İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal) İş Mahkemeleri Rehberi

İstanbul Anadolu Adliyesi iş mahkemeleri nerede?

İstanbul Anadolu Adliyesi iş mahkemeleri, Kartal'daki Anadolu Adalet Sarayı'ndadır ve resmî adresi Esentepe Mahallesi, E-5 Güney Yan Yol Caddesi No: 39, Kartal'dır. Anadolu Adliyesi iş mahkemesi arayan biri için bilinmesi gereken ilk nokta, Anadolu Yakası'nda bu adliye dışında yalnız üç küçük adliyenin bulunduğudur. Yakadaki 14 ilçenin 11'i Kartal'a bağlıdır.

Adliyenin 2025 yılı faaliyet raporuna göre Kadıköy, Kartal, Üsküdar, Ümraniye, Pendik, Tuzla ve Sultanbeyli adliyeleri birleştirilmiş, İstanbul Anadolu Adliyesi 2013'te hizmete girmiştir. Aynı rapor ve adliyenin resmî sitesi, adliyede 52 iş mahkemesinin görev yaptığını belirtir. Rapora göre hukuk mahkemeleri A blokta, ön büro birimleri H bloktadır.

Avrupa Yakası'ndaki adliyelerle birlikte bütün liste İstanbul iş mahkemeleri sayfasında yer alır.

Anadolu Adliyesi'ne hangi ilçeler bağlıdır?

Adliyeye bağlı 11 ilçe Ataşehir, Çekmeköy, Kadıköy, Kartal, Maltepe, Pendik, Sancaktepe, Sultanbeyli, Tuzla, Ümraniye ve Üsküdar'dır. Adliyenin faaliyet raporu, bu 11 ilçenin merkez adliyeye bağlı olduğunu belirtir. Aynı rapora göre Beykoz, Şile ve Adalar adliyeleri ise mülhakat, yani aynı adalet komisyonuna bağlı ayrı adliyelerdir.

Mülhakat adliyelerin durumu iş davaları bakımından ayrıca önemlidir. Aynı rapordaki mahkeme listelerine göre Beykoz, Şile ve Adalar adliyelerinde müstakil iş mahkemesi yoktur. Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun 188 sayılı ilke kararının 12. maddesi ve 141 sayılı kararına göre büyükşehirde iş mahkemesinin yargı çevresi, bulunduğu ağır ceza merkezinin büyükşehir sınırları içindeki bütün ilçeleridir. Bu üç ilçenin ağır ceza merkezi İstanbul Anadolu olduğundan oradaki işyerlerine ilişkin iş davaları da Kartal'daki İstanbul Anadolu İş Mahkemelerinde görülür. Ayrıntılar Beykoz Adliyesi iş davaları, Şile Adliyesi iş davaları ve Adalar Adliyesi iş davaları sayfalarındadır.

İlçe sınırı, yetki bakımından belirleyicidir. Yakanın doğusunda Tuzla ile Kocaeli'nin Gebze ilçesi, kuzeyinde Çekmeköy ile Şile ve Beykoz komşudur. İşyerinin hangi ilçede sayıldığı, açık adresinden ve Sosyal Güvenlik Kurumu'ndaki işyeri tescil kaydından kontrol edilir. Sınırın öbür yanındaki bir işyeri için Kartal'da açılan dava, yetki itirazıyla karşılaşabilir.

Yakadaki ilçelerin genel görünümü Anadolu Yakası iş hukuku avukatı sayfasında anlatılır.

Kartal'daki adliyeye nasıl ulaşılır?

Adliyenin resmî sitesindeki ulaşım bilgisine göre metroyla gelenler Hastane - Adliye durağında, otobüsle gelenler D100 (E-5) karayolu üzerindeki Adliye durağında iner. Site ayrıca adliyeye Kadıköy - Kartal metrosu ve E-5 güzergâhındaki toplu taşıma hatlarıyla ulaşıldığını, özel araçla gelenler için açık ve kapalı otopark bulunduğunu belirtir.

Adliye büyük bir yerleşke olduğundan duruşma ya da başvuru için gelenlerin şu bilgileri önceden not etmesi zaman kazandırır:

• Duruşma davetiyesinde ya da UYAP kaydında yazılı mahkeme adı, blok ve salon.
• Başvuru yapılacaksa ön büro ya da arabuluculuk biriminin yeri.
• Kimlik belgesi ve varsa dosyanın esas numarası.

Bu sayfada güzergâh, süre ya da hat numarası verilmemiştir. Bunlar değişebildiği için adliyenin resmî sitesindeki güncel bilgiye bakılmalıdır.

Hangi davalarda İstanbul Anadolu İş Mahkemeleri yetkilidir?

İstanbul Anadolu İş Mahkemeleri, davalının yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer adliyeye bağlı 11 ilçeden ya da Beykoz, Şile ve Adalar'dan birindeyse yetkilidir. Kural 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 6'da yer alır ve davacıya seçim hakkı tanır. Aşağıdaki tablo varsayımsal durumlarla seçenekleri gösterir.

Üç nokta bu tabloyu tamamlar. İlki, yetkinin davanın açıldığı tarihteki duruma göre belirlenmesidir. Bu nedenle işveren merkezini taşımışsa yeni adres esas alınır. İkincisi, iş sözleşmesine konulan yetki şartının işçinin bu seçeneklerini ortadan kaldırmamasıdır, çünkü kanuna aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir. Üçüncüsü, işverenin açtığı davalarda da aynı kuralın uygulanmasıdır. Buna göre işveren, davayı işçinin yerleşim yerinde ya da işin yapıldığı yerde açar.

Arabuluculuk başvurusu Anadolu Adliyesi'nde nereye yapılır?

Başvuru, adliye yerleşkesindeki İstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosu'na yapılır. Büro, karşı tarafın yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer bu 11 ilçeden birindeyse yetkilidir. Karşı taraf birden fazlaysa birinin yerleşim yeri yeterlidir (7036 sayılı Kanun md. 3).

Süreç dört adımda özetlenebilir:

1. Başvuru. Talep konuları ile tarafların iletişim bilgileri büroya bildirilir. Büro, resmî kayıtlardaki iletişim bilgilerini araştırmaya da yetkilidir.
2. Görevlendirme. Büro, listeden bir arabulucu belirler. Taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşmışsa o kişi görevlendirilir.
3. Toplantı. Arabulucu tarafları ilk toplantıya davet eder. Taraflar bizzat, kanuni temsilcileri ya da avukatları aracılığıyla katılabilir.
4. Son tutanak. Anlaşma olsun ya da olmasın süreç bir tutanakla biter. Görevlendirmeden itibaren süre üç haftadır ve zorunlu hallerde bir hafta uzatılabilir.

Büroya başvurulmasından son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Hangi taleplerin arabuluculuğa tabi olduğu ve anlaşma belgesinin hükmü iş hukukunda arabuluculuk sayfasında anlatılır.

Anadolu Adliyesi'nde iş davası hangi yollarla açılır?

İş davası, adliyedeki tevzi bürosuna dilekçe verilerek ya da UYAP üzerinden elektronik olarak açılır. Adliyenin resmî sitesine göre hukuk mahkemeleri ön bürosu ve mahkemeler tevzi bürosu ön bürolar bölümündedir. Avukatla takip edilen dosyalarda dava UYAP Avukat Portal üzerinden açılır.

Avukatsız başvuranlar için UYAP Vatandaş Portal iki düzeyde hizmet verir. e-Devlet şifresiyle giren kişi dosyasının kapak bilgilerini görür. Elektronik imzası olan kişi ise dosya içeriğini inceleyebilir, hukuk davası açabilir ve evrak gönderebilir. Portalın sık sorulan sorular bölümü bu ayrımı açıkça yazar.

Dava dilekçesine arabuluculuk son tutanağı eklenir. Talep edilen alacak kalemlerinin tek tek gösterilmesi gerekir. Kalemler ve hesap yöntemi işçilik alacakları sayfasında açıklanır.

Dava yanlış adliyede açılırsa ya da yetkiye itiraz edilirse ne olur?

Yetkisiz adliyede açılan dava reddedilmez, ancak dosya yetkili mahkemeye gönderilene kadar süreç uzar. Davalı, yetki itirazını cevap dilekçesinde ileri sürer ve yetkili gördüğü mahkemeyi bildirir. Mahkeme itirazı yerinde görürse yetkisizlik kararı verir. Dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi için kanunda öngörülen iki haftalık süre içinde başvurulması gerekir, aksi halde dava açılmamış sayılır (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 19 ve 20).

Anadolu Yakası'nda yetki tartışması en çok şu durumlarda çıkar:

• Beykoz, Şile ya da Adalar'daki işyeri için davanın o ilçenin adliyesindeki asliye hukuk mahkemesinde açılması. Bu ilçelerin iş davaları Kartal'da görülür.
• Şirket merkezinin dava açılmadan önce başka bir ilçeye ya da ile taşınmış olması.
• İşçinin, işverenin birden çok ilçedeki şantiye ya da mağazasında sırayla çalışmış olması.
• Sözleşmedeki yetki şartına güvenilerek kanundaki seçeneklerin dışında bir yerin seçilmesi.

Tereddüt halinde davalının yerleşim yeri mahkemesi güvenli seçenektir, çünkü bu yer, işin nerede yapıldığına ilişkin tartışmadan etkilenmez. Şirketlerde yerleşim yeri için ticaret sicilindeki merkez adresine bakılır. Arabuluculuk aşamasında da benzer bir yol vardır. Karşı taraf büronun yetkisine en geç ilk toplantıda itiraz edebilir ve itirazı sulh hukuk mahkemesi kesin olarak karara bağlar.

İşe iade gibi süreye bağlı taleplerde yanlış adliye seçimi ayrıca risklidir. Arabuluculukta yetki itirazı kabul edilirse, kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde yetkili büroya başvurulması halinde ilk başvuru tarihi korunur (7036 sayılı Kanun md. 3). Bu bir haftalık sürenin kaçırılması, bir aylık başvuru süresinin de geçmiş sayılmasına yol açabilir.

İşveren Anadolu Adliyesi'ndeki davaya nasıl hazırlanır?

İşverenin hazırlığı, kayıtların eksiksiz sunulmasına dayanır. İşveren, çalıştırdığı her işçi için bir özlük dosyası düzenlemek ve kanunların zorunlu kıldığı belge ve kayıtları bu dosyada saklamak zorundadır (4857 sayılı Kanun md. 75). Mahkeme bu kayıtları ister ve sunulamayan kayıt, ilgili vakıanın işveren aleyhine değerlendirilmesine yol açabilir.

Dosyada bulunması beklenen başlıca belgeler şunlardır:

1. İş sözleşmesi ve varsa ek protokoller, görev tanımı.
2. İmzalı ücret bordroları ve banka ödeme kayıtları.
3. Yıllık izin kayıt belgesi ve izin talep formları.
4. Giriş-çıkış, kart okutma ya da vardiya kayıtları.
5. Fesih bildirimi, tebliğ belgesi, işçinin savunması ve feshe dayanak tutanaklar.
6. İş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları ile kaza varsa kaza bildirimleri.

Arabuluculuk toplantısına işveren adına, yazılı belgeyle yetkilendirilmiş bir çalışan da katılabilir ve son tutanağı imzalayabilir (7036 sayılı Kanun md. 3). Merkezi başka bir ilde olan ve Anadolu Yakası'nda fabrikası ya da deposu bulunan şirketlerde, davetin işyerine mi merkeze mi ulaştığının izlenmesi gerekir.

Tersane, organize sanayi ve depo işyerlerinde hangi uyuşmazlıklar görülür?

Tuzla'daki tersaneler, Dudullu ve Tuzla'daki organize sanayi bölgeleri ile Sancaktepe ve Kartal'daki depolarda uyuşmazlıkların başında iş kazası, alt işveren ilişkisi ve vardiyalı çalışma gelir.

İş kazası. Tersane ve imalat işlerindeki yaralanmalarda işveren kazayı Sosyal Güvenlik Kurumu'na en geç üç iş günü içinde bildirir. Maddi ve manevi tazminat davasında arabuluculuk dava şartı değildir. Kusur ve maluliyet oranı bilirkişi ve kurum raporlarıyla belirlenir. Tazminat kalemleri iş kazası avukatı sayfasında anlatılır.

Alt işveren. Tersanelerde ve fabrikalarda işin bir bölümü çoğu zaman taşeron şirketlere verilir. Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur (4857 sayılı İş Kanunu md. 2). İşçi, ücret ve tazminat alacağı için iki şirketi birlikte dava edebilir.

Vardiya ve çalışma süresi. Günlük çalışma on bir saati aşamaz (md. 63). Gece çalışması yedi buçuk saati geçemez (md. 69). Bu sınırların aşıldığı düzenli vardiyalar fazla çalışma talebine dayanak olur. Aylık yaklaşık tutar için fazla mesai hesaplama aracı kullanılabilir.

Havalimanı ve havacılık çalışanları hangi kanuna tabidir?

Havalimanında yer hizmetlerinde çalışanlar İş Kanunu'na tabidir, hava taşıma işlerinde çalışanlar ise bu kanunun kapsamı dışındadır. 4857 sayılı Kanun md. 4, deniz ve hava taşıma işlerini kapsam dışında sayar, ancak “havacılığın bütün yer tesislerinde yürütülen işler”in kanuna tabi olduğunu açıkça belirtir.

Bu ayrımın Pendik'teki Sabiha Gökçen Havalimanı çalışanları için sonuçları şöyledir:

• Yer hizmetleri, bagaj, kargo, terminal işletmesi ve bakım tesislerinde çalışanlar kıdem, ihbar, fazla çalışma ve iş güvencesi bakımından İş Kanunu hükümlerinden yararlanır.
• Uçuş işlerinde çalışanların hakları Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesi hükümlerine ve sözleşmelerine göre belirlenir.
• Her iki grubun işverenle uyuşmazlığına iş mahkemesi bakar, çünkü iş mahkemelerinin görevi, Türk Borçlar Kanunu'ndaki hizmet sözleşmesine tabi çalışanları da kapsar (7036 sayılı Kanun md. 5).

Yetki bakımından havalimanı Pendik'te olduğundan, işin yapıldığı yer mahkemesi İstanbul Anadolu İş Mahkemeleri'dir.

Finans, sağlık ve perakende işyerlerinde hangi talepler öne çıkar?

Ataşehir ve Ümraniye'deki finans kuruluşlarında, yakadaki hastanelerde ve alışveriş merkezlerinde talepler işin niteliğine göre ayrışır.

Finans ve genel müdürlük ofislerinde fesih gerekçesi ve değişken ücret öne çıkar. İş güvencesi kapsamındaki çalışan, feshin geçersizliğini fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurarak ileri sürer. Yargı uygulamasında süreklilik gösteren prim ve ikramiyeler kıdem tazminatı hesabında ücrete eklenir. Bu nedenle prim yönetmelikleri ve geçmiş ödeme kayıtları dosyada yer almalıdır.

Hastanelerde nöbet ve gece çalışması belirleyicidir. Sağlık hizmetlerinde yedi buçuk saatin üzerindeki gece çalışması ancak işçinin yazılı onayıyla yaptırılabilir (md. 69). Özel güvenlik işlerinde de aynı kural geçerlidir. Onay belgesinin bulunmaması ya da nöbet çizelgelerinin haftalık 45 saati aştığını göstermesi, fazla çalışma talebinin dayanağıdır.

Perakendede ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma yaygındır. Bu günlerde çalışan işçiye, çalıştığı her gün için ek bir günlük ücret ödenir (md. 47). Mağaza vardiya listeleri ve kasa açılış-kapanış kayıtları çalışma günlerini gösterir.

Tuzla'daki bir işçi için süreler nasıl işler?

Süreler talebe göre değişir ve en kısa süre işe iade talebindedir. Aşağıdaki örnek varsayımsaldır ve gerçek bir kişi ya da dosyaya dayanmaz.

Tuzla'daki bir fabrikada dört yıldır çalışan işçinin sözleşmesi 2 Mart'ta tebliğ edilen yazılı bildirimle feshedilsin. İşçi hem işe iade hem fazla çalışma ücreti istemektedir.

İşçi iki talebi aynı başvuruda ileri sürebilir. İşe iade talebinde süre kaçırılırsa geçersizlik iddiası dinlenmez, alacak talepleri ise zamanaşımı süresi içinde ayrıca istenebilir. Sürelerin hesabı işe iade davası süreleri yazısında örneklerle anlatılır.

Aynı örnekte işveren açısından da süre işler. İşveren, fesih bildirimini yazılı yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır. Bildirimde yer almayan bir gerekçeye davada sonradan dayanılması kural olarak mümkün değildir. İşçinin davranışı ya da verimi nedeniyle yapılan fesihlerde önce savunmasının alınması gerekir. Bu belgelerin arabuluculuk toplantısından önce hazır olması, görüşmenin somut rakamlar ve belgeler üzerinden yürümesini sağlar.

İstanbul'da faaliyet gösteren Lexim Hukuk Bürosu, İstanbul Anadolu Adliyesi'nin yargı çevresindeki işçi ve işverenlere arabuluculuk görüşmesi, dava dilekçesi, duruşma takibi ve fesih öncesi danışmanlık konularında hizmet verir. Büro, dosyanın hangi adliyede açılacağını işyerinin ve işverenin adres kayıtlarına göre değerlendirir.