İşe İade Davası Süreleri: Fesihten İşe Başlatmaya Süre Zinciri

İşe iade davası süreleri nelerdir?

İşe iade davası süreleri, fesih bildiriminin tebliğiyle başlayan ve işe başlatmaya kadar uzanan bir zincir oluşturur. İşçi 1 ay içinde arabulucuya başvurur, anlaşma olmazsa 2 hafta içinde dava açar. Kesinleşen karardan sonra 10 iş günü içinde işverene başvurur ve işveren 1 ay içinde işe başlatır. Dayanak 4857 sayılı İş Kanunu md. 20 ve 21'dir. Halkalardan biri kaçırılırsa sonraki aşamaya geçilemez.

Bu süreler yalnız iş güvencesi kapsamındaki işçiler için işler. İş güvencesi, en az 30 işçi çalışan işyerinde en az 6 ay kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin, geçerli bir neden olmadan işten çıkarılmaya karşı korunmasıdır. Şartlar ve davanın sonuçları işe iade davası sayfasında açıklanır. Deneme süresindeki işçinin durumu deneme süresinde işten çıkarma yazısında anlatılır.

İşe iade davası ne zaman açılır?

İşe iade davası, arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması üzerine, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde açılır. Ondan önce, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmuş olması gerekir. Arabuluculuk aşaması atlanarak doğrudan dava açılamaz.

Süre, işçinin fiilen işten ayrıldığı gün değil, fesih bildiriminin kendisine ulaştığı gün başlar. İşveren bildirim süresi tanıyarak fesih yapmışsa 1 aylık süre yine tebliğ tarihinden işler. Yazılı bildirim yapılmadan işten çıkarılan işçi bakımından uygulamada süre, feshin öğrenildiği tarihten başlatılır.

Süre hesabında şu noktalar gözetilir:

• Ay olarak belirlenen süre, başladığı günün son aydaki karşılığı olan günde biter.
• Hafta olarak belirlenen süre, başladığı günün son haftadaki karşılığı olan günde biter.
• Sürenin son günü resmî tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk iş günü dolar.
• Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar hak düşürücü süre işlemez.

Görüşmelerin sonuçsuz kalması halinde izlenecek adımlar arabuluculukta anlaşma olmazsa ne olur yazısında anlatılır. Davanın görülmesine ilişkin aşamalar iş mahkemesi avukatı sayfasında yer alır.

İşçi süreleri kaçırmamak için hangi adımları izler?

İşçi önce tebliğ tarihini belgeler, sonra 1 ay içinde arabuluculuk bürosuna işe iade talebiyle başvurur, anlaşma olmazsa son tutanak tarihinden itibaren 2 hafta içinde dava açar. Karar kesinleştiğinde 10 iş günü içinde işverene başvurması gerekir. Her adımın tarihi yazılı bir belgeyle saklanmalıdır.

1. Tebliğ tarihini belgeleyin. Fesih bildirimini teslim alırken tarihi kendi el yazınızla yazın ve bir nüsha alın.
2. Şartları kontrol edin. İşyerinde en az 30 işçi, en az 6 ay kıdem, belirsiz süreli sözleşme ve işveren vekili olmama şartları aranır (4857 sayılı Kanun md. 18).
3. Arabuluculuk bürosuna başvurun. Başvuru tebliğden itibaren 1 ay içinde yapılır ve işe iade talebi açıkça belirtilir (md. 20).
4. İlk toplantıya katılın. Mazeretsiz katılmamak, sonraki davada yargılama gideri ve vekâlet ücreti bakımından yaptırım doğurur (7036 sayılı Kanun md. 3).
5. Son tutanağın tarihini not edin. Anlaşma olmazsa dava, bu tarihten itibaren 2 hafta içinde açılır.
6. Kesinleşen karardan sonra başvurun. Kararın size tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene işe başlama talebinizi yazılı olarak iletin (md. 21).
7. İşverenin süresini izleyin. İşveren başvurudan itibaren 1 ay içinde işe başlatmazsa tazminat ve boşta geçen süre ücreti talep edilebilir.

Altıncı adımdaki başvurunun tarihi ispatlanabilir olmalıdır. Yazılı bildirimin yöntemleri işçi ihtarnamesi nasıl çekilir yazısında anlatılır.

Varsayımsal bir örnekte süreler hangi tarihlerde dolar?

Aşağıdaki örnekte süreler, tebliğ ve tutanak tarihlerinden başlayarak takvim üzerinde gösterilmiştir. Örnek varsayımsaldır ve son günlerin resmî tatile rastlamadığı kabul edilmiştir. Amaç, sürenin son çalışma gününden değil tebliğden işlediğini göstermektir.

Varsayımsal örnekte işveren, 5 Mart'ta işçiye yazılı fesih bildirimini tebliğ eder ve 8 haftalık bildirim süresi tanır. İşçinin son çalışma günü 30 Nisan'dır. İşçi 20 Mart'ta arabuluculuk bürosuna başvurur. Görüşmelerde anlaşma sağlanamaz ve son tutanak 8 Nisan'da düzenlenir.

Örnekte dava açma süresi, işçi hâlâ işyerinde çalışırken dolmaktadır. İşçi son çalışma gününü bekleseydi hem 1 aylık hem 2 haftalık süre geçmiş olurdu. Karar kesinleştikten sonra da iki tarih belirleyicidir. İşçi, kararın tebliğini izleyen 10 iş günü içinde başvurur. Başvuru örneğin 9 Kasım'da yapılmışsa işveren en geç 9 Aralık'a kadar işe başlatmalıdır.

İşe iade süreleri hak düşürücü müdür?

Evet, 1 aylık arabulucuya başvuru süresi ile 2 haftalık dava açma süresi hak düşürücüdür. Hak düşürücü süre geçtiğinde işe iade talep etme hakkı sona erer ve mahkeme bunu taraflar ileri sürmese de kendiliğinden dikkate alır. Zamanaşımından farklı olarak bu süreler, kanundaki istisna dışında durmaz ve kesilmez.

Kanundaki istisna arabuluculuk aşamasıdır, çünkü 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 3 uyarınca büroya başvurudan son tutanağa kadar süre işlemez. İşverenle yürütülen görüşmeler, verilen sözler ya da ödeme beklentisi süreyi durdurmaz. Sürenin kaçırılması halinde fesih, geçerli bir feshin sonuçlarını doğurur.

Zamanaşımı, iş güvencesi, işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti gibi kavramların tanımları iş hukuku sözlüğü sayfasında bulunur.

Tebliğ tarihi nasıl ispatlanır?

Tebliğ tarihi, işçinin imzasını ve tarihi taşıyan fesih bildirimi, noter ihtarnamesinin tebliğ şerhi ya da posta ve kargo teslim kaydıyla ispatlanır. İşçi bildirimi imzalamaktan kaçınırsa durum işyerinde tutanakla tespit edilir. Bildirimin işçiye ulaştığını ve hangi tarihte ulaştığını ispat yükü işverendedir.

4857 sayılı Kanun md. 109'a göre kanunda öngörülen bildirimler ilgiliye yazılı olarak ve imza karşılığında yapılır. İşçi açısından güvenli yol, bildirimi teslim aldığı tarihi kendi el yazısıyla belgeye yazmak ve bir nüsha almaktır. Tarih konusunda tereddüt varsa süre, olası en erken tarihe göre hesaplanmalıdır.

İşveren açısından da belgelenmiş bir tebliğ önemlidir. Tebliğ ispat edilemezse sürenin geçtiği savunması dayanaksız kalabilir. Fesih bildiriminin yazılı ve gerekçeli olması zorunluluğu ayrı bir geçerlilik koşuludur.

Yanlış mercie başvurulursa süre kaçar mı?

Arabulucuya gitmeden doğrudan mahkemeye başvurulursa dava usulden reddedilir, ancak kanun işçiye bir imkân daha tanır. Kesinleşen ret kararının tebliğinden itibaren 2 hafta içinde arabulucuya başvurulabilir (4857 sayılı Kanun md. 20). Bu süre de kaçırılırsa işe iade hakkı düşer. Yanlış başvuru bu nedenle süreci uzatır ve yeni bir risk doğurur.

Yetkisiz arabuluculuk bürosuna başvuru da benzer bir kurala bağlıdır. Karşı taraf en geç ilk toplantıda yetki itirazında bulunur ve itiraz kabul edilirse, kararın tebliğinden itibaren 1 hafta içinde yetkili büroya başvurulabilir ve bu durumda ilk başvuru tarihi esas alınır (7036 sayılı Kanun md. 3). Yetkili büro, karşı tarafın yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer adliyesindeki bürodur.

İşverene yazılan itiraz dilekçesi, Bakanlığa ya da başka kurumlara yapılan şikâyet arabuluculuk başvurusu yerine geçmez ve süreyi korumaz. Başvuru yolları iş hukukunda arabuluculuk sayfasında, İstanbul'daki adliyeler İstanbul iş mahkemeleri sayfasında gösterilmiştir.

Arabuluculukta işe iade konusunda anlaşılırsa hangi süreler belirlenir?

Taraflar arabuluculukta işçinin işe başlatılması konusunda anlaşırsa işe başlatma tarihini, boşta geçen süreye ilişkin ücret ve diğer hakların parasal tutarını ve işe başlatılmama halinde ödenecek tazminatın parasal tutarını belirlemek zorundadır (4857 sayılı Kanun md. 21). Bu unsurlardan biri eksikse anlaşma sağlanamamış sayılır ve son tutanak buna göre düzenlenir. Dava açma süresi bu durumda son tutanak tarihinden işler.

Anlaşmada kararlaştırılan tarih işçi için de bağlayıcıdır. İşçi kararlaştırılan tarihte işe başlamazsa fesih geçerli hale gelir ve işveren yalnız bunun hukuki sonuçlarıyla sorumlu olur. Bu nedenle tutanağa yazılan tarihin gerçekçi olması ve işçinin o gün işyerinde bulunması gerekir.

Taraflar işe başlatma yerine belirli bir ödeme karşılığında uyuşmazlığı sona erdirmeyi de kararlaştırabilir. Anlaşılan konularda sonradan dava açılamayacağı için tutanakta hangi taleplerin kapandığı tek tek okunmalıdır.

Karar kesinleştikten sonra hangi süreler işler?

Feshin geçersizliğine karar verilip karar kesinleştikten sonra iki süre işler. İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurur, işveren de başvurudan itibaren 1 ay içinde işçiyi işe başlatır. İşçi süresinde başvurmazsa fesih geçerli fesih sayılır. İşveren işe başlatmazsa tazminat ödeme yükümlülüğü doğar.

İşe başlatmayan işveren, en az 4 ve en çok 8 aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı öder. Ayrıca işçiye, çalıştırılmadığı süre için en çok 4 aya kadar doğmuş ücreti ve diğer hakları ödenir (4857 sayılı Kanun md. 21). İşçinin başvurusu samimi olmalıdır, çünkü davet edildiği halde işe başlamayan işçi bu haklardan yararlanamaz.

Mahkeme, tazminatı ve boşta geçen süre ücretini dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak belirler. İşçi işe başlatılırsa, fesih sırasında peşin ödenmiş bildirim süresi ücreti ile kıdem tazminatı yapılacak ödemeden mahsup edilir. İşe başlatılmayan işçiye bildirim süresi verilmemiş ya da ücreti peşin ödenmemişse, bu süreye ait ücret ayrıca ödenir.

Yargılama süresi bakımından kanun yalnız davanın ivedilikle sonuçlandırılmasını öngörür. İstinaf başvurusu halinde bölge adliye mahkemesi de ivedilikle ve kesin olarak karar verir. Davanın fiilen ne kadar süreceği mahkemenin iş yüküne ve delil durumuna bağlıdır ve önceden kesin bir tarih söylenemez.

İşveren açısından hangi süreler takip edilmelidir?

İşveren, fesihten önce haklı nedene dayanıyorsa 6 iş günlük süreyi, fesihten sonra arabuluculuk toplantısına katılımı ve kesinleşen karardan sonra 1 aylık işe başlatma süresini takip etmelidir. Sürelerin belgelenmesi, işverenin hem savunmasını hem ödeme yükünü doğrudan etkiler. İşçinin süreyi kaçırdığını ileri sürecek olan da işverendir ve bunu tebliğ belgesiyle ortaya koyar.

• Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılığa dayanan fesih, olayın öğrenilmesinden itibaren 6 iş günü ve her halde 1 yıl içinde yapılır (md. 26).
• Fesih bildirimi yazılı tebliğ edilir, tebliğ tarihi imza, tutanak ya da noter kaydıyla belgelenir.
• Arabuluculuk ilk toplantısına katılım sağlanır, yetki itirazı varsa en geç ilk toplantıda ileri sürülür.
• Kesinleşen karardan sonra işçinin 10 iş günü içinde başvurup başvurmadığı kayda geçirilir.
• Başvuru üzerine 1 ay içinde işçi yazılı olarak ve açık bir tarih verilerek işe davet edilir.
• İşe başlatılmayacaksa tazminat ve boşta geçen süre ücreti hesaplanarak ödenir.

Davetin gerçek bir işe başlatma iradesi taşıması gerekir. Yargı uygulamasında işçinin eski işine ya da eşdeğer bir işe çağrılması beklenir. Haklı fesih süreleri haklı nedenle fesih sayfasında, fesih öncesi hazırlık işveren avukatı sayfasında ele alınır.

Süre kaçırılırsa işçinin hangi hakları kalır?

İşe iade süresi kaçırılırsa yalnız işe iade talebi ve buna bağlı tazminatlar düşer, fesihten doğan diğer alacaklar etkilenmez. İşçi kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücreti, ödenmemiş ücret ve fazla mesai alacaklarını 5 yıllık zamanaşımı süresi içinde talep edebilir. Bu talepler için de önce arabulucuya başvurulur.

Kıdem tazminatının şartları kıdem tazminatı sayfasında, bildirim süresine ilişkin kurallar ihbar tazminatı sayfasında yer alır. Alacak türlerine göre süreler iş davalarında zamanaşımı süreleri yazısında, fesih sonrası hakların genel görünümü ise işten çıkarılan işçinin hakları yazısında verilmiştir.

İşe iade sürelerinde en sık hangi hatalar yapılır?

En sık yapılan hata, 1 aylık sürenin son çalışma gününden başlatılmasıdır, oysa süre fesih bildiriminin tebliğiyle başlar. İkinci yaygın hata, karar kesinleştikten sonra 10 iş günlük başvuru süresinin kaçırılmasıdır. Her iki hata da talep edilebilecek bir hakkı ortadan kaldırır.

• Süreyi yanlış günden saymak. Bildirim süresi içinde çalışılırken de 1 aylık süre işler.
• İşverenle görüşmelere güvenip beklemek. Sözlü görüşme ve vaatler süreyi durdurmaz.
• Doğrudan mahkemeye gitmek. Dava usulden reddedilir, süreç uzar ve yeni bir süre riski doğar.
• Başvuruda işe iade talebini belirtmemek. Yalnız alacak talebiyle yapılan başvuru işe iade süresini korumaz.
• İki haftayı iş günü sanmak. 2 haftalık süre takvim süresidir, hafta sonları dahildir.
• Karar sonrası sözlü başvuru yapmak. 10 iş günlük sürede başvurulduğunu ispat yükü işçidedir.
• Davete rağmen işe başlamamak. İşçi tazminat ve boşta geçen süre ücreti hakkını yitirir.
• Tazminat alındığı için hakkın bittiğini sanmak. Peşin ödenen kıdem ve ihbar tazminatı işe iade talebine engel değildir, yalnız mahsup edilir.

Süre hesabında tereddüt varsa en erken tarih esas alınmalı ve başvuru son güne bırakılmamalıdır. İşveren tarafında ise en sık görülen eksiklik, tebliğ ve davet yazılarının belgelenmemesidir.