Tuzla İş Hukuku Avukatı

Tuzla, tersaneleri ve organize sanayi bölgeleriyle İstanbul'un sanayi ağırlıklı ilçelerinden biridir. Gemi inşa, kimya, deri ve metal imalatı ile lojistik işlerinde çalışma ilişkisi çoğunlukla vardiya ve taşeron düzeni üzerine kurulur ve uyuşmazlıkların başında iş sağlığı ve güvenliği gelir. Tuzla iş hukuku avukatı kaza ve meslek hastalığı dosyalarında SGK kayıtlarını, kusur raporlarını ve tazminat hesabını birlikte ele alır. Lexim Hukuk Bürosu İstanbul'da faaliyet gösterir ve tersane, fabrika ve depo çalışanlarına ve işyeri Tuzla'da bulunan işverenlere hizmet verir.

Tuzla'da iş kazasından sonra atılacak adımlar

Kazadan sonraki ilk iş, olayın iş kazası olarak kayda geçmesini sağlamaktır. Sonraki adımlar sırasıyla şöyledir:

1. İşveren kazayı kolluğa derhal, SGK'ya en geç 3 iş günü içinde bildirir. Bildirim yapılmamışsa işçi ya da yakınları SGK'ya başvurabilir.
2. Hastane kaydında olayın işyerinde meydana geldiği belirtilmeli, bütün tedavi belgeleri saklanmalıdır.
3. Olay yerinin fotoğrafı, kamera kayıtları ve görgü tanıklarının bilgileri gecikmeden derlenmelidir.
4. SGK'dan geçici iş göremezlik ödeneği ve kalıcı zarar varsa sürekli iş göremezlik geliri talep edilir. Geçici iş göremezlik ödeneği iş kazasında iş göremezliğin başladığı günden itibaren ödenir (5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu md. 18).
5. Hangi firmanın işçisi olarak gösterildiğiniz SGK hizmet dökümünden kontrol edilmeli, tersaneyi ya da fabrikayı işleten şirketin unvanı da not edilmelidir.
6. İşverenin sunduğu ödeme ve ibra belgeleri, içeriği incelenmeden imzalanmamalıdır.

Ayrıntılar iş kazası sonrası yapılması gerekenler yazısında yer alır.

Tersaneler ve gemi inşada alt işveren düzeni işçiyi nasıl etkiler?

Tersanede alt işveren düzeni, işçinin hem alacağını hem güvenliğini kimin üstlendiği sorusunu doğurur. Kanun her iki konuda asıl işvereni de sorumlu tutar. Gemi inşa ve onarımda kaynak, raspa, boya ve montaj gibi işler çoğu zaman alt işverenlere verilir.

4857 sayılı İş Kanunu md. 2 uyarınca asıl işveren, alt işveren işçisinin o işyerinden doğan alacaklarından birlikte sorumludur. Asıl işin bir bölümü ancak işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren hallerde alt işverene verilebilir. Bu şart yoksa ya da ilişki muvazaalıysa işçi baştan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır. İş kazasında da kusuru bulunan her işverene başvurulabilir. Tersanede karada çalışanlar 854 sayılı Deniz İş Kanunu'na değil, İş Kanunu'na tabidir.

Tersaneye özgü üç uyuşmazlık öne çıkar:

• Taşeron değişirken kıdem. İşçi aynı tersanede çalışmayı sürdürürken bordrosu bir taşerondan öbürüne geçer. Kıdemin kesilip kesilmediği, geçişin işyeri devri niteliği taşıyıp taşımadığına göre her dosyada ayrıca değerlendirilir.
• Proje bitince çıkış. Geminin teslimiyle işçinin “iş bitti” denilerek çıkarılması, şartları varsa kıdem ve ihbar tazminatı doğurur. Esaslı neden olmadan art arda yapılan süreli sözleşmeler baştan itibaren belirsiz süreli sayılır (4857 md. 11).
• Tehlikeli işten kaçınma. Kapalı alanda, yüksekte ya da sıcak işte ciddi ve yakın tehlikeyle karşılaşan çalışan, durumun tespitini isteyip önlem alınana kadar çalışmaktan kaçınabilir ve bu sürede ücreti saklıdır (6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md. 13).

Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen kişi çalıştırılamaz (6331 md. 17). Kaza sonrasında bu belgenin ve işe giriş sağlık raporunun bulunup bulunmadığı kusur incelemesinin ilk sorularıdır.

Kimya, deri ve metal imalatında meslek hastalığı nasıl tespit edilir?

Meslek hastalığı, işçinin yaptığı işin niteliğinden ya da işin yürütüm şartlarından kaynaklanan hastalıktır ve tespiti Kurum Sağlık Kurulu'nca yapılır (5510 sayılı Kanun md. 14). Kimyasal maddeler, toz ve gürültü ile uzun süre temas, yıllar sonra ortaya çıkan hastalıklara yol açabilir.

Süreç bildirimle başlar. İşveren, kendisine bildirilen meslek hastalığını öğrendiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde SGK'ya bildirir (6331 md. 14). İşçi de şüphesini doğrudan Kuruma iletebilir. İşverenin kusuru şu yükümlülükler üzerinden incelenir:

• Çalışanların maruz kaldıkları risklere göre sağlık gözetimine tabi tutulması, muayenelerin işe girişte ve işin devamı süresince düzenli aralıklarla yapılması (6331 md. 15)
• Ortamdaki toz, gürültü ve kimyasal ölçümlerinin yapılması ve risk değerlendirmesine yansıtılması (6331 md. 10)
• Maske, kulaklık, eldiven gibi koruyucu donanımın verilmesi ve kullanımının denetlenmesi

Tespit sonrasında SGK'dan bağlanan gelirin yanında işverenden maddi ve manevi tazminat istenebilir. Bu davalarda arabuluculuk aranmaz ve zamanaşımı kural olarak 10 yıldır.

Organize sanayi bölgelerinde vardiya, gece çalışması ve toplu çıkarma

Üç vardiya çalışan fabrikalarda gece çalışması, vardiya devri ve genel tatil mesaisi olağandır. Haftalık 45 saati aşan süre %50 zamlı ödenir. Ulusal bayram ve genel tatilde çalışma ek bir günlük ücret doğurur. Hesaplama yöntemi fazla mesai alacağı sayfasında anlatılır.

Vardiya düzeninde iki sınır sık aşılır. Gece çalışması 7,5 saati geçemez. Postası değiştirilen işçi de kesintisiz en az 11 saat dinlendirilmeden öbür postada çalıştırılamaz (4857 md. 69). Vardiya devrinde makine başında geçen ek süreler, giriş-çıkış kayıtlarında görünüyorsa çalışma süresine eklenir. 7,5 saatten uzun vardiyada en az 1 saat ara dinlenmesi verilir (4857 md. 68). Hat durdurulmadığı için kullandırılmayan ara da çalışma süresi sayılır. Sözleşmede hüküm yoksa bayram günü vardiyasına çağrılan işçinin onayı aranır (4857 md. 44).

Sipariş daralması ya da hat kapatma nedeniyle çok sayıda işçinin çıkarılması toplu işçi çıkarma kurallarına tabidir. İşyerindeki işçi sayısı 101 ile 300 arasındaysa bir aylık süre içinde işçilerin en az yüzde onunun, 301 ve üzerindeyse en az 30 işçinin çıkarılması toplu çıkarma sayılır. İşveren bunu en az 30 gün önce işyeri sendika temsilcilerine, ilgili bölge müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumu'na yazıyla bildirir (4857 md. 29). İş güvencesi kapsamındaki işçi bu fesihlere karşı da işe iade davası açabilir.

Lojistikte depo, sevkiyat ve sürücü uyuşmazlıkları

Lojistik işlerinde tartışma, çalışma süresinin nerede başlayıp bittiğinde toplanır. Depoda yükleme sırası beklenen, rampada araç başında geçirilen süreler işçinin iş görmeye hazır beklediği sürelerdir ve çalışma süresinden sayılır (4857 md. 66). Sürücülerde araç takip sistemi ve takograf kayıtları, depo çalışanlarında el terminali ve kapı geçiş kayıtları fiilî çalışmayı gösterir.

Forklift ve istif makineleriyle çalışılan depolarda iş kazası riski yüksektir. Operatörün gerekli belgeye sahip olup olmadığı, yaya ve araç yollarının ayrılıp ayrılmadığı kusur incelemesinde sorulur. Sefer başına ya da teslimat başına ödenen primlerin bordroya yansıtılmaması ise tazminat hesabında gerçek ücret tartışmasını doğurur.

Tuzla'da iş kazası ve alacak davalarında hangi mahkeme yetkili?

Tuzla, İstanbul Anadolu Adliyesi'nin yargı çevresindedir ve ilçedeki işyerlerine ilişkin davalar Kartal'daki İstanbul Anadolu İş Mahkemeleri'nde görülür. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 6 genel kuralı koyar, iş kazası davaları için ek yetki tanır. Talebin türüne göre durum şöyledir:

Tuzla'da çalışıp başka bir ilçede ya da ilde oturan işçi, iş kazası davasını kendi yerleşim yerinde de açabilir. Arabuluculuk başvurusu ise İstanbul Anadolu Adliyesi'ndeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Adliyelerin yargı çevreleri İstanbul iş mahkemeleri sayfasında gösterilir.

Varsayımsal bir olayda Kocaeli'de oturan bir kaynakçı, Tuzla'daki bir tersanede taşeron firma adına çalışırken iskeleden düşerek yaralanmıştır. Taşeron firmanın merkezi başka bir ilde, tersaneyi işleten şirketin merkezi Tuzla'dadır. İşçi tazminat davasını kazanın meydana geldiği yer olarak Kartal'daki İstanbul Anadolu Adliyesi'nde, kendi yerleşim yeri olan Kocaeli'de ya da taşeronun merkezinin bulunduğu yerde açabilir. Aynı işçinin ödenmeyen fazla mesai ücreti için ise önce arabulucuya başvurması gerekir ve bu talepte işçinin yerleşim yeri yetkili değildir. İlk soru bu yüzden talebin türü olmalıdır.

Tuzla'da taleplere göre dayanak ve süre özeti

Aşağıdaki tablo, ilçedeki dört çalışma alanında en sık ileri sürülen talepleri gösterir.

Kıdem hesabını varsayımsal bir örnekle görelim. Tuzla'daki bir tersanede altı yıl boyunca aralıksız çalışan boyacı, bu sürede üç ayrı taşeron firmanın bordrosunda gösterilmiştir. Son firma işçiyi çıkarırken yalnız kendi dönemine ait iki yıl için hesap yapmıştır. Son giydirilmiş brüt ücret 40.000 TL ise iki yıllık hesap 80.000 TL, altı yıllık hesap 240.000 TL brüt kıdem tazminatı verir. Aradaki 160.000 TL'lik farkın istenip istenemeyeceği, taşeron değişimlerinin işyeri devri sayılıp sayılmayacağına ve önceki dönemlerde kıdem tazminatı ödenip ödenmediğine bağlıdır. Asıl işverenin sorumluluğu ise işçinin o tersanede geçen çalışmasıyla sınırlıdır. Kendi süre ve ücretinizle hesap için kıdem tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir.

Tuzla dosyalarında işe yarayan belgeler ve deliller

Sanayi işyerlerinde kayıt çoktur, ancak sorun bu kayıtların işverenin elinde olmasıdır. Dava açıldığında mahkeme aracılığıyla istenebilecek ve işçinin kendisinin toplayabileceği belgeler şunlardır:

• Tersane ve fabrika giriş kartı, turnike ve yemekhane kayıtları
• Vardiya çizelgeleri, puantaj ve iş emirleri
• İş güvenliği eğitim katılım formları, koruyucu donanım teslim tutanakları, işe giriş ve periyodik muayene raporları
• Kaza tutanağı, olay yeri fotoğrafları, kamera kayıtları ve ramak kala bildirimleri
• Araç takip, takograf ve sevkiyat kayıtları
• SGK hizmet dökümü, bordrolar ve banka hesap hareketleri

Bu belgelerden elde olanların tarih sırasına konulması, dosyanın değerlendirilmesini kolaylaştırır.

Tuzla'daki işverenler için dikkat noktaları ve büronun yürüttüğü işler

İşverenler açısından risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları, koruyucu donanım teslim tutanakları ve alt işverenlerin denetimine ilişkin belgeler savunmanın dayanağıdır. Aynı çalışma alanını birden fazla işveren paylaşıyorsa iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinde iş birliği yapmak ve birbirini riskler hakkında bilgilendirmek zorunludur (6331 md. 23). Alt işverenlerin ücret, prim ve eğitim yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği hakediş ödemelerinden önce denetlenmelidir. Vardiya değişimleri ve fazla çalışma onayları yazılı tutulmalı, toplu çıkarma öncesinde 30 günlük bildirim süresi planlanmalıdır.

Büro, iş kazası avukatı hizmeti kapsamında SGK başvuruları, kusur ve maluliyet raporlarının incelenmesi, tazminat hesabı ve dava takibini yürütür. Alacak dosyalarında arabuluculuk görüşmesine katılım ve dilekçe hazırlığı yapılır. İşverenler için işveren avukatı sayfasında anlatılan sözleşme, alt işveren ilişkisi ve fesih süreçlerine ilişkin hukuki destek verilir.