Kötü Niyet Tazminatı Hesaplama

Kötü niyet tazminatı hesaplama formülü nedir?

Kötü niyet tazminatı hesaplama, bildirim süresinin üç katına karşılık gelen giydirilmiş brüt ücretin bulunmasından ibarettir. Hesap, giydirilmiş brüt aylık ücret ÷ 30 × 7 × bildirim süresi (hafta) × 3 formülüyle yapılır (4857 sayılı İş Kanunu md. 17). Kötü niyet tazminatı, iş güvencesi kapsamı dışında kalan işçinin sözleşmesi fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirildiğinde işverenin ödediği, bildirim süresinin üç katı tutarındaki tazminattır. Bu sayfadaki araç hesabı dört adımda yapar:

1. Bildirim süresi çalışma süresine göre 2, 4, 6 ya da 8 hafta olarak belirlenir.
2. İhbar tazminatı, giydirilmiş brüt aylık ücret ÷ 30 × 7 × hafta sayısı işlemiyle bulunur.
3. Kötü niyet tazminatı için ihbar tazminatı tutarı 3 ile çarpılır.
4. Damga vergisi olarak kötü niyet tazminatının binde 7,59'u ayrıca gösterilir.

Üç kat ölçüsü ve bildirim süreleri kanundan gelir. Aylık ücretin 30'a bölünmesi ise kanunda yazmaz. Bu, aylık ücretin 30 günü karşıladığı yolundaki uygulama kabulüdür ve araç sonucu bu kabule bağlıdır.

Kötü niyet tazminatı hesaplama aracı hangi bilgilerle çalışır?

Araç işe giriş tarihi, işten ayrılış tarihi ve giydirilmiş brüt aylık ücret olmak üzere üç bilgiyle çalışır. İlk iki bilgi bildirim süresini, üçüncüsü günlük ücreti belirler.

Giydirilmiş ücret, çıplak brüt ücrete yol, yemek ve süreklilik gösteren prim gibi para ya da parayla ölçülebilen menfaatlerin eklenmesiyle bulunur. Kanun, md. 17'deki tazminatların hesabında bu menfaatlerin de göz önünde tutulmasını öngörür. Kavramın kısa tanımı iş hukuku sözlüğü sayfasındadır.

Araç, iki tarih arasındaki gün sayısını aya çevirir ve çalışma süresinin hangi dilime girdiğine bakar. Yöntem ihbar tazminatı hesaplama aracındakiyle aynıdır. Çalışma süresi tam olarak 6 ay, 1,5 yıl ya da 3 yıl sınırındaysa gün hesabındaki küçük farklar dilimi değiştirebilir. Bu sınır durumlarında bildirim süresi ihbar süresi hesaplama aracıyla ayrıca karşılaştırılabilir.

Sonuç ekranında brüt kötü niyet tazminatı, çalışma süresi, bildirim süresi, tazminata esas süre (bildirim süresinin üç katı), ayrıca hesaplanan ihbar tazminatı ve damga vergisi yer alır.

Kötü niyet tazminatı kaç haftalık ücrettir?

Kötü niyet tazminatı, işçinin çalışma süresine göre 6 haftalık ücretten 24 haftalık ücrete kadar değişir, çünkü ölçü bildirim süresinin üç katıdır (md. 17). Bildirim süresi, fesih bildiriminin karşı tarafa yapılması ile sözleşmenin sona ermesi arasında geçmesi gereken en az süredir.

Bildirim süreleri asgaridir ve sözleşmelerle artırılabilir. Araç yalnız kanundaki asgari süreleri kullanır. Sözleşmede daha uzun bir bildirim süresi kararlaştırılmışsa sonuç bu süreyi yansıtmaz.

Kötü niyet tazminatı hangi fesihlerde gündeme gelir?

Kötü niyet tazminatı, iş güvencesi hükümlerinin uygulanma alanı dışında kalan işçinin sözleşmesinin fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirildiği fesihlerde gündeme gelir (md. 17). İş güvencesi kapsamındaki işçi için yol farklıdır, çünkü bu işçi kötü niyet tazminatı değil, işe iade talebinde bulunur. İş güvencesi şu koşulların birlikte bulunmasına bağlıdır:

• işyerinde en az 30 işçi çalışması,
• işçinin en az 6 aylık kıdeminin bulunması,
• sözleşmenin belirsiz süreli olması,
• işçinin işveren vekili konumunda olmaması.

Bu koşulları taşıyan işçi bakımından süreç işe iade davası sayfasında anlatılmıştır. Otuzdan az işçi çalışan bir işyerindeki ya da altı aylık kıdemini doldurmamış bir işçi ise kapsam dışında kalır ve feshin kötü niyetli olduğunu ileri sürebilir.

Kötü niyetin hangi hallerde bulunduğu kanunda tek tek sayılmamıştır. Yargı uygulamasında işçinin işvereni şikâyet etmesi, işverene karşı dava açması ya da bir davada tanıklık yapması nedeniyle yapılan fesihler kötü niyetli sayılabilmektedir. Yine yargı uygulamasında kötü niyeti ispat yükü işçidedir. Bu nedenle fesihten önceki olayların tarih sırasıyla belgelenmesi önem taşır.

Fesih sendikal nedene ya da ayrımcılığa dayanıyorsa ayrı tazminatlar söz konusudur. Bu kalemler için sendikal tazminat hesaplama ve ayrımcılık tazminatı hesaplama araçları kullanılabilir.

Kötü niyet tazminatı ile ihbar tazminatı arasındaki fark nedir?

Kötü niyet tazminatı fesih hakkının kötüye kullanılmasının, ihbar tazminatı ise bildirim süresine uyulmamasının karşılığıdır ve ikisi birbirinin yerine geçmez. Kanun, fesih için bildirim şartına da uyulmamasının ayrıca ihbar tazminatı ödenmesini gerektirdiğini açıkça belirtir (md. 17).

Sonuç ekranındaki “ayrıca ihbar tazminatı” satırı bu nedenle ayrı gösterilir. İşveren bildirim süresini tanımış ya da bu süreye ait ücreti peşin ödemişse yalnız kötü niyet tazminatı satırı dikkate alınır. İhbar tazminatının şartları ihbar tazminatı sayfasında anlatılmıştır.

Örnek kötü niyet tazminatı hesabı nasıl yapılır?

Örnek hesap, günlük giydirilmiş brüt ücretin tazminata esas sürenin gün sayısıyla çarpılmasıyla yapılır. Aşağıdaki iki örnek varsayımsaldır ve yalnız yöntemi göstermek için verilmiştir. Her ikisinde de işçinin iş güvencesi kapsamı dışında kaldığı ve feshin kötü niyetli olduğu varsayılmıştır.

Birinci örnekte günlük ücret 45.000 ÷ 30 = 1.500 TL'dir ve 126 gün × 1.500 = 189.000 TL sonucu buradan gelir. İkinci örnekte günlük ücret 2.000 TL, tazminata esas süre 168 gündür ve tutar 336.000 TL'dir. İhbar tazminatı satırı, işverenin bildirim süresine de uymadığı durumda ayrıca talep edilebilecek tutarı gösterir.

Kötü niyet tazminatı hesabında hangi kesintiler gösterilir?

Hesapta yalnız binde 7,59 oranındaki damga vergisi gösterilir, gelir vergisi hesaba katılmamıştır. Araç bu nedenle brüt tutarı verir ve işçinin eline geçecek net ödemeyi hesaplamaz. Sonuç okunurken üç nokta dikkate alınır.

• Damga vergisi, brüt kötü niyet tazminatı üzerinden hesaplanır. İhbar tazminatı satırı için ayrıca damga vergisi gösterilmez.
• Gelir vergisi ve sigorta primi araçta hesaplanmaz.
• Araç net tutarı hesaplamaz ve damga vergisi dışındaki kesintiler bu sayfada değerlendirilmemiştir.

Araç hangi durumları kapsamaz?

Araç yalnız girilen tarihler ve ücret üzerinden brüt tutarı hesaplar, feshin kötü niyetli olup olmadığını değerlendirmez. Sonucun dışında kalan başlıca durumlar şunlardır:

1. İş güvencesi kapsamı, yani işyerindeki işçi sayısı, kıdem ve sözleşme türü araçta sorgulanmaz. Kapsamdaki işçi bakımından sonuç anlam taşımaz.
2. Kötü niyetin ispatı araçta yer almaz. Araç, fesih hakkının kötüye kullanıldığını varsayar ve bu olgunun delillerle ortaya konması ayrı bir değerlendirmedir.
3. Sözleşmeyle artırılmış bildirim süresi, yani iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesindeki daha uzun süreler hesaba katılmaz.
4. Belirli süreli sözleşmelerde bildirim süresi aranmaz, araç ise hesabı belirsiz süreli sözleşme varsayımıyla yapar.
5. Gelir vergisi hesaba katılmamıştır.
6. Kıdem tazminatı ayrı bir kalemdir ve kıdem tazminatı hesaplama aracıyla hesaplanır.
7. Sendikal ya da ayrımcı fesihlerin tazminatları ayrı kurallara bağlıdır ve sonuca dahil değildir.
8. Aralıklı çalışma ve faiz hesaba girmez. Araç tek bir giriş ve ayrılış tarihiyle çalışır ve geç ödeme halinde işleyecek faizi hesaplamaz.

Sonuç bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Fesihte doğabilecek diğer kalemler işten çıkarılan işçinin hakları yazısında toplu olarak anlatılmıştır.

Kötü niyet tazminatı hesabından sonra hangi adımlar atılır?

Hesaptan sonraki ilk adım, işçinin iş güvencesi kapsamında olup olmadığının belirlenmesidir, çünkü kötü niyet tazminatı yalnız kapsam dışındaki işçi için talep edilebilir. İşçi açısından sıra şöyledir:

1. Kapsam saptanır. İşyerindeki işçi sayısı, kıdem süresi ve sözleşmenin türü belirlenir. Kapsamdaki işçi için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık arabulucuya başvuru süresi işler.
2. Fesih öncesi olaylar belgelenir. Şikâyet, dava ya da tanıklık gibi olayların tarihi ile fesih tarihi arasındaki ilişkiyi gösteren yazışma ve belgeler toplanır.
3. Ücret belgelenir. Giydirilmiş ücrete giren kalemler bordro ve banka kayıtlarıyla doğrulanır.
4. Bildirim süresi kontrol edilir. Bildirim süresinin tanınıp tanınmadığı ya da ücretinin peşin ödenip ödenmediği belirlenir ve buna göre ihbar tazminatı ayrıca istenir.
5. Arabulucuya başvurulur. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 3). Süreç iş hukukunda arabuluculuk sayfasındadır.
6. Süre izlenir. Kötü niyet tazminatında zamanaşımı beş yıldır (4857 sayılı Kanun Ek md. 3). Diğer alacakların süreleri iş davalarında zamanaşımı süreleri yazısındadır.

İşveren açısından hesap, iş güvencesi kapsamı dışındaki bir işçinin sözleşmesi sona erdirilirken doğabilecek parasal riskin ölçüsüdür. Kapsam dışındaki işçi bakımından da fesih hakkı kötüye kullanılamaz. Yargı uygulamasında şikâyet, dava ya da tanıklık nedeniyle yapılan fesihler kötü niyetli sayılabildiğinden, feshin gerçek nedeninin belgelenmesi önem taşır. Bildirim süresinin tanınması ya da bu süreye ait ücretin peşin ödenmesi ve ödemelerin bordro ile banka kaydına bağlanması, olası bir uyuşmazlıkta ispatı kolaylaştırır.