
Mağaza, restoran, klinik, okul ve ofislerde hangi sorunlar çıkar?
Kadıköy'de uyuşmazlığın türü büyük ölçüde işyerinin türüne göre değişir. İlçede çarşı ve cadde mağazaları, restoran ve kafeler, özel sağlık ve eğitim kurumları ile Kozyatağı'ndaki ofisler bir arada bulunur. Bu çeşitlilik nedeniyle Kadıköy iş hukuku avukatı desteği tek bir kalıba değil, işyerinin türüne ve sözleşmenin biçimine göre şekillenir.
| İşyeri türü | Sık görülen uyuşmazlık | İlgili kural |
|---|---|---|
| Mağaza ve perakende | Hafta tatili ve bayram çalışması, kısmi süreli çalışanın hakları | 4857 sayılı İş Kanunu md. 13, 46, 47 |
| Restoran, kafe, bar | Sigortasız ya da eksik gün bildirimi, gece çalışması, servis paylarının dağıtımı | md. 51, 69 |
| Klinik, muayenehane, hastane | Nöbet ve fazla çalışma, küçük işyerinde fesih | md. 41, 17 |
| Özel okul ve kurs | Süreli sözleşmenin sona ermesi | md. 11 |
| Kozyatağı ofisleri | Fazla mesai, performans gerekçeli fesih | md. 41, 18-19 |
Kadıköy'de mağaza, restoran ve kafe çalışanlarının hakları nelerdir?
Perakende ve yeme-içme işyerlerinde haklar çoğunlukla çalışma saatlerinin düzensizliğinden ve kayıt eksikliğinden doğar. İki sektörün sorunları birbirine benzer görünse de dayandıkları kurallar farklıdır.
Mağazalar ve kısmi süreli çalışanlar
Perakendede öğrenciler ve yarı zamanlı çalışanlar için kısmi süreli sözleşme kullanılır. Kısmi süreli işçi, ücret ve bölünebilir haklardan çalıştığı süreyle orantılı yararlanır ve yıllık izin hakkı da vardır. Hafta sonu yoğunluğunda hafta tatili verilmeden çalıştırılan işçi, o gün için yüzde 50 zamlı ücret isteyebilir. Genel tatil günlerinde çalışma, sözleşmede hüküm yoksa işçinin onayına bağlıdır (md. 44).
Kapanıştan sonra yapılan kasa sayımı, raf düzeni ve dönem sonu envanteri çalışma süresine dahildir. Bu süreler bordroya yansımıyorsa işçi, vardiya çizelgesi ve tanıkla fazla çalışmayı ispatlayabilir. Satış hedefine bağlı prim sözleşmede ya da işyeri uygulamasında yer alıyorsa ücretin eki sayılır ve ödenmeyen prim 5 yıl içinde istenebilir. Deneme süresi en çok 2 aydır ve bu süre içinde çıkarılan çalışan, çalıştığı günlerin ücretini talep eder (md. 15).
Restoran, kafe ve barlar
Yeme-içme işyerlerinde çalışmanın bir bölümü gece saatlerine denk gelir. Gece çalışması kural olarak 7,5 saati aşamaz. Aşan süreler ve haftalık 45 saati geçen çalışmalar işçilik alacakları içinde talep edilir. İşverenin kontrolünde toplanan servis payları ve bahşişler işçilere eksiksiz dağıtılmalıdır. Sigortasız ya da eksik gün üzerinden bildirilen çalışma için hizmet tespiti istenebilir. Primlerin yatırılmaması işçiye haklı nedenle fesih hakkı verir.
Servis payı ve bahşiş düzeni ayrıca kayıt altına alınmalıdır. İşveren, toplanan paranın çalışanlara eksiksiz dağıtıldığını belgelemek zorundadır (md. 51). Belge yoksa işçinin anlatımı ve tanıklar ağırlık kazanır. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde yıllık izin ücreti, yüzdelerden toplanan paradan değil işveren tarafından ayrıca ödenir (md. 57). Ücretin bir bölümünün elden verilmesi halinde tazminatlar bordrodaki değil gerçek ücret üzerinden hesaplanır.
Varsayalım ki iki yıldır aynı kafede çalışan bir garson, bildirim süresi tanınmadan işten çıkarılsın. Bu kıdemde bildirim süresi 6 haftadır (md. 17). Günlük brüt ücret 1.500 TL kabul edilirse ihbar tazminatı 42 gün x 1.500 = 63.000 TL brüt eder ve bu tutardan gelir vergisi ve damga vergisi kesilir. Kendi kıdemine göre hesap yapmak isteyen okur ihbar tazminatı hesaplama aracını kullanabilir.
Özel sağlık ve eğitim kurumlarında hangi uyuşmazlıklar görülür?
Klinik ve okullarda sorun, küçük işyerinde iş güvencesinin bulunmaması ve sözleşmenin süreli yapılması üzerinde toplanır. Özel klinik ve muayenehanelerde işçi sayısı 30'un altındaysa işe iade yolu kapalıdır, ancak fesih kötü niyetliyse bildirim süresinin üç katı tutarında kötü niyet tazminatı gündeme gelir. Hasta kabul, sekreterlik ve hemşirelik gibi işlerde nöbet ve cumartesi çalışması haftalık 45 saatin aşılmasına yol açar. Sağlık hizmetlerinde 7,5 saatin üzerinde gece çalışması ancak işçinin yazılı onayıyla yaptırılabilir (md. 69).
Başka bir varsayımsal durumda bir tıp merkezinde hasta kabul görevlisi, hafta içi mesaisine ek olarak cumartesi günleri de çalışsın ve haftalık süre 50 saati bulsun. Aylık brüt ücret 36.000 TL ise yargı uygulamasındaki hesapla saat ücreti 36.000 / 225 = 160 TL, zamlı saat ücreti 240 TL olur. Haftada 5 saatlik fazla çalışmanın karşılığı 1.200 TL brüttür. Talep nöbet listesi ve randevu sistemi kayıtlarıyla desteklenir. Zamanaşımı her ay için ayrı işler.
Özel öğretim kurumlarında öğretmen sözleşmeleri özel mevzuat gereği süreli yapılır ve belirli süreli sözleşmede ihbar tazminatı doğmaz. Kurs ve etüt merkezlerinde ders saati başına ücret uygulanır, ancak derse hazırlık, nöbet ve veli görüşmesi için geçen sürenin ücretlendirilip ücretlendirilmediği tartışma çıkarır. Öğretmen dışındaki idari ve destek personeli genel kurallara tabidir ve belirsiz süreli çalışıyorsa bildirim sürelerinden yararlanır.
Kozyatağı ofislerinde fesih ve fazla mesai nasıl tartışılır?
Ofis çalışanlarında tartışma, feshin geçerli bir nedene dayanıp dayanmadığı ve fazla çalışmanın kayda geçip geçmediği üzerinedir. 30 ve üzeri işçi çalıştıran işyerinde performans ya da davranış gerekçesiyle fesihten önce çalışanın savunması alınmalı, fesih yazılı ve gerekçeli yapılmalıdır (md. 19). Bu usule uyulmamışsa çalışan işe iade davası açabilir. İspat yükü işverendedir.
Bazı gerekçeler kanun gereği geçerli neden sayılmaz. Hamilelik ve doğum, hak aramak için idari ya da adli makamlara başvuru, sendika üyeliği ve hastalık nedeniyle kanuni süre içindeki geçici devamsızlık bunların başındadır (md. 18). Performans gerekçesinde ise ölçütlerin nesnel olması, çalışana önceden bildirilmesi ve düşüşün süreklilik göstermesi aranır. Tek bir dönemin hedef altında kalması çoğu zaman yeterli görülmez.
Mesai sonrası gönderilen e-postalar, sistem giriş kayıtları ve plaza turnike verileri fazla çalışmanın delilidir. İmzalı bordroda fazla mesai tahakkuku varsa ve çalışan ihtirazi kayıt koymamışsa, daha fazlasını ancak yazılı delille ispatlayabilir. Sürekli ve yıldırma amaçlı baskı iddiaları mobbing davası kapsamında değerlendirilir. Ayrılık karşılıklı anlaşmayla (ikale) önerilmişse imzalayan çalışan kural olarak işe iade isteyemez ve işsizlik ödeneği alamaz.
Kadıköy'deki işyerleri hangi adliyeye bağlıdır?
Kadıköy'deki işyerlerinden doğan iş davaları, Kartal'da bulunan İstanbul Anadolu Adliyesi'ndeki iş mahkemelerinde görülür. Kadıköy ayrı bir yargı çevresi değildir, dava da zorunlu arabuluculuk başvurusu da bu adliye üzerinden yürür. Duruşma günleri bu nedenle Kartal'a göre planlanır.
Halk arasında Kartal Adliyesi olarak bilinen bu adliye, Anadolu yakasındaki ilçelerin büyük bölümünün iş davalarına bakar. Aynı adliyeye bağlı diğer ilçeler Anadolu yakası iş hukuku avukatı sayfasında yer alır. Dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur ve başvuru adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır.
Şirket merkezi karşı yakadaysa Kadıköy'de çalışan nerede dava açar?
Çalışan, işin yapıldığı yerin adliyesi ile işveren şirketin merkezinin bağlı olduğu adliye arasında seçim yapar. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 6 bu iki seçeneği tanır ve aksine yetki sözleşmelerini geçersiz sayar. İş sözleşmesinde başka bir yerin mahkemeleri yazılı olsa bile Kadıköy'de çalışan işçi davasını Anadolu Adliyesi'nde açabilir.
Varsayımsal bir örnekte Kozyatağı'ndaki bir ofiste çalışan muhasebe elemanının işvereni, merkezi Şişli'de kayıtlı bir şirket olsun. Çalışan arabuluculuk başvurusunu Kartal'daki İstanbul Anadolu Adliyesi'ne yapabilir. Şişli'nin bağlı olduğu, Çağlayan'daki İstanbul Adliyesi de seçilebilir. Çalışma arkadaşları tanık gösterilecekse ve ofis kayıtları Kozyatağı'ndaysa işin yapıldığı yer çoğu dosyada daha kullanışlıdır.
Karşı taraf arabuluculuk bürosunun yetkisine en geç ilk toplantıda itiraz edebilir (md. 3). İstanbul'daki adliyelerin hangi ilçelere baktığı İstanbul iş mahkemeleri sayfasında gösterilir.
Kadıköy'de fesih bildirimi alan çalışan ilk olarak ne yapmalı?
İlk iş, fesih tarihini ve gerekçesini belgeye bağlamaktır, çünkü işe iade süresi tebliğ tarihinden işler. Atılabilecek adımlar şöyledir:
- Fesih yazısını isteyin. İmzalatılmak istenen belgeyi okumadan ve bir örneğini almadan imzalamayın.
- e-Devlet'ten SGK hizmet dökümünü ve işten çıkış kodunu kontrol edin.
- Bordro, banka dökümü, vardiya çizelgesi ve yazışmaları bir araya getirin.
- İşe iade istenecekse tebliğden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurun (4857 md. 20).
- Kıdem, ihbar, fazla mesai ve izin ücreti gibi alacaklarda 5 yıllık zamanaşımını gözetin.
- İşsizlik ödeneği için fesihten sonraki 30 gün içinde İŞKUR'a başvurun.
Fesihten sonra doğan hakların tamamı işten çıkarılan işçinin hakları yazısında anlatılır.
Kadıköy'de hangi belgeler delil olur, hangi süreler işler?
Delil işyerinin türüne göre değişir, süre ise talebin türüne göre işler. Sektöre göre işe yarayan kayıtlar şunlardır:
- Mağaza: vardiya çizelgesi, kasa açılış ve kapanış kayıtları, mağaza müdürünün mesai talimatları
- Restoran ve kafe: adisyon ve kasa sistemindeki kullanıcı kayıtları, kapanış saatini gösteren mesajlar, servis payı dağıtım listeleri
- Klinik ve hastane: nöbet listeleri, randevu sistemi kayıtları, hasta kabul saatleri
- Okul ve kurs: ders programı, nöbet çizelgesi, yazılı sözleşme örnekleri
- Ofis: e-posta ve sistem giriş kayıtları, performans değerlendirme formları, savunma yazıları
| Talep | Süre | Başlangıç |
|---|---|---|
| İşe iade için arabulucuya başvuru | 1 ay | Fesih bildiriminin tebliği |
| İşe iade davası | 2 hafta | Arabuluculuk son tutanağı |
| Kıdem, ihbar, fazla mesai, izin ücreti | 5 yıl | Kural olarak fesih; fazla mesaide her ayın ödeme günü |
| Hizmet tespiti | 5 yıl | Hizmetin geçtiği yılın sonu |
Kadıköy'deki işverenler fesih ve ücret konusunda nelere dikkat etmeli?
İşveren için temel kural, yapılan her ödemenin ve verilen her iznin belgeye bağlanmasıdır. Restoran ve kafelerde servis paylarının dağıtıldığını gösteren imzalı listeler tutulmalıdır, çünkü belgeleme yükümlülüğü işverendedir (md. 51). Mağazalarda haftalık vardiya çizelgesi ile hafta tatilinin hangi gün kullandırıldığı kayda geçirilmelidir. Çalışma saatlerinin başlangıcı, bitişi ve dinlenme saatleri işyerinde çalışanlara duyurulur (md. 67).
Ücret ödendiğinde çalışana hesap pusulası verilir ve fazla çalışma ve tatil ücretleri pusulada ayrı gösterilir (md. 37). Süresi bir yıl ve daha uzun olan iş sözleşmeleri yazılı yapılır. Yazılı sözleşme yoksa işveren çalışma koşullarını gösteren belgeyi en geç 2 ay içinde vermek zorundadır (md. 8).
Kliniklerde gece çalışması için yazılı onay, okullarda yazılı ve süreli sözleşme, ofislerde ise uzaktan çalışma sözleşmesi dosyada bulunmalıdır. İbraname, fesihten en az bir ay sonra düzenlenmiş ve ödeme banka yoluyla yapılmışsa geçerlidir. Fesih bildirimi, savunma ve ikale metinlerinin hazırlanması iş sözleşmesi ve ibraname sayfasında ele alınan kurallara göre yapılır.
Kadıköy iş hukuku avukatı işçi ve işveren için ne yapar?
Gündelik dilde iş avukatı da denilen iş hukuku avukatı, talebin türüne göre hesaplama, delil toplama, arabuluculuk görüşmesi ve dava aşamalarını yürütür. İstanbul'da faaliyet gösteren Lexim Hukuk Bürosu, Kadıköy'de çalışan ya da işyeri Kadıköy'de bulunan işçi ve işverenlere bu aşamalarda hizmet verir. Dava, Kartal'daki adliyede basit yargılama usulüyle görülür. İşveren tarafında fesih bildiriminin hazırlanması, savunma alınması ve ibraname ile ikale metinlerinin incelenmesi de bu kapsamdadır.
Kafe, mağaza ya da klinik çalışanının dosyasında ilk aşama, gerçek ücretin ve çalışma saatlerinin belgelerle ortaya konmasıdır. Ofis çalışanının dosyasında ise fesih gerekçesi, savunma süreci ve varsa ikale teklifi incelenir. Ücretin nasıl belirlendiği iş hukuku avukatı ücretleri rehberinde açıklanır. Görüşme talebi iletişim sayfasından iletilebilir.
Lexim Hukuk Bürosu iletişim bilgileri
- Telefon
- 0542 782 98 78
- Mesaj gönder
- Adres
- Kocatepe Mahallesi, Şehit Muhtar Bey Caddesi, Tan Apartmanı No 13, Kat 4, Daire 12, Beyoğlu/İstanbul
- Çalışma saatleri
- Pazartesi – Cumartesi 09:00 – 23:00 · Pazar 10:00 – 20:00
Kaynaklar
Bu sayfa en son tarihinde gözden geçirildi.
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki görüş yerine geçmez. Süreler, tutarlar ve yargı uygulaması değişebilir. Somut durumunuz için bir avukatla görüşmeniz önerilir.