Zeytinburnu İş Hukuku Avukatı

Zeytinburnu, tekstil ve deri konfeksiyon atölyeleriyle bilinen, kıyı kesiminde liman ve lojistik faaliyetinin sürdüğü bir ilçedir. Atölyelerde uyuşmazlık çoğunlukla ücretin ve sigortanın kayıtlara nasıl yansıdığından, limanda ise vardiya düzeni ve iş güvenliğinden doğar. Zeytinburnu iş hukuku avukatı bu yüzden atölye dosyasına banka dökümü ve SGK kaydıyla, liman dosyasına vardiya ve saha kayıtlarıyla başlar. İstanbul'da faaliyet gösteren Lexim Hukuk Bürosu, ilçede çalışanlara ve işyeri ilçede bulunan işverenlere hizmet verir.

Talepten önce hesap ve belge hazırlığı nasıl yapılır?

Hazırlık, elde hangi kaydın bulunduğunu ve bu kaydın neyi gösterdiğini belirlemekle başlar.

Yaklaşık tutar için kıdem tazminatı hesaplama ve ihbar tazminatı hesaplama araçları kullanılabilir. Hesap, elden ödenen kısım dahil gerçek ücret üzerinden yapılır. Süreler bakımından:

• İşçilik alacaklarında zamanaşımı 5 yıldır.
• İşe iade talebinde süre, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 aydır ve arabulucuya başvuruyla korunur.
• Sigortasız çalışmanın tespitinde hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıllık hak düşürücü süre işler.

Zeytinburnu işçi avukatı ile görüşmeden önce adım adım yol

Görüşme öncesinde izlenebilecek sıra, atölye ve liman çalışanı için küçük farklarla aynıdır.

1. e-Devlet'ten SGK hizmet dökümünü alın ve işe giriş tarihinin ve bildirilen kazancın gerçeği yansıtıp yansıtmadığına bakın.
2. Çıkış sırasında imzaladığınız belgelerin birer örneğini isteyin. Örnek verilmiyorsa ne imzaladığınızı ve tarihini not edin.
3. Ücretin elden ödenen kısmını gösteren mesajları, parça sayım fişlerini ya da saha kayıtlarını saklayın, birlikte çalıştığınız kişilerin adlarını yazın.
4. İş kazası geçirdiyseniz hastane kaydında olayın işyerinde meydana geldiğinin yazıldığını kontrol edin.
5. Kıdem, ihbar, fazla mesai, hafta tatili, genel tatil ve yıllık izin gibi alacak kalemlerini birbirinden ayırın. Kalemlerin açıklaması işçilik alacakları sayfasındadır.
6. Bakırköy Adliyesi'ndeki arabuluculuk bürosuna başvurun. Anlaşma tutanağını imzalamadan önce hangi kalemleri kapsadığını okuyun.

Tekstil ve deri konfeksiyonda ücret, sigorta ve çıkış belgeleri

Zeytinburnu'ndaki atölyelerde alacak uyuşmazlıkları çoğunlukla kayıtlarla fiilî durumun örtüşmemesinden kaynaklanır. İlçeden gelen dosyaların çekirdeğini bu başlık oluşturur.

Ücret ve sigorta kayıtları

Atölyelerde ücretin bir kısmının bordro dışında ödenmesi ve primlerin düşük kazanç üzerinden bildirilmesi sık görülür. Sipariş dönemlerinde uzayan çalışma saatleri çoğu zaman bordroya yansımaz. İmzalı bordroda fazla mesai tahakkuku varsa ve işçi ihtirazi kayıt koymamışsa, daha fazla çalıştığını ancak yazılı delille ispatlayabilir. Bu yüzden bordro imzalanırken içeriğine bakılmalıdır. Hiç bildirilmemiş çalışma süreleri hizmet tespit davası ile kayda geçirilebilir ve bu dava için önce SGK'ya başvurma şartı aranmaz.

Deneme süresi adı altında sigortasız çalıştırma

Deneme süresi en çok 2 aydır ve tek sonucu, bu süre içinde sözleşmenin bildirim süresi beklenmeden ve tazminatsız feshedilebilmesidir (4857 sayılı İş Kanunu md. 15). Çalışılan günlerin ücreti ve sigortası deneme süresinde de işverenin borcudur. “İlk ay deneme, sigorta sonra” uygulaması sigortasız çalıştırmadır. Konunun ayrıntısı deneme süresinde işten çıkarma yazısındadır.

Çıkışta imzalatılan belgeler

Ayrılış sırasında işçiye ibraname, istifa dilekçesi ya da boş kâğıt imzalatılması, atölyelerden gelen dosyalarda rastlanan bir uygulamadır. İbraname, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md. 420'deki şartları taşımıyorsa kesin hükümsüzdür. Ayrıntılar ibraname nedir, geçerlilik şartları yazısındadır. Gerçekte işveren tarafından çıkarılan işçiye imzalatılan istifa dilekçesi de, iradenin baskı altında açıklandığı ispatlanırsa işveren feshi olarak değerlendirilebilir.

Bayram tatiline sayılan yıllık izin

Atölyelerin bayramda kapandığı günlerin yıllık izinden düşülmesi sık rastlanan bir uygulamadır. İzin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. İşveren ayrıca işçilerin izinlerini gösteren bir izin kayıt belgesi tutmak zorundadır (4857 md. 56). Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre iznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir. Kullanılmayan izinlerin ücreti, sözleşme sona erdiğinde son ücret üzerinden ödenir (4857 md. 59).

Deri işlerinde kimyasallar ve sağlık gözetimi

Deri konfeksiyonda boya, yapıştırıcı ve çözücülerle çalışılır. İşveren, çalışanları maruz kaldıkları risklere göre sağlık gözetimine tabi tutmak zorundadır. Muayeneler işe girişte ve işin devamı süresince düzenli aralıklarla yapılır ve masrafı işçiye yansıtılamaz (6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md. 15). İşten kaynaklandığı düşünülen hastalıklar SGK'ya bildirilir ve meslek hastalığı tespiti Kurum Sağlık Kurulu'nca yapılır (5510 sayılı Kanun md. 14).

Liman ve lojistikte vardiya, çağrıyla çalışma ve iş kazası

Liman sahasında ve depolarda iş vardiyayla yürüdüğünden gece çalışması ve genel tatil mesaisi olağandır. Yükleme ve boşaltma işleri 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındadır (md. 4), gemide çalışan gemiadamları ise 854 sayılı Deniz İş Kanunu'na tabidir.

Limana özgü üç konu öne çıkar:

• Bekleme süreleri: Geminin yanaşmasını ya da yükün gelmesini sahada bekleyerek geçirilen süreler, işçinin iş görmeye hazır beklediği sürelerdir ve çalışma süresinden sayılır (4857 md. 66).
• Çağrıyla çalışma: Yalnız iş geldiğinde çağrılan işçiyle yazılı sözleşme yapılmalıdır. Süre belirlenmemişse haftalık çalışma 20 saat kararlaştırılmış sayılır. İşveren çağrıyı, aksi kararlaştırılmadıkça, en az dört gün önce yapar ve günlük süre kararlaştırılmamışsa işçiyi her çağrıda en az dört saat üst üste çalıştırır (4857 md. 14).
• Tatil günleri: Liman kesintisiz çalıştığından bayram mesaisi sıktır. Çalışılan her ulusal bayram ve genel tatil günü için ek bir günlük ücret ödenir (4857 md. 47).

Ağır yük ve iş makineleriyle çalışma nedeniyle iş kazası riski yüksektir. İşveren kazayı SGK'ya en geç 3 iş günü içinde bildirir. Kazadan doğan tazminat talebi arabuluculuk şartına tabi değildir. Liman hizmetlerinin bir bölümü alt işverenlere verilmişse asıl işveren de alt işveren işçisinin o işyerinden doğan alacaklarından birlikte sorumludur (4857 md. 2). Tazminat kalemleri iş kazası avukatı sayfasında açıklanır.

Mağazalarda hafta tatili, genel tatil ve şube değişikliği

Mağaza çalışanlarında en sık talep, kullandırılmayan hafta tatilinin karşılığıdır. Yedi günlük dönemde kesintisiz en az 24 saat dinlenme verilmesi zorunludur (4857 md. 46) ve bu dinlenme verilmeden çalıştırılan işçi zamlı ücret isteyebilir.

Zincir mağazalarda bir başka uyuşmazlık şube değişikliğidir. İşçinin uzak bir şubeye gönderilmesi ya da çalışma saatlerinin köklü biçimde değiştirilmesi, sözleşmede açık bir nakil yetkisi yoksa çalışma koşullarında esaslı değişikliktir. İşveren değişikliği yazılı bildirir ve işçi altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmezse değişiklik onu bağlamaz (4857 md. 22). Satış primlerinin bordroya yansıtılmaması ise tazminat hesabında gerçek ücret tartışmasını doğurur. Bayram günü açık olan mağazada çalışma, sözleşmede hüküm yoksa işçinin onayına bağlıdır (4857 md. 44) ve çalışılan her tatil günü için ek bir günlük ücret ödenir.

Sağlık kuruluşlarında nöbet ve taşeron personel

Sağlık çalışanlarında nöbetlerin haftalık 45 saati aşması fazla çalışma alacağı doğurur. Gece çalışması kural olarak 7,5 saati geçemez. Sağlık hizmeti yürütülen işlerde bu sınır ancak işçinin yazılı onayı alınarak aşılabilir (4857 md. 69). Nöbet çizelgeleri ve giriş-çıkış kayıtları bu taleplerin temel delilidir.

Temizlik, yemek ve hasta taşıma hizmetlerinde çalışan taşeron personel, alacakları için hem kendi işverenine hem sağlık kuruluşuna başvurabilir. Hizmet alım sözleşmesi yenilenirken firma değişse de işçi aynı yerde çalışmayı sürdürüyorsa, kıdemin nasıl hesaplanacağı geçişin niteliğine göre değerlendirilir.

Zeytinburnu için özet tablo ve varsayımsal örnek

Aşağıdaki tablo, ilçedeki dört çalışma alanında sık görülen talepleri dayanak ve süreleriyle gösterir.

Varsayımsal bir dosyada Zeytinburnu'nda bir konfeksiyon atölyesinde 5 yıl çalışan işçi, işveren tarafından çıkarıldığı gün elden 100.000 TL almış ve “bütün haklarımı aldım” yazılı bir ibraname imzalamıştır. Giydirilmiş brüt ücreti 36.000 TL'dir. Kıdem tazminatı 5 x 36.000 = 180.000 TL, 8 haftalık (56 gün) ihbar tazminatı günlük 1.200 TL üzerinden 67.200 TL brüttür ve toplam 247.200 TL eder. İbraname fesihten en az 1 ay sonra düzenlenmediği ve ödeme banka yoluyla yapılmadığı için kesin hükümsüzdür (6098 md. 420). İşçi kalan tutarı isteyebilir. İşverenin ödediğini ispatlayabildiği 100.000 TL ise alacaktan düşülür.

Zeytinburnu'ndaki işyerleri hangi adliyeye bağlıdır?

Zeytinburnu, Bakırköy Adliyesi'nin yargı çevresindedir. Zeytinburnu iş mahkemesi adıyla ayrı bir mahkeme bulunmaz, davalar Bakırköy Adliyesi'ndeki iş mahkemelerinde görülür. Adliye, Bakırköy'ün Osmaniye Mahallesi'ndedir. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 6'ya göre dava işin yapıldığı yerde ya da davalının yerleşim yerinde açılır ve işverenin merkezi başka bir yargı çevresindeyse o yer de seçilebilir. Adres bu nedenle Bakırköy'dür. Diğer yargı çevreleri İstanbul iş mahkemeleri sayfasında yer alır.

Ücret, tazminat ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce Bakırköy Adliyesi'ndeki arabuluculuk bürosuna başvurulur. Arabuluculukta anlaşılan konularda sonradan dava açılamadığından anlaşma tutanağına hangi alacak kalemlerinin yazıldığı dikkatle okunmalıdır.

Bir başka varsayımsal dosyada Zeytinburnu'nda bir deri konfeksiyon atölyesinde çalışan makineci, atölyeyi şirket kurmadan kendi adına işleten bir gerçek kişinin işçisidir ve bu kişi İstanbul'un başka bir adliyesinin yargı çevresinde oturmaktadır. İşçi kıdem tazminatı için başvurusunu işin yapıldığı yer olarak Bakırköy Adliyesi'ne ya da işverenin oturduğu yerin adliyesine yapabilir. Atölye sonradan başka bir ilçeye taşınmış olsa bile, işin yapıldığı yer Zeytinburnu olduğu için Bakırköy'ün yetkisi sürer.

Atölye ve işletme sahipleri için dikkat noktaları ve büronun yürüttüğü işler

Zeytinburnu'ndaki işverenler için davaların seyrini çoğu zaman tek bir belge, yani banka dekontu belirler. Öne çıkan noktalar şunlardır:

• Ücretin tamamı bordroya yansıtılmalı ve banka yoluyla ödenmelidir, çünkü elden yapılan ödeme sonradan ispatlanamayabilir.
• İbraname fesih günü değil, fesihten en az 1 ay sonra düzenlenmeli, alacağın türü ve tutarı da tek tek yazılmalıdır.
• Deneme süresi sözleşmede yazılı olmalı, sigorta girişi işçi işe başlamadan önce yapılmalıdır.
• Çağrıyla çalıştırılan işçiyle yazılı sözleşme yapılmalı, çağrılar kayıt altında tutulmalıdır.
• Bildirim süresine uymadan ayrılan işçiden ihbar tazminatı istenecekse ayrılışın tarihi ve biçimi belgelenmelidir.

Lexim Hukuk Bürosu, Zeytinburnu'ndan gelen dosyalarda belgelerin incelenmesi, alacak hesabı, arabuluculuk görüşmesi ve duruşma takibi işlerini yürütür. İşverenler için bordro, sözleşme ve fesih belgelerinin hukuka uygunluğu değerlendirilir.