bu dört alanı sırasıyla ele alır.

Dudullu Organize Sanayi Bölgesi ve İMES'te üretim işleri

Fabrika ve atölyelerde makine başında geçen kazalar ilk sıradadır. İşveren kazayı SGK'ya en geç 3 iş günü içinde bildirir. Tazminat talebi arabuluculuk şartına bağlı değildir ve süreç iş kazası avukatı sayfasında açıklanır.

Ara dinlenmesi ve vardiya

Vardiyalı işlerde ara dinlenmesinin kullandırılmaması sık tartışılır. 4857 sayılı İş Kanunu md. 68'e göre ara dinlenmesi çalışma süresinden sayılmaz, ancak fiilen kullandırılmayan süre çalışma süresine eklenir ve fazla mesai hesabını etkiler. 7,5 saatten uzun süren işte ara en az 1 saattir. Tezgâhın durdurulmadığı, yemeğin makine başında yendiği atölyelerde aranın kullandırılmadığı tanık beyanları ve üretim kayıtlarıyla ortaya konabilir. Gece postasında çalışma 7,5 saati geçemez (4857 md. 69). Sipariş yetiştirmek için uzatılan gece vardiyaları fazla mesai hesabında ayrıca değerlendirilir.

Küçük atölyelerde çırak, stajyer ve işçi ayrımı

Küçük atölyelerde çırak ya da stajyer olarak gösterilen kişilerin fiilen işçi gibi çalıştırılması ayrı bir uyuşmazlık konusudur. Çıraklık sözleşmesiyle çalışanlar İş Kanunu'nun kapsamı dışındadır (4857 md. 4), ancak ortada gerçek bir çıraklık eğitimi yoksa ilişki iş sözleşmesi olarak değerlendirilebilir. Aynı madde, esnaf ve sanatkâr işyeri niteliğinde olup üç kişinin çalıştığı işyerlerini de kapsam dışında tutar ve bu işyerlerinde Türk Borçlar Kanunu uygulanır. İşe iade için aranan 30 işçi sayısı hesaplanırken ise aynı işverenin aynı işkolundaki bütün işyerleri birlikte dikkate alınır (4857 md. 18). Sanayi sitesinde birden fazla atölyesi bulunan işverenin işçisi bu yolla iş güvencesi kapsamına girebilir.

Sanayi sitesinde ortak güvenlik sorumluluğu

Sanayi sitelerinde ortak yollardaki forklift trafiği ya da bitişik atölyedeki kaynak ve boya işleri gibi komşu işyerinin faaliyeti de risk doğurur. Birden fazla işverenin aynı çalışma alanını paylaştığı yerlerde işverenler iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinde iş birliği yapmak zorundadır. Sanayi bölgeleri ve siteleri gibi yerlerde koordinasyonu yönetim sağlar (6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md. 23). Kazada kusur dağılımı yapılırken bu yükümlülüğe de bakılır.

İMES'te 30 işçinin altındaki atölyede fesih için varsayımsal bir örnek

İMES'te 12 işçi çalıştıran bir atölyede 3,5 yıl çalışan tornacı, sigorta priminin gerçek ücretten yatırılmasını istedikten kısa süre sonra bildirim süresi verilmeden çıkarılmıştır. Giydirilmiş brüt ücreti 30.000 TL'dir. İşyerinde 30 işçi bulunmadığından işe iade istenemez. Hesap şu kalemlerden oluşur:

• Kıdem tazminatı 3,5 x 30.000 = 105.000 TL brüt eder (1475 md. 14).
• İhbar tazminatında 3 yıldan fazla kıdem için bildirim süresi 8 hafta, yani 56 gündür ve günlük 1.000 TL üzerinden 56.000 TL brüt eder (4857 md. 17).
• Kötü niyet tazminatı, feshin kötü niyetle yapıldığı ispatlanırsa bildirim süresinin üç katı, yani 168 günlük ücret tutarında 168.000 TL brüt olur.

Kötü niyetin ispatı işçidedir. Talep ile fesih arasındaki kısa süre ve tanık beyanları bu ispatta kullanılır. Kendi süre ve ücretinizle deneme için ihbar tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir.

Finans kuruluşları ve plaza ofislerinde hedef, prim ve uzaktan çalışma

Ofislerde uyuşmazlık hedef ve prim sisteminden doğar. Prim koşullarının işçi aleyhine tek taraflı değiştirilmesi, işçinin yazılı onayı olmadan onu bağlamaz (4857 md. 22). Hedeflerin yıl içinde ulaşılamaz düzeye çıkarılması da aynı tartışmayı doğurur.

Hedef baskısı ve psikolojik taciz

Hedef baskısının sistematik aşağılama ve dışlamaya dönüşmesi halinde mobbing davası gündeme gelebilir. İşveren, işçinin kişiliğini korumak ve psikolojik tacizi önlemekle yükümlüdür (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md. 417). Tek bir sert toplantı mobbing sayılmaz. Süreklilik ve yıldırma amacı aranır. E-postalar, toplantı notları ve sağlık kayıtlarıyla kurulan ispat düzeni mobbing nasıl ispatlanır yazısında anlatılır.

Usulsüz işlem iddiasıyla fesih

Usulsüz işlem iddiasına dayanan haklı fesihlerde işveren, olayı öğrendiği günden itibaren 6 iş günü içinde fesih hakkını kullanmalıdır (4857 md. 26). Süre geçtikten sonra yapılan fesih haklı fesih sayılmaz. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre inceleme yapılan hallerde süre, sonucun fesih yetkisi bulunan makama ulaşmasıyla işlemeye başlar. Haklı feshin dayandığı olayı ispat yükü işverendedir. İddia somut belgelere bağlanmamışsa fesih haksız sayılabilir ve kıdem ile ihbar tazminatı gündeme gelir. Geçerli nedene dayanmayan fesihlerde işe iade davası açılabilir.

Uzaktan ve hibrit çalışma

Uzaktan çalışma yazılı sözleşmeyle kurulur (4857 md. 14). Evden çalışılan günlerde de haftalık 45 saat sınırı geçerlidir ve mesai sonrası gelen iş talimatları ve sistem oturum kayıtları çalışma süresinin ispatında kullanılır. Uzaktan çalışan, esaslı bir neden olmadıkça emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz. Sözleşmedeki “fazla mesai ücrete dahildir” kaydı da sınırsız değildir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre yılda 270 saate kadar olan fazla çalışmayı karşılar.

Mağaza çalışanlarında hafta tatili, genel tatil ve kısmi süreli sözleşme

Perakendede yedi günlük dönemde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili verilmemesi ve genel tatil çalışmalarının ödenmemesi öne çıkar (4857 md. 46, 47). Alışveriş merkezlerinin açık olduğu bayram günlerinde çalışma, sözleşmede hüküm yoksa işçinin onayına bağlıdır (md. 44).

Kısmi süreli çalışan mağaza personeli, tam süreli emsal işçinin bölünebilir haklarından çalıştığı süre oranında yararlanır (4857 md. 13). Uygulamada sorun, sözleşmede haftalık 30 saat yazarken fiilen tam süreli çalıştırılmaktır. Bu durumda ücret ve prim farkı ile fazla çalışma alacağı doğar. Sayım geceleri ve kapanış sonrası kasa işlemleri de çalışma süresine dahildir.

Lojistikte depo ve dağıtım personeli

Depo ve dağıtım işlerinde uzun vardiyalar ve gece çalışması fazla mesai taleplerine yol açar. Gece çalışması 7,5 saati geçemez ve postası değişen işçi kesintisiz en az 11 saat dinlendirilmeden öbür postada çalıştırılamaz (4857 md. 69).

Dağıtım işinde bir başka soru statüdür. İşi kendi aracıyla yapan ve fatura düzenleyen kişinin işçi sayılıp sayılmayacağı sözleşmenin adına değil bağımlılık unsuruna bakılarak belirlenir. Çalışma saatlerini, güzergâhı ve işin yapılış biçimini şirket belirliyorsa ilişki iş sözleşmesi olarak nitelendirilebilir. Bu değerlendirme her dosyada ayrıca yapılır. Araç takip verileri, teslimat uygulaması kayıtları ve vardiya atamaları bu tartışmanın delilleridir. Depoda yükleme sırası beklenen süreler de işçinin iş görmeye hazır beklediği süreler olarak çalışma süresinden sayılır (4857 md. 66).

Ümraniye'den açılan iş davaları Kartal'da görülür

Ümraniye'deki bir işyerine karşı dava, Kartal'daki İstanbul Anadolu Adliyesi'nde, İstanbul Anadolu İş Mahkemeleri'nde açılır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 6'ya göre işin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir. Davalı şirketin merkezi başka bir yargı çevresindeyse o yerin mahkemesi de seçilebilir. Aynı adliyeye bağlı diğer ilçeler Anadolu yakası iş hukuku avukatı sayfasında listelenir. Duruşmalar bu nedenle Kartal'da görülür.

Alacak, tazminat ve işe iade taleplerinde önce arabulucuya başvurulur. Başvuru İstanbul Anadolu Adliyesi'ndeki arabuluculuk bürosuna yapılır. İlk toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur. Arabulucu süreci görevlendirildiği tarihten itibaren 3 hafta içinde sonuçlandırır, zorunlu hallerde ise bu süre en çok 1 hafta uzar. Anlaşılan konularda sonradan dava açılamadığından tutanağa yazılan alacak kalemleri dikkatle okunmalıdır. Görüşmelerde avukatın üstlendiği işler iş hukukunda arabuluculuk sayfasında anlatılır.

Varsayımsal bir dosyada Ümraniye'deki bir plaza ofisinde çalışan müşteri temsilcisinin işvereni, genel müdürlüğü Avrupa yakasında bulunan bir finans kuruluşudur. Temsilci prim alacağı için başvurusunu işin yapıldığı yer olarak İstanbul Anadolu Adliyesi'ne ya da genel müdürlüğün bağlı olduğu adliyeye yapabilir. İş sözleşmesindeki “uyuşmazlıklarda genel müdürlüğün bulunduğu yer mahkemeleri yetkilidir” kaydı bu seçimi kısıtlamaz, çünkü 7036 md. 6'ya aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir. İstanbul'daki bütün yargı çevreleri İstanbul iş mahkemeleri sayfasında yer alır.

Ümraniye'de çalışan için adım adım yol, süreler ve belgeler

Ümraniye işçi avukatı ile ilk görüşmede önce talebin hangi süreye bağlı olduğuna bakılır. İzlenecek sıra şöyledir:

1. Uyuşmazlığın fesih mi, ödenmeyen alacak mı, yoksa iş kazası mı olduğunu belirleyin. Süre ve yol buna göre değişir.
2. Fesih varsa bildirimin tebliğ tarihini not edin. İşe iade için 1 ay içinde arabulucuya başvurulur. Anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde dava açılır.
3. İş kazasında hastane kaydını ve kaza tutanağını edinin. İşveren bildirmediyse SGK'ya kendiniz başvurun.
4. Çalışma alanınıza göre belgeleri toplayın (aşağıdaki liste).
5. İstanbul Anadolu Adliyesi'ndeki arabuluculuk bürosuna başvurun. İş kazası tazminatında bu adım aranmaz.

Dava öncesinde şu süre ve belgeler gözden geçirilir:

• Ücret, prim, fazla mesai, kıdem ve ihbar alacaklarında zamanaşımı 5 yıldır.
• İş kazası tazminatında zamanaşımı kural olarak 10 yıldır.
• Sanayi çalışanı için vardiya çizelgesi, puantaj, kaza tutanağı, eğitim ve koruyucu donanım teslim kayıtları önem taşır.
• Ofis çalışanı için iş sözleşmesi, hedef ve prim yazışmaları, performans formları ve sistem oturum kayıtları toplanır.
• Mağaza ve depo çalışanı için vardiya planı, kapı geçiş ve el terminali kayıtları, bordrolar ve banka dökümü işe yarar.

Ümraniye'deki işverenler için dikkat noktaları ve büronun işleri

İşveren tarafında belge düzeni işyerinin türüne göre kurulur. Öne çıkan noktalar şunlardır:

• Sanayi işyerlerinde iş güvenliği eğitimleri, koruyucu donanım teslimleri ve ara dinlenmeleri kayıt altına alınmalıdır.
• Prim ve hedef sistemindeki değişiklikler yazılı bildirilmeli, çalışanın altı iş günü içindeki yazılı kabulü alınmalıdır (4857 md. 22).
• Performans ve davranış nedenli fesihlerde savunma alınmalı, fesih bildirimi yazılı ve gerekçeli yapılmalıdır (4857 md. 19).
• Haklı nedenle fesihte 6 iş günlük süre izlenmeli, inceleme raporlarının tarihleri belgelenmelidir.
• Sanayi sitesindeki ortak alanlara ilişkin riskler için site yönetimiyle koordinasyon yazılı yürütülmelidir.
• Uzaktan çalışma için yazılı sözleşme yapılmalı, kısmi süreli personelin fiilî çalışma saatleri sözleşmeyle uyumlu tutulmalıdır.

Lexim Hukuk Bürosu, işçi ve işveren tarafında alacak ve tazminat hesabı, ihtarname ve dilekçe hazırlığı, arabuluculuk görüşmesi ve duruşma takibi işlerini yürütür. Dosyanın ön değerlendirmesi için iletişim sayfasındaki kanallar kullanılabilir.