Beyoğlu İş Hukuku Avukatı

Beyoğlu otellerinde gece çalışması ve hafta tatili nasıl düzenlenir?

Otellerde gece çalışması kural olarak 7,5 saatle sınırlıdır, hafta tatili ise yedi günde kesintisiz en az 24 saattir. Turizm işlerinde her iki kural da işçinin yazılı onayına bağlı istisnalar içerir. Resepsiyon, kat hizmetleri ve mutfak gibi bölümler günün her saatinde çalıştığından bu kurallar otel dosyalarının merkezindedir. Vardiya çizelgesi, Beyoğlu iş hukuku avukatı için otel çalışanının alacağını gösteren ilk belgedir.

• Gece çalışmasında esas alınan gece dönemi, en geç 20.00'de başlayıp en erken 06.00'ya kadar sürer. Turizm işlerinde 7,5 saatin üzerinde gece çalışması ancak işçinin yazılı onayı alınarak yaptırılabilir (4857 sayılı İş Kanunu md. 69).
• Hafta tatili turizm işletmesi belgeli konaklama tesislerinde, işçinin yazılı talebi ya da onayıyla hak kazanılan günü izleyen dört gün içinde kullandırılabilir (md. 46). Onay yoksa ya da tatil hiç verilmemişse hafta tatili ücreti zamlı istenir.
• Denkleştirme ile yoğun haftalarda uzayan çalışma, daha az çalışılan haftalarla dengelenebilir. Turizm sektöründe denkleştirme dönemi dört aydır, ancak günlük çalışma bu durumda da 11 saati aşamaz (md. 63). Denkleştirme tarafların anlaşmasına dayanır.
• Yüzdeler, yani hesaba servis karşılığı eklenen paralar otelde çalışan işçilere eksiksiz ödenir (md. 51).

Ara dinlenmesi çalışma süresinden sayılmaz. 7,5 saatten uzun süren işlerde en az 1 saat, 4 saatten uzun ve 7,5 saate kadar süren işlerde yarım saat ara verilir (md. 68). Kahvaltı ve akşam servisi arasında boşluk bırakılan bölünmüş vardiyalarda bu boşluğun dinlenme sayılması, işçinin o sürede serbest olmasına bağlıdır. İşçi her an çağrılmak üzere işyerinde bekletiliyorsa süre çalışma süresine eklenir (md. 66).

Kat hizmetleri, güvenlik ve çamaşırhane gibi bölümler çoğu kez hizmet şirketlerine verilir. Bu şirketlerin işçileri, alacakları için oteli işleten asıl işverene de başvurabilir (md. 2). Asıl işveren ile alt işveren kavramları iş hukuku sözlüğü sayfasında açıklanmıştır.

Restoran, kafe ve eğlence yerlerinde hangi alacaklar doğar?

Yeme-içme ve eğlence işyerlerinde alacakların çoğu çalışma saatlerinden ve ücretin kayıt dışı kalan kısmından doğar. İşin gece geç saatlere uzaması, hesaplamayı gündüz çalışılan işlerden ayırır.

• Fazla çalışmada haftalık 45 saati aşan süre %50 zamlı ödenir. Vardiya çizelgeleri, kasa açılış ve kapanış kayıtları ile tanık anlatımları fazla mesai alacağı talebinde delil olur.
• Servis payı ve bahşiş bakımından, hesaba eklenen yüzdeler ile müşterinin işverene bıraktığı ya da işverenin kontrolünde toplanan paralar işçilere eksiksiz dağıtılmalıdır. Dağıtımı belgeleme yükümlülüğü işverendedir (md. 51).
• Elden ücret ödenmesi primleri de etkiler. Ücretin bir kısmı elden ödeniyorsa primler eksik yatar. İşçi bu nedenle sözleşmeyi feshedebilir. Koşulları haklı nedenle fesih sayfasında, izlenecek yol SGK primi eksik yatırılırsa ne yapılır yazısında anlatılmıştır.
• Sigortasız çalışmada hiç bildirilmeyen süreler için hizmet tespit davası açılabilir.
• Ücreti ödeme gününden itibaren 20 gün içinde ödenmeyen işçi, geciken ücret nedeniyle iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir (md. 34).
• Deneme süresi en çok 2 aydır ve bu sürede çalışılan günlerin ücreti ve sigortası tam ödenir. Ayrıntılar deneme süresinde işten çıkarma yazısındadır.

Kapanıştan sonra yapılan temizlik, kasa sayımı ve ertesi günün hazırlığı da çalışma süresidir. Vardiya çizelgesinde görünmese de hesaba katılır. Gece geç saatte biten işlerde işverenin sağladığı servisle dönüş sırasında yaşanan kaza iş kazası sayılır (5510 sayılı Kanun md. 13).

Servis payının hesaba etkisini varsayımsal bir örnek gösterir. Bir restoran çalışanı dört yıl çalıştıktan sonra işveren tarafından haklı neden olmadan çıkarılıyor. Aylık brüt ücreti 40.000 TL, düzenli aldığı servis payı aylık ortalama 10.000 TL. Kıdem tazminatı yalnız çıplak ücret üzerinden değil, 50.000 TL'lik toplam üzerinden hesaplanır ve 4 x 50.000 = 200.000 TL brüt olur.

Servis payı bordroda görünmüyorsa adisyon toplamları, dağıtım listeleri ve tanıklarla ispatlanması gerekir. Farklı rakamlarla ön hesap için kıdem tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir.

İstiklal Caddesi mağazalarında çalışanlar neleri talep eder?

Mağaza çalışanları en çok hafta tatili ücreti, genel tatil ücreti, fazla çalışma ücreti ve fesih tazminatlarını talep eder. İstiklal Caddesi'ndeki mağazaların uzun açık kalma saatleri bu alacakların kaynağıdır.

Kesintisiz en az 24 saatlik hafta tatili kullandırılmadıysa ücreti zamlı ödenir. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçi, o günün ücretine ek olarak bir günlük ücret daha alır (4857 md. 47). Kısmi süreli çalışan öğrenciler de ücret ve paraya ilişkin bölünebilir haklardan çalıştıkları süreyle orantılı yararlanır (md. 13). Yıllık izin ve kıdem hakları da saklıdır.

Fesihte iki nokta öne çıkar. İş güvencesi için aranan 30 işçi, işverenin aynı işkolundaki bütün mağazaları birlikte sayılarak bulunur (md. 18). Kasa ya da stok açığı gerekçesiyle yapılan tazminatsız fesihte doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışı ispat yükü işverendedir. İşveren bu hakkını olayı öğrendiği günden itibaren 6 iş günü içinde kullanmak zorundadır (md. 26).

Ücretten yapılan kesintiler de uyuşmazlık konusudur. İşveren, sözleşmede gösterilen sebepler dışında ücret kesme cezası veremez. Ceza olarak yapılan kesinti bir ayda iki gündeliği aşamaz ve sebebiyle birlikte işçiye bildirilir (md. 38). İşe girerken ya da çalışırken tarihsiz istifa dilekçesi imzalatılması da sık dile getirilen bir şikâyettir. İşçinin gerçek iradesini yansıtmayan istifa, yargı uygulamasında işverenin feshi olarak değerlendirilebilir.

Sahne, yapım ve denizcilik işlerinde sözleşme türü neden belirleyicidir?

Uygulanacak kurallar önce taraflar arasındaki ilişkinin niteliğine bağlıdır, bu nedenle sözleşme türü hakların tamamını etkiler. Aynı sokakta çalışan iki kişinin hakları farklı olabilir.

Tiyatro, müzik ve yapım işlerinde çalışanlar çoğu kez fatura karşılığı ya da proje bazında çalıştırılır. İşveren çalışma saatini ve düzenini belirliyorsa ilişki iş sözleşmesi olarak nitelendirilebilir. Ardı ardına yapılan belirli süreli sözleşmelerde esaslı bir neden yoksa sözleşme baştan itibaren belirsiz süreli sayılır (md. 11). Bu durumda işçi ihbar tazminatı ve koşulları varsa işe iade isteyebilir.

Yazılı sözleşme yapılmamışsa işveren, en geç iki ay içinde çalışma koşullarını, ücreti ve sözleşmenin süresini gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür (md. 8). Bu belgenin hiç verilmemiş olması, ilişkinin niteliği tartışılırken işçinin anlatımını destekler.

Denizcilik şirketlerinin büro çalışanları 4857 sayılı Kanun'a tabidir. Gemi adamları bakımından ise 854 sayılı Deniz İş Kanunu gündeme gelebilir. Gemi adamlarının davalarına da iş mahkemesi bakar (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 5) ve dava şartı arabuluculuk onlar için de geçerlidir (md. 3).

Beyoğlu'nda hangi talep hangi sürede istenir?

İşe iade için süre 1 aydır, ücret ve tazminat alacaklarında ise 5 yıllık zamanaşımı uygulanır. Sektöre göre dağılım aşağıdadır.

Fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil alacaklarında zamanaşımı her ayın alacağı için ayrı işler. Geriye dönük talep bu nedenle son beş yılla sınırlı kalır.

Gece çalışılan işlerde hangi belgeler delil olur?

Çalışma saatini, ücretin gerçek tutarını ve işvereni gösteren her kayıt delildir. Gece çalışılan işyerlerinde yazılı kayıt az tutulduğundan dolaylı deliller önem kazanır:

• Vardiya listeleri ve mesajlaşma gruplarındaki görev paylaşımları
• Kasa açılış ve kapanış raporları, adisyon sistemi kullanıcı kayıtları
• Servis payı dağıtım listeleri ve elden ödeme notları
• Otellerde kat ve resepsiyon devir defterleri
• Bordrolar, banka dökümü ve SGK hizmet dökümü
• Aynı dönemde çalışan iş arkadaşlarının ve komşu işyeri çalışanlarının iletişim bilgileri

Beyoğlu'nda işçi adım adım hangi yolu izler?

İşçi önce çalışma ilişkisini ve fesih tarihini belgeler, sonra arabulucuya başvurur. Garson, kat görevlisi ya da mağaza çalışanı için sıra şöyledir:

1. İşvereni belirleyin. Tabeladaki ad ile bordrodaki şirket farklı olabilir. SGK hizmet dökümünde görünen işveren esas alınır.
2. Fesih tarihini kaydedin. Vardiya listesinden çıkarılma, gruptan atılma ya da “yarın gelme” mesajı fesih tarihini gösterebilir. Bu kayıtlar saklanır.
3. Gerçek ücreti ortaya koyun. Bankaya yatan tutar, elden ödenen kısım ve servis payı ayrı ayrı yazılır.
4. Çalışma saatlerini çıkarın. Haftalık kaç gün, hangi saatler arasında çalışıldığı ve hangi tatil günlerinde çalışıldığı listelenir.
5. Arabulucuya başvurun. İşe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde başvurulur (md. 20). Diğer alacaklarda 5 yıllık zamanaşımı beklenmeden başvurmak delil bakımından yararlıdır.
6. Gerekirse dava açın. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak dava dilekçesine eklenir. Çalışanın başvurabileceği yollar işçi avukatı sayfasında özetlenmiştir.

Beyoğlu'ndaki işverenler hangi noktalara dikkat etmeli?

İşveren gece çalışması ve hafta tatili onaylarını yazılı almalı, servis payı dağıtımını belgelemeli ve ücretin tamamını kayıtlı ödemelidir. Otel, restoran ve mağaza işletmeleri için dikkat noktaları şunlardır:

• Gece çalışması, hafta tatilinin ertelenmesi ve denkleştirme için işçinin yazılı onayı dosyada bulunur.
• Yüzdelerin toplamı ve dağıtımı her dönem için belgelenir.
• Sezonluk ve kısmi süreli çalışanların sözleşmeleri yazılı yapılır ve işe giriş bildirgesi çalışma başlamadan verilir.
• Fesih yazılı ve gerekçeli bildirilir, davranışa dayanan fesihten önce de savunma alınır (md. 19).
• Fatura karşılığı çalıştırılan kişilerle ilişkinin gerçekten bağımsız çalışma olup olmadığı gözden geçirilir.

Beyoğlu'ndaki bir işyeri için hangi iş mahkemesi yetkilidir?

Beyoğlu'nda yapılan işten doğan davalara, İstanbul Adliyesi'ndeki (Çağlayan) İstanbul İş Mahkemeleri bakar. Adliye Beyoğlu sınırlarında değil, Şişli'nin Çağlayan semtindedir. Garson, resepsiyon görevlisi ya da mağaza çalışanı için yetki kuralı aynıdır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 6 uyarınca dava, işin yapıldığı yerde ya da davalının yerleşim yerinde açılır.

Dava şartı olan arabuluculuk için başvuru, İstanbul Adliyesi'ndeki arabuluculuk bürosuna yapılabilir. İşveren şirketin merkezi başka bir adliyenin çevresindeyse başvuru o adliyeye de yapılabilir. İlk toplantıya geçerli bir mazeret olmadan katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur.

Arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren 3 hafta içinde sonuçlandırır. Zorunlu hallerde bu süre en çok 1 hafta uzar. Anlaşılan konularda sonradan dava açılamaz. Bu nedenle tutanağa yazılan her alacak kalemi imzadan önce tek tek kontrol edilmelidir.

Varsayımsal bir garson örneğinde işçi Beyoğlu'ndaki restoranda çalışıyor, restoranı işleten şirketin merkezi ise İstanbul Anadolu Adliyesi'nin yargı çevresindeki bir ilçede kayıtlı. Garson başvurusunu ve davasını Çağlayan'daki İstanbul Adliyesi'nde ya da Kartal'daki İstanbul Anadolu Adliyesi'nde yürütebilir. Seçim işçiye aittir ve sözleşmeye yazılmış aksi yöndeki yetki şartı geçersizdir. Bütün adliyelerin yargı çevreleri İstanbul iş mahkemeleri sayfasında bulunur.

Beyoğlu iş hukuku avukatı dosyada ne yapar?

Avukat ücretin gerçek tutarını ve çalışma sürelerini delillerle ortaya koyar, alacakları hesaplar, arabuluculuk görüşmesini ve davayı yürütür. İstanbul'da faaliyet gösteren Lexim Hukuk Bürosu, Beyoğlu'nda çalışan ya da işyeri Beyoğlu'nda bulunan işçi ve işverenlere hizmet verir. Yürütülen işler alacak hesabı, ihtarname, arabuluculuk görüşmesi, dava dilekçesi ve duruşma takibidir. Duruşmalar Çağlayan'daki İstanbul Adliyesi'nde izlenir.

İşveren tarafında ise gece çalışması ve hafta tatili onay metinleri, servis payı dağıtım esasları, iş sözleşmeleri ve fesih bildirimleri hazırlanır ve açılan davalarda savunma yürütülür. Görüşmeden önce bordroların, banka dökümünün ve varsa fesih yazısının hazır bulundurulması, dosyanın ilk değerlendirmesini kolaylaştırır.