Sendikal Tazminat Hesaplama

Sendikal tazminat hesaplama formülü nedir?

Sendikal tazminat hesaplama, brüt aylık ücretin ay sayısıyla çarpılmasından oluşur ve ay sayısı 12'den az olamaz (6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu md. 25). Sendikal tazminat, işverenin sendika üyeliği ya da sendikal faaliyet nedeniyle ayrım yapma yasağına aykırı davranması halinde hükmedilen ve işçinin bir yıllık ücret tutarından az olamayan tazminattır. Bu sayfadaki araç hesabı üç adımda yapar:

1. Girilen ay sayısı esas alınır. Alan boş bırakılırsa ya da 12'den küçük bir değer girilirse 12 kabul edilir.
2. Brüt aylık ücret ay sayısıyla çarpılarak brüt sendikal tazminat bulunur.
3. 12 aylık ücret tutarındaki kanuni alt sınır ve brüt tutarın binde 7,59'u olan damga vergisi ayrıca gösterilir.

Bir yıllık alt sınır kanundan gelir. Kanun bir üst sınır belirlemez ve yargı uygulamasında alt sınırın üzerinde hangi tutara hükmedileceğini mahkeme takdir eder. Araçtaki ay sayısı bu nedenle yalnız bir varsayımdır ve mahkeme kararının yerini tutmaz.

Sendikal tazminat hesaplama aracı hangi bilgilerle çalışır?

Araç brüt aylık ücret ve tazminatın ay sayısı olmak üzere iki bilgiyle çalışır.

Kanun tazminatın ölçüsünü “bir yıllık ücret” olarak belirler ve ücretin hangi kalemleri kapsadığını ayrıca saymaz. Yargı uygulamasında sendikal tazminat için çıplak brüt ücret esas alınmaktadır ve araç da bu kabulle çalışır. Çıplak ücret ile giydirilmiş ücret arasındaki fark iş hukuku sözlüğü sayfasında açıklanmıştır.

Ücret alanına net değil brüt tutar yazılır. Karar henüz verilmemişse ay sayısının 12 olarak bırakılması temkinli bir tahmin verir. Daha yüksek bir ay sayısı girildiğinde alt sınır satırı, karşılaştırma yapılabilmesi için sonuç ekranında ayrıca gösterilir.

Sonuç ekranında brüt sendikal tazminat, kanuni alt sınır (12 aylık ücret), hesaba esas ay sayısı ve damga vergisi yer alır.

Sendikal tazminat hangi durumlarda talep edilebilir?

Sendikal tazminat, işverenin işçiye sendika üyeliği ya da sendikal faaliyeti nedeniyle farklı davrandığı ya da işçiyi bu nedenle işten çıkardığı durumlarda talep edilebilir (6356 sayılı Kanun md. 25). Kanun işverene şu yasakları getirir:

• İşçinin işe alınması, belli bir sendikaya girmesi ya da girmemesi şartına bağlanamaz.
• İşveren, sendika üyesi olan ve olmayan ya da ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında çalışma şartları ve çalıştırmaya son verilmesi bakımından ayrım yapamaz.
• İşçiler sendika üyeliği ya da sendikal faaliyet nedeniyle işten çıkarılamaz ya da farklı işleme tabi tutulamaz.

İşverenin bu kurallara aykırı davranması halinde işçinin bir yıllık ücret tutarından az olmamak üzere sendikal tazminata hükmedilir. Ücret, ikramiye, prim ve paraya ilişkin sosyal yardımlar konusunda toplu iş sözleşmesi hükümleri saklıdır. Bu kalemlerdeki farklılık toplu iş sözleşmesinden kaynaklanıyorsa ayrıca değerlendirilir.

Bu hükümlere aykırı sözleşme hükümleri geçersizdir ve işçinin diğer kanunlardan doğan hakları saklıdır. Sendikal neden dışındaki ayrımcılık iddiaları ayrı bir tazminata konu olur ve bunun ölçüsü ayrımcılık tazminatı hesaplama sayfasında anlatılmıştır.

Sendikal tazminat ile işe başlatmama tazminatı arasındaki fark nedir?

Sendikal tazminat sendikal nedene dayanan fesih ya da ayrımcılığın, işe başlatmama tazminatı ise feshi geçersiz sayılan işçinin işe başlatılmamasının karşılığıdır. Sendikal nedenle fesihte ikisine birlikte hükmedilmez. Sendikal nedenle sözleşmesi feshedilen işçi, 4857 sayılı İş Kanunu md. 20 ve md. 21 hükümlerine göre dava açma hakkına sahiptir (6356 sayılı Kanun md. 25).

Feshin sendikal nedenle yapıldığı tespit edilirse sendikal tazminata, işçinin işverene başvurması ve işverenin işe başlatması ya da başlatmaması şartına bağlı olmaksızın karar verilir. İşçinin işe iade davası açmaması da sendikal tazminat talebini engellemez.

Bu ayrım hesabı doğrudan etkiler. Sendikal nedenle fesihte işçi işe başlatılmazsa 4 ile 8 aylık tazminata ayrıca hükmedilmediğinden, bu tutarın sendikal tazminata eklenmesi sonucu olduğundan yüksek gösterir. İşe iade davasının süreci işe iade davası sayfasında anlatılmıştır.

Sendikal tazminat davasında ispat yükü nasıl paylaşılır?

İspat yükü, iddianın feshe mi yoksa fesih dışındaki bir ayrımcılığa mı ilişkin olduğuna göre paylaşılır (6356 sayılı Kanun md. 25). Dağılım aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Araç ispat değerlendirmesi yapmaz, sendikal nedenin bulunduğunu varsayar. Üyelik ve fesih tarihleri, işverenin üyelikten haberdar olduğunu gösteren yazışmalar ve benzer durumdaki işçilere yapılan işlemler bu değerlendirmede önem taşıyabilir.

Örnek sendikal tazminat hesabı nasıl yapılır?

Örnek hesap, brüt aylık ücretin ay sayısıyla çarpılmasıyla yapılır. Aşağıdaki iki örnek varsayımsaldır ve yalnız yöntemi göstermek için verilmiştir. Ay sayıları mahkemenin belirlediği varsayılan değerlerdir.

Birinci örnekte ay sayısı alt sınırda bırakılmıştır, bu nedenle tazminat ile kanuni alt sınır aynı tutardadır. İkinci örnekte mahkemenin 18 aylık ücrete hükmettiği varsayılmış, alt sınır satırı 12 × 60.000 = 720.000 TL olarak ayrıca gösterilmiştir. İki tutar arasındaki fark, takdire bağlı kısmın büyüklüğünü gösterir.

Sendikal tazminat hesabında hangi ücret ve kesintiler esas alınır?

Hesapta çıplak brüt aylık ücret esas alınır ve kesinti olarak yalnız binde 7,59 oranındaki damga vergisi gösterilir. Çıplak ücretin esas alınması kanun hükmü değil, yargı uygulamasındaki kabuldür. Sonuç okunurken şu noktalar dikkate alınır:

• Araç brüt tutarı verir, gelir vergisi ve sigorta primi hesaplanmaz.
• Damga vergisi, brüt sendikal tazminat üzerinden ayrı bir satırda gösterilir.
• Araç net tutarı hesaplamaz ve damga vergisi dışındaki kesintiler bu sayfada değerlendirilmemiştir.

Araç hangi durumları kapsamaz?

Araç yalnız girilen ücret ve ay sayısı üzerinden brüt tutarı hesaplar, feshin ya da farklı işlemin sendikal nedene dayanıp dayanmadığını değerlendirmez. Sonucun dışında kalan başlıca durumlar şunlardır:

1. Araç sendikal nedenin bulunduğunu varsayar, oysa sendikal nedenin ispatı ayrı bir değerlendirmedir.
2. 12 ayın üzerindeki tutarı mahkeme belirler ve araç ay sayısının takdirini öngöremez.
3. Boşta geçen süre ücreti ve işe iade ile ilgili kalemler işe iade tazminatı hesaplama aracının konusudur.
4. Şartları varsa kıdem ve ihbar tazminatı ayrıca talep edilebilir. Bunlar kıdem tazminatı hesaplama ve ihbar tazminatı hesaplama araçlarıyla hesaplanır.
5. Gelir vergisi bu hesaba katılmamıştır.
6. İşyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinin getirdiği farklı düzenlemeler araçta yer almaz.
7. Kötü niyet tazminatı iş güvencesi kapsamı dışındaki işçiler için öngörülen ayrı bir kalemdir ve kötü niyet tazminatı hesaplama aracıyla hesaplanır.
8. Geç ödeme halinde işleyecek faiz hesaplanmaz ve talebin zamanaşımı süresinde olup olmadığı araçta sorgulanmaz.

Sonuç bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Tutar, sendikal nedenin ispatlanabildiği ve mahkemenin ay sayısını belirlediği ölçüde anlam taşır.

Sendikal tazminat hesabından sonra hangi adımlar atılır?

Hesaptan sonraki ilk adım, talebin feshe mi yoksa fesih dışındaki bir ayrımcılığa mı dayandığının belirlenmesidir, çünkü ispat yükü ve izlenecek yol buna göre değişir. İşçi açısından sıra şöyledir:

1. Sendikaya üyelik tarihi, sendikal faaliyetler ve fesih ya da farklı işlem tarihi belgeleriyle tarih sırasına konur.
2. İşverenin gösterdiği neden incelenir ve fesih bildirimi ile gerekçesi işçinin iddiasıyla karşılaştırılır.
3. Brüt aylık ücret bordro ve banka kayıtlarıyla ortaya konarak belgelenir.
4. İşe iade talebi hakkında karar verilir. İşe dönmek isteyen işçi için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvuru süresi işler. Süreler işe iade davası süreleri yazısındadır.
5. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 3). Süreç iş hukukunda arabuluculuk sayfasındadır.
6. İşçinin diğer kanunlardan doğan hakları saklı olduğundan, şartları varsa kıdem ve ihbar tazminatı gibi diğer alacaklar sendikal tazminattan ayrı olarak belirlenir.

İşveren açısından hesap, sendikal nedene dayandığı ileri sürülebilecek bir feshin parasal riskini gösterir. Fesih nedenini ispat yükü işverende olduğundan, feshin gerçek nedeninin belgelenmesi ve sendika üyesi olan ve olmayan işçilere aynı ölçütlerin uygulanması önem taşır. İşe alım, belli bir sendikaya girme ya da girmeme şartına bağlanamaz ve bu kurallara aykırı sözleşme hükümleri geçersizdir. Fesih öncesinde yapılacak değerlendirme işveren avukatı sayfasında anlatılmıştır.

Davanın açılacağı adliye, işin yapıldığı yere ve işverenin yerleşim yerine göre belirlenir. İstanbul'daki dağılım İstanbul iş mahkemeleri sayfasında gösterilmiştir.