Fatih İş Hukuku Avukatı

Çarşı, Laleli ve otellerdeki küçük işyerlerinde iş güvencesi var mı?

İş güvencesi, yani işe iade imkânı, kural olarak en az 30 işçi çalıştıran işyerlerinde vardır. Küçük dükkân ve mağazalarda bu sayıya ulaşılmayabilir, ancak aynı işverenin aynı işkolundaki bütün işyerleri birlikte sayılır (4857 sayılı İş Kanunu md. 18). Fatih iş hukuku avukatı bu yüzden önce işyerinin kime ait olduğunu ve işverenin başka şubesi bulunup bulunmadığını araştırır. İş güvencesi kapsamı dışındaki işçi, fesih kötü niyetle yapılmışsa bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat isteyebilir.

Birkaç şubesi olan bir mağaza zincirinde ya da aynı işverene ait birden çok otelde çalışan işçi, kendi şubesi küçük olsa da işe iade davası açabilir. Bunun için ayrıca en az 6 aylık kıdem ve belirsiz süreli sözleşme aranır. Şubelerin aynı işverene ait olduğu SGK işyeri kayıtlarından ve ticaret sicilinden araştırılır.

İş Kanunu'nun kapsamı dışında kalan küçük esnaf işyerlerinde iş güvencesi hükümleri uygulanmaz, ancak işçi korumasız değildir. Türk Borçlar Kanunu'na göre fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilen sözleşmede işveren, bildirim süresine ait ücretin üç katı tutarında tazminat öder (6098 sayılı Kanun md. 434). Haklı sebep olmadan derhal feshedilen işçi ayrıca bildirim süresine ait kazancını isteyebilir (md. 438).

Kapalıçarşı ve kuyumculukta hangi uyuşmazlıklar görülür?

Çarşı esnafının yanında çalışanlarda uyuşmazlıklar uygulanacak kanun, kasa ya da stok açığı gerekçeli fesih ve ayrılık sonrası rekabet konularında toplanır. Kuyumculukta iş ilişkisi güvene dayanır ve yazılı sözleşme çoğu kez bulunmaz.

• Uygulanacak kanun ilk sorudur. Üç kişinin çalıştığı esnaf ve sanatkâr işyerleri ile çıraklar İş Kanunu'nun kapsamı dışında kalabilir (md. 4). Bu durumda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu uygulanır. Bu Kanun'a göre fesih bildirim süresi hizmet süresine göre 2, 4 ya da 6 haftadır (md. 432) ve dava yine iş mahkemesinde görülür (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 5).
• Kasa ve stok açığı iddiası fesihlerde sık kullanılır. İşveren doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışı ispatlamalı ve fesih hakkını öğrenmeden itibaren 6 iş günü içinde kullanmalıdır. Fiilin üzerinden bir yıl geçmişse bu hak kullanılamaz, ancak işçinin olaydan maddi çıkar sağladığı hallerde bir yıllık sınır uygulanmaz (4857 md. 26).
• Rekabet yasağı konusunda, ayrılan çalışanın müşteri çevresini kullanmasını önlemek isteyen işveren, rekabet yasağını yazılı ve sınırları belirli biçimde kararlaştırmalıdır. Kayıt yer, süre ve iş türü bakımından sınırlı olmalı, süre özel durumlar dışında 2 yılı aşmamalıdır (6098 md. 444-445).
• Atölye çalışanları ayrı risklerle karşılaşır. Kuyum atölyelerinde ocak, pres ve kimyasallarla çalışma iş kazası ve meslek hastalığı riskleri taşır. İşverenin eğitim ve koruyucu donanım yükümlülüğü işyerinin büyüklüğüne bakılmaksızın geçerlidir (6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu).

Tavanın etkisini varsayımsal bir örnek gösterir. İş Kanunu'na tabi bir kuyumcu mağazasında 12 yıl çalışan satış sorumlusunun giydirilmiş brüt ücreti 90.000 TL. Sözleşme 2026 yılının ikinci yarısında kıdem tazminatına hak kazandıran bir nedenle sona eriyor. Ücret kıdem tazminatı tavanını aştığı için hesap tavan üzerinden yapılır. 1 Temmuz - 31 Aralık 2026 dönemi için tavan 73.729,87 TL olduğundan brüt tazminat 12 x 73.729,87 = 884.758,44 TL olur. Tavan her yıl Ocak ve Temmuz aylarında güncellenir. Hesabın adımları kıdem tazminatı nasıl hesaplanır yazısında gösterilmiştir.

Laleli'de toptan tekstilde prim ve ücret nasıl ispatlanır?

Prim ve gerçek ücret satış kayıtları, yazışmalar, banka hareketleri ve tanıklarla ispatlanır. Toptan satış mağazalarında ücret çoğunlukla sabit tutar ve satış priminden oluşur. Primin hangi satışlardan, hangi oranda doğduğu yazılı değilse uyuşmazlık kaçınılmaz olur.

• Düzenli ödenen primler tazminat hesabında dikkate alınır. Ayrıntılar işçilik alacakları sayfasındadır. Değişken primlerde uygulamada son bir yılın ortalaması esas alınır.
• Dövizle belirlenen ücret de mümkündür. Yabancı müşteriyle çalışan mağazalarda ücret yabancı para üzerinden kararlaştırılabilir. Bu durumda ödeme, ödeme günündeki rayice göre Türk parasıyla yapılabilir (4857 md. 32).
• Sezon mesaisi bakımından, sezonda uzayan çalışma saatleri ve pazar günü çalışmaları fazla çalışma ve hafta tatili ücreti talebine yol açar. Mağaza açılış-kapanış saatleri, sevkiyat fişleri ve mesajlar süreyi gösterir.
• Elden ödeme yapılıyorsa, yani ücretin ya da primin bir kısmı elden ödeniyorsa SGK primleri eksik yatar. İşçi bu nedenle sözleşmesini feshedebilir. Koşulları haklı nedenle fesih sayfasında açıklanmıştır.

Primin tazminata etkisini varsayımsal rakamlarla görelim. Bir satış elemanı altı yıl çalışıyor, sabit brüt ücreti 35.000 TL, son bir yılda aldığı primlerin aylık ortalaması 15.000 TL. Giydirilmiş brüt ücret 50.000 TL kabul edilir ve hak kazandıran bir fesihte kıdem tazminatı 6 x 50.000 = 300.000 TL olarak hesaplanır. Prim bordroda görünmüyorsa aradaki 90.000 TL'lik fark ancak primin ispatıyla istenebilir. Kendi rakamlarıyla ön hesap için kıdem tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir.

Otel ve turizm işletmelerinde hangi alacaklar istenir?

Otel çalışanları en çok fazla çalışma, gece çalışması, hafta tatili ve genel tatil ücretlerini ister. Konaklama işlerinde çalışma günün her saatine yayıldığından vardiya kayıtları belirleyicidir.

Turizm işlerinde 7,5 saati aşan gece çalışması ancak işçinin yazılı onayıyla yaptırılabilir (4857 md. 69). Turizm işletmesi belgeli konaklama tesislerinde hafta tatili, işçinin yazılı talebi ya da onayıyla hak kazanılan günü izleyen dört gün içinde kullandırılabilir (md. 46). Onay alınmadan ertelenen ya da hiç verilmeyen hafta tatilinin ücreti zamlı istenir. Servis karşılığı toplanan yüzdeler işçilere eksiksiz ödenir (md. 51).

Sezonluk alınan çalışanlarda deneme süresi en çok 2 aydır. Kat hizmetleri ve güvenlik gibi bölümler hizmet şirketine verilmişse, bu şirketin işçisi alacakları için oteli işleten asıl işverene de başvurabilir (md. 2).

Küçük otellerde aynı kişinin resepsiyon, bagaj ve gece bekçiliği işlerini birlikte yürütmesi yaygındır. İşyerinde kalınarak tutulan gece nöbetlerinde, yargı uygulamasında uyku ve dinlenme için ayrılan süreler düşülür. İşçinin her an iş görmeye hazır beklediği süre ise çalışma süresinden sayılır (md. 66). Nöbet sayısı ve saatleri vardiya defteri, kapı kayıtları ve tanıklarla ortaya konur.

Üniversite hastanelerinde çalışanlar hangi yargı yoluna başvurur?

Başvurulacak yargı yolu, çalışanın işçi mi yoksa kamu görevlisi mi olduğuna göre belirlenir. İş sözleşmesiyle çalışanların davalarına iş mahkemesi bakar. Memur ve sözleşmeli personel statüsündekilerin uyuşmazlıkları idari yargıda görülür.

İşçi statüsündeki sağlık çalışanlarında nöbetler haftalık çalışma süresini aşıyorsa fazla mesai alacağı doğar. Sağlık hizmeti yürütülen işlerde 7,5 saatin üzerinde gece çalışması, işçinin yazılı onayı alınmak koşuluyla yaptırılabilir (md. 69). Temizlik, güvenlik ve hasta hizmetlerinde çalışanlarda ise işverenin kim olduğu ve önceki dönemlerin kıdeme sayılması tartışılır. Alt işvereni değişen işçinin yıllık izin süresi, aynı işyerinde geçen toplam süreye göre hesaplanır (md. 56).

Hastane işlerinde fazla çalışmanın ispatında nöbet çizelgeleri, hasta teslim defterleri ve bilgi sistemi giriş kayıtları kullanılır. Yüklenici şirket değişse de çalışma aynı hastanede sürdüğünden, kıdem bakımından dönemlerin birlikte değerlendirilmesi yargı uygulamasında kabul edilir. İşçi hangi şirketin bordrosunda hangi tarihler arasında göründüğünü SGK hizmet dökümünden çıkarmalıdır.

Fatih'te işçi ve işveren hangi süreleri izlemeli?

Süreler talebe göre değişir. En kısa olanı işe iade süresidir. Çalışma alanlarına göre tipik talepler ve süreleri şöyledir:

Fatih'te çalışan işçi hangi belgelerle, hangi sırayla hareket eder?

İşçi önce çalışma ilişkisini ve ücretini belgeler, sonra süresi içinde arabulucuya başvurur. Küçük işyerlerinde yazılı belge az olur. Bu nedenle dolaylı kayıtlar önem kazanır. Çarşı, mağaza ya da otel çalışanı için sıra şöyledir:

1. İşyerinin kimin adına kayıtlı olduğunu öğrenin. SGK hizmet dökümünde görünen işveren, tabeladaki addan farklı olabilir.
2. Ücreti ve primi belgeleyin. Ücretin ödendiğini gösteren banka kayıtları, prim hesaplarına ilişkin mesajlar ve satış defteri fotoğrafları toplanır.
3. Çalışan sayısını not edin. İşyerinde ve işverenin diğer şubelerinde kaç kişinin çalıştığı, hem uygulanacak kanunu hem de işe iade imkânını etkiler.
4. Tanıkları belirleyin. Aynı dükkânda çalışanların yanında komşu işyeri çalışanları da çalışma olgusuna tanıklık edebilir.
5. Fesih tarihini sabitleyin. Yazılı bildirim yoksa “yarından itibaren gelme” türü mesajlar ve tanık anlatımı tarihi gösterir.
6. Arabulucuya başvurun. İşe iade için süre 1 aydır (4857 md. 20). Kıdem, ihbar, ücret ve yıllık izin alacaklarında zamanaşımı 5 yıldır.

Çalışma alanına göre saklanması yararlı kayıtlar:

• Çarşıda satış defteri, kasa sayım tutanakları ve müşteri yazışmaları
• Toptan mağazada sipariş ve sevkiyat fişleri, prim hesap çizelgeleri
• Otelde vardiya defteri ve gece nöbeti kayıtları
• Hastanede nöbet çizelgeleri ve görevlendirme yazıları
• Bütün işlerde bordrolar, banka dökümü ve SGK hizmet dökümü

Fatih'teki işverenler nelere dikkat etmeli?

İşveren iş sözleşmesini, prim esaslarını ve fesih bildirimini yazılı hale getirmeli, ödemeleri banka üzerinden yapmalıdır. Çarşı, mağaza ve otel işverenleri için öne çıkan noktalar:

• Prim oranı, hangi satışların prime esas olduğu ve ödeme zamanı yazılı belirlenir.
• Kasa ve stok sayımları düzenli yapılır, tutanağa bağlanır ve açık iddiasına dayanan fesihte 6 iş günlük süre gözetilir.
• Rekabet yasağı kaydı yazılı yapılır, kaydın yer, süre ve iş türü sınırı da açık yazılır.
• Otellerde gece çalışması ve hafta tatilinin ertelenmesi için işçinin yazılı onayı alınır.
• İbraname fesihten en az 1 ay sonra düzenlenir ve ödeme banka aracılığıyla yapılır. Şartları iş sözleşmesi ve ibraname sayfasındadır.

Fatih'te iş uyuşmazlıkları hangi adliyede çözülür?

Fatih'te yapılan işten doğan davalara İstanbul Adliyesi'ndeki (Çağlayan) İstanbul İş Mahkemeleri bakar. Adliye Fatih'te değil, Şişli'nin Çağlayan semtindedir. Tezgâhtar, otel çalışanı ya da dükkân sahibi için kural aynıdır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 6'ya göre dava, davalının yerleşim yerinde ya da işin yapıldığı yerde açılır.

Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulur. Başvuru İstanbul Adliyesi'ndeki arabuluculuk bürosuna yapılabilir. Arabulucu süreci görevlendirildiği tarihten itibaren 3 hafta içinde sonuçlandırır, zorunlu hallerde süre en çok 1 hafta uzar. Görüşmede izlenecek yol iş hukukunda arabuluculuk sayfasında anlatılmıştır.

Yetki seçimini varsayımsal bir mağaza çalışanı açıklar. Bir satış elemanı Laleli'deki toptan mağazada çalışıyor, mağazayı işleten şirketin merkezi ise Bakırköy Adliyesi'nin yargı çevresindeki bir ilçede kayıtlı. Satış elemanı başvurusunu ve davasını Çağlayan'daki İstanbul Adliyesi'nde ya da Bakırköy Adliyesi'nde yürütebilir. İşveren gerçek kişiyse, yani dükkân bir esnafın adına kayıtlıysa, yerleşim yeri olarak o kişinin ikametgâhı esas alınır. İlçelerin adliye eşleşmesi İstanbul iş mahkemeleri sayfasındadır.

Fatih iş hukuku avukatı hangi işleri yürütür?

Avukat uygulanacak kanunu belirler, prim ve tazminat hesabını yapar, arabuluculuk görüşmesini ve davayı yürütür. İstanbul'da faaliyet gösteren Lexim Hukuk Bürosu, Fatih'te çalışan ya da işyeri Fatih'te bulunan işçi ve işverenlerin dosyalarında alacak hesabı, ihtarname, arabuluculuk görüşmesi, dava dilekçesi ve duruşma takibi işlerini yürütür. Duruşmalar Çağlayan'daki İstanbul Adliyesi'nde izlenir.

İşveren tarafında iş sözleşmesi, prim esasları ve rekabet yasağı kayıtlarının yazılması, fesih bildiriminin hazırlanması ve dava savunması yürütülür. Küçük işyerlerinde ilk değerlendirme, işyerinin İş Kanunu'na mı yoksa Türk Borçlar Kanunu'na mı tabi olduğunun belirlenmesiyle başlar.