İhbar Tazminatı Hesaplama

İhbar tazminatı hesaplama formülü nedir?

İhbar tazminatı hesaplama, bildirim süresine ait giydirilmiş brüt ücretin bulunmasından ibarettir. Aylık giydirilmiş brüt ücret 30'a bölünerek günlük ücret bulunur ve bildirim süresinin gün karşılığıyla çarpılır (4857 sayılı İş Kanunu md. 17). İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesini bildirim süresine uymadan fesheden tarafın karşı tarafa ödediği, bildirim süresine ait ücret tutarındaki tazminattır. Bu sayfadaki araç hesabı şu sırayla yapar:

1. Bildirim süresi çalışma süresine göre 2, 4, 6 ya da 8 hafta olarak belirlenir.
2. Brüt ihbar tazminatı, giydirilmiş brüt aylık ücret ÷ 30 × 7 × hafta sayısı işlemiyle bulunur.
3. Damga vergisi olarak brüt tutarın binde 7,59'u ayrıca gösterilir ve damga vergisi sonrası tutar verilir.

Giydirilmiş brüt ücret, çıplak brüt ücrete yemek ve yol yardımı, düzenli ikramiye ve prim gibi süreklilik gösteren ödemelerin eklenmesiyle bulunur. Kıdem tazminatından farklı olarak ihbar tazminatında tavan uygulanmaz.

Hesaplama aracı hangi bilgilerle çalışır?

Araç üç bilgiyle çalışır. Bunlar işe giriş tarihi, işten ayrılış tarihi ve giydirilmiş brüt aylık ücrettir. İlk iki bilgi bildirim süresini, üçüncüsü günlük ücreti belirler.

Araç, iki tarih arasındaki gün sayısını aya çevirir ve çalışma süresinin 6 aydan az, 6 ay ile 1,5 yıl arası, 1,5 yıl ile 3 yıl arası ya da 3 yıldan fazla olan dilimlerden hangisine girdiğine bakar. Çalışma süresi tam olarak 6 ay, 1,5 yıl ya da 3 yıl sınırındaysa, gün hesabındaki küçük farklar dilimi değiştirebilir. Bu sınır durumlarında bildirim süresinin aşağıdaki tabloyla ayrıca karşılaştırılması gerekir.

Sonuç ekranında brüt ihbar tazminatı, çalışma süresi, bildirim süresi (hafta ve gün olarak), damga vergisi ve damga vergisi sonrası tutar yer alır. Ücret alanında net değil brüt tutar esas alınır.

İhbar tazminatında bildirim süresi kaç haftadır?

Bildirim süresi, işçinin işyerindeki çalışma süresine göre 2 haftadan 8 haftaya kadar değişir (4857 sayılı İş Kanunu md. 17). Bildirim süresi (ihbar öneli), fesih bildiriminin karşı tarafa ulaşması ile sözleşmenin sona ermesi arasında geçmesi gereken en az süredir.

Bu süreler asgaridir ve iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir. Araç yalnız kanundaki asgari süreleri kullanır. Sözleşmede daha uzun bir bildirim süresi kararlaştırılmışsa gerçek tutar, aracın gösterdiğinden yüksek olur.

Bildirim süreleri hem işveren hem işçi için geçerlidir. İşveren sözleşmeyi feshederken, işçi de istifa ederken bu sürelere uymak zorundadır. Süreye uymayan taraf, karşı tarafa aynı formülle hesaplanan ihbar tazminatını öder.

Giydirilmiş brüt ücrete hangi ödemeler girer?

Giydirilmiş brüt ücrete, işçinin asıl ücretine ek olarak sağlanan, para ya da parayla ölçülebilen, sözleşmeden ve kanundan doğan menfaatler girer (4857 sayılı Kanun md. 17). Ölçüt, ödemenin süreklilik göstermesidir.

• Eklenen kalemler son brüt aylık ücret, düzenli yemek ve yol yardımı, süreklilik gösteren ikramiye ve primler ile yakacak, giyim, çocuk ve aile yardımı gibi düzenli sosyal yardımlardır.
• Eklenmeyen kalemler fazla çalışma ücreti, hafta tatili ve genel tatil çalışma ücretleri, yıllık izin ücreti, bir defaya özgü ödemeler ve harcırah gibi masraf karşılıklarıdır.

Yılda birkaç kez ödenen ikramiye, son bir yıllık toplamın 12'ye bölünmesiyle aylık tutara çevrilir. İşyerinde verilen yemek ya da servis gibi ayni yardımların parasal karşılığı belirlenerek toplama katılır. Kavramın kısa tanımı iş hukuku sözlüğü sayfasında yer alır.

Örnek ihbar tazminatı hesabı nasıl yapılır?

Örnek hesap, günlük giydirilmiş brüt ücretin bildirim süresinin gün sayısıyla çarpılmasıyla yapılır. Aşağıdaki üç örnek varsayımsaldır ve yalnız yöntemi göstermek için verilmiştir. Giydirilmiş brüt aylık ücreti 60.000 TL olan işçinin günlük ücreti 60.000 ÷ 30 = 2.000 TL, 45.000 TL olan işçinin günlük ücreti 45.000 ÷ 30 = 1.500 TL'dir.

Tablodaki son satır işçinin eline geçecek net tutar değildir, çünkü gelir vergisi bu tutardan ayrıca düşülür. İkinci örnekte ücret kıdem tazminatı tavanının altında kalsa da üstünde olsa da sonuç değişmez, çünkü ihbar tazminatında tavan yoktur.

Araç gelir vergisini neden hesaplamaz?

Araç gelir vergisini hesaplamaz, çünkü ihbar tazminatına uygulanacak gelir vergisi oranı işçinin o takvim yılındaki kümülatif vergi matrahına göre değişir. Aynı brüt tutar, yılın başında işten ayrılan işçi ile yılın sonunda ayrılan işçi için farklı vergi dilimine girebilir. Bu nedenle araç brüt ihbar tazminatı ve damga vergisi sonrası tutar olmak üzere iki tutar verir. Net ödeme, işverenin düzenleyeceği bordroda gelir vergisi de düşülerek belirlenir.

Kesintiler bakımından iki tazminat birbirinden ayrılır. Kıdem tazminatından yalnız damga vergisi kesilir, ihbar tazminatından ise gelir vergisi ve damga vergisi kesilir. Her iki tazminattan da SGK primi kesilmez.

İhbar tazminatı hangi hallerde doğmaz?

İhbar tazminatı, bildirim süresine uyulan ya da kanunun bildirim süresi aramadığı fesihlerde doğmaz. Araç bu değerlendirmeyi yapmaz, yalnız tutarı hesaplar. Başlıca haller şunlardır:

• Haklı nedenle derhal fesihte işçi ya da işveren karşı tarafa ihbar tazminatı ödemez. Şartlar haklı nedenle fesih sayfasında anlatılmıştır.
• Belirli süreli iş sözleşmelerinde ihbar tazminatı olmaz.
• Deneme süresi içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresi olmadan ve tazminatsız sona erdirebilir (md. 15). Ayrıntılar deneme süresinde işten çıkarma yazısındadır.
• Bildirim süresinin kullandırılması ya da ücretinin peşin ödenmesi.
• Sözleşmeyi fesheden taraf ihbar tazminatı isteyemez, bu tazminatı yalnız feshe maruz kalan taraf isteyebilir. Süreye uymadan ayrılan işçi, işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir.

İş güvencesi kapsamı dışındaki işçinin sözleşmesi kötü niyetle feshedilmişse, bildirim süresinin 3 katı tutarında kötü niyet tazminatı ayrıca gündeme gelir. Bu tutar kötü niyet tazminatı hesaplama aracıyla görülebilir. Şartların ayrıntısı ihbar tazminatı sayfasındadır, kıdem için ise kıdem tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir.

Bildirim süresi çalışılarak geçirilirse hangi kurallar uygulanır?

Bildirim süresi çalışılarak geçirilirse ihbar tazminatı doğmaz. İşçi bu sürede ücretini alır ve yeni iş arama izni kullanır. İşveren, bildirim süresi içinde işçiye iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan iş arama izni vermek zorundadır (4857 sayılı Kanun md. 27). Kurallar şöyledir:

• İş arama izni günde iki saatten az olamaz.
• İşçi isterse izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Bu durumda izni işten ayrılacağı günden önceki günlere denk getirir ve işverene bildirir.
• İşveren izni vermez ya da eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücret işçiye ödenir.
• İşveren izin sırasında işçiyi çalıştırırsa, izin ücretine ek olarak çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder.

İşverenin ikinci seçeneği, bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi sona erdirmektir (md. 17). Bildirim şartına uyulmaması ya da ücretin peşin ödenmesi, iş güvencesi hükümlerinin uygulanmasına engel değildir. Şartları taşıyan işçi, ihbar tazminatını almış olsa da işe iade davası açabilir.

Araç hangi durumları kapsamaz?

Araç yalnız kanundaki asgari bildirim süresi üzerinden brüt tutarı ve damga vergisini hesaplar. Sonucun dışında kalan başlıca durumlar şunlardır:

1. Sözleşmeyle artırılmış bildirim süresi, yani iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesindeki daha uzun süreler hesaba katılmaz.
2. Gelir vergisi kümülatif matraha bağlı olduğundan hesaplanmaz.
3. Kötü niyet tazminatı, bildirim süresinin 3 katı tutarında ayrı bir kalemdir.
4. Hak kazanma değerlendirmesi yapılmaz. Feshin haklı nedene dayanıp dayanmadığı ve sözleşmenin türü araçta sorgulanmaz.
5. Faiz, yani geç ödeme halinde işleyecek faiz hesaplanmaz.
6. Aralıklı çalışma araçta yer almaz. Araç tek bir giriş ve ayrılış tarihiyle çalışır ve birden fazla çalışma dönemi olan dosyalarda süre ayrıca değerlendirilir.

Sonuç bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Fesih sonrasında talep edilebilecek diğer kalemler işten çıkarılan işçinin hakları yazısında ve işçilik alacakları sayfasında anlatılmıştır.

Hesaplama sonucundan sonra hangi adımlar atılır?

Hesaplama sonucundan sonraki ilk adım, ihbar tazminatının kimin lehine doğduğunun belirlenmesidir, çünkü tazminatı bildirim süresine uymayan taraf öder. İşçi açısından sıra şöyledir:

1. Fesih biçimi saptanır. Fesih bildiriminin tarihi, yazılı olup olmadığı ve bildirim süresi tanınıp tanınmadığı belirlenir.
2. Ücret belgelenir. Giydirilmiş ücrete giren kalemler bordro ve banka kayıtlarıyla doğrulanır.
3. Ödeme kontrol edilir. Son bordroda ihbar tazminatı tahakkuku ve yapılan kesintiler incelenir.
4. Yazılı talepte bulunulur. Eksik ya da hiç ödenmemiş tutar işverenden yazılı olarak istenir.
5. Arabulucuya başvurulur. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 3) ve süreç iş hukukunda arabuluculuk sayfasındadır.
6. Süre izlenir. Zamanaşımı 5 yıldır (4857 sayılı Kanun Ek md. 3). Diğer alacakların süreleri iş davalarında zamanaşımı süreleri yazısında toplu olarak yer alır.

İşveren açısından hesap, bildirim süresine ait ücretin peşin ödenmesinde ve süreye uymadan ayrılan işçiden tazminat istenmesinde kullanılır. Her iki durumda da fesih bildiriminin yazılı yapılması ve ödemenin bordro ile banka kaydına bağlanması ispatı kolaylaştırır. İbraname düzenlenecekse geçerlilik koşulları iş sözleşmesi ve ibraname sayfasında anlatılmıştır.