Sultangazi İş Hukuku Avukatı

Sultangazi'de iş uyuşmazlıklarının büyük bölümü ilçe geneline yayılmış tekstil atölyelerinden, küçük sanayi işletmelerinden ve cadde üzerindeki mağazalardan çıkar. Sipariş temposuna göre uzayıp kısalan çalışma saatleri ve sık el değiştiren işyerleri, ücret ve kıdem hesabını tartışmalı hale getirir. Sultangazi iş hukuku avukatı desteği istenen dosyalarda öne çıkan iki soru, fiilen ödenen ücretin ne kadar olduğu ve işyerinin hangi tarihte el değiştirdiğidir. İstanbul'da faaliyet gösteren Lexim Hukuk Bürosu, Sultangazi'de çalışan ya da işyeri Sultangazi'de bulunan işçi ve işverenlere hizmet verir.

Fason üretim yapan tekstil atölyelerinde parça başı ücret, ücretsiz izin ve el değiştiren işyeri

Fason çalışan atölyelerde ücret çoğu zaman parça başına ya da haftalık belirlenir ve uyuşmazlık da sipariş temposunun işçiye yansıtılmasından doğar. Sipariş yoğunken geceye uzayan mesailer, sipariş kesildiğinde ücretsiz izin uygulaması yaygındır. Ücretin haftalık ve elden ödendiği atölyelerde bordro ile gerçek kazanç arasındaki fark, tazminat hesabının ilk tartışma konusudur. Kıdem ve ihbar tazminatı fiilen ödenen ücret üzerinden istenir.

Parça başı ücrette fazla mesai

Parça başı ücret alan işçi de haftalık 45 saati aşan çalışması için fazla mesai alacağı talep edebilir. Ödeme biçimi çalışma süresinin sınırlarını değiştirmez. Atölyede giriş-çıkış kaydı tutulmuyorsa çalışma saatleri mesajlarla, sevkiyat saatleriyle ve iş arkadaşlarının tanıklığıyla ortaya konur. Sanayiye ait işlerde 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılması yasaktır (4857 sayılı İş Kanunu md. 73) ve sipariş yetiştirme gerekçesi bu yasağı kaldırmaz.

Sipariş kesilince ücretsiz izin

İşçinin yazılı onayı olmadan ücretsiz izne çıkarılması çalışma koşullarında esaslı değişikliktir. İşveren değişikliği yazılı bildirmek zorundadır. İşçi altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmezse değişiklik onu bağlamaz (4857 md. 22). İşçinin itirazına rağmen çalıştırılmaması, Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre işveren feshi sayılabilir.

Kapanıp başka unvanla açılan atölye

Atölyenin kapanıp aynı yerde başka bir unvanla açılması da sık rastlanan bir durumdur. İşyeri devrinde işçinin kıdemi kesilmez. Devirden önce doğan borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludur, devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yılla sınırlıdır (4857 md. 6). İşçiye “yeni şirkete giriş yapıyoruz” denilerek istifa dilekçesi imzalatılması kıdemi kendiliğinden sıfırlamaz, çünkü belirleyici olan işin ve işyerinin aynı kalıp kalmadığıdır.

Küçük sanayide geciken ücret ve aralıklı çalışma

Küçük sanayi işletmelerinde en sık görülen iki sorun, ücretin haftalarca gecikmesi ve işçinin aynı işveren yanında aralıklarla çalışmasıdır.

Ücreti ödeme gününden itibaren 20 gün içinde, zorunlu bir neden olmaksızın ödenmeyen işçi iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir ve bu nedenle sözleşmesi feshedilemez ve yerine başka işçi alınamaz (4857 md. 34). İşçi beklemek yerine sözleşmesini sona erdirmeyi de seçebilir. Ücretin ödenmemesi md. 24/II kapsamında haklı nedendir ve ödeme yapılmadığı sürece fesih hakkı devam eder. Şartlar haklı nedenle fesih sayfasında açıklanır.

Çalışma çoğu zaman aralıklıdır. İşçi bir süre çalışır, ayrılır, aynı işverenin başka bir işinde yeniden başlar. 1475 sayılı Kanun md. 14'e göre aynı işverenin bir ya da değişik işyerlerinde aralıklı geçen süreler kıdem hesabında birleştirilir. Daha önce kıdem tazminatı ödenerek kapatılmış dönemler bu hesaba girmez. İstifayla biten önceki dönemin hesaba katılıp katılmayacağı ise ayrılışın gerçek nedenine göre değerlendirilir. İşten ayrılan işçi, işinin türünü ve süresini gösteren bir çalışma belgesi isteyebilir (4857 md. 28). Bu belge, sigorta kaydı eksik olan dönemlerin ispatında da işe yarar.

Sultangazi şantiyelerinde işin bitmesi, taşeron ve sigorta kaydı

İnşaat işçisinin dosyasında işverenin kim olduğu, sigortanın hangi tarihte başlatıldığı ve iş bitince sözleşmenin nasıl sona erdiği sorulur. Kalıp, demir ve sıva gibi işler taşeronlara verildiğinde asıl işveren, alt işveren işçisinin o şantiyedeki çalışmasından doğan alacaklarından alt işverenle birlikte sorumlu olur (4857 md. 2).

İnşaat işyerlerinde işe giriş bildirgesi en geç işçinin çalışmaya başladığı gün verilir (5510 sayılı Kanun md. 8). Bildirgenin haftalar sonra verilmesi halinde aradaki süre sigortasız çalışmadır ve tespiti dava yoluyla istenebilir. Şantiyenin tamamlanması tek başına tazminatsız ayrılış anlamına gelmez. İşverenin işçiyi başka bir şantiyede görevlendirmeden sözleşmeyi sona erdirmesi, şartları varsa kıdem ve ihbar tazminatı doğurur. İşçinin sözleşmede öngörülmediği halde uzak bir şantiyeye gönderilmek istenmesi ise çalışma koşullarında esaslı değişiklik tartışmasını doğurur ve yazılı kabule bağlıdır. Şantiyedeki kazalardan doğan tazminat talepleri için arabuluculuk aranmaz ve bu davalar kazanın meydana geldiği yerde ya da işçinin yerleşim yerinde de açılabilir.

Mağaza ve marketlerde vardiya, hafta tatili ve kasa açığı

Perakendede uyuşmazlık hafta tatili, genel tatil çalışması, kısmi süreli sözleşmeler ve ücretten yapılan kesintiler üzerinde yoğunlaşır.

• Hafta tatili. Yedi günlük dönemde kesintisiz en az 24 saat dinlenme hakkı vardır (4857 md. 46). Tatil gününün pazar olması şart değildir, önemli olan dinlenmenin fiilen verilmesidir.
• Genel tatil. Bayram günü açık olan mağazada çalışan işçiye, çalıştığı her tatil günü için ek bir günlük ücret ödenir (4857 md. 47).
• Tatilde çalışma onayı. Sözleşmede hüküm yoksa bayram ve genel tatil günlerinde çalışma işçinin onayına bağlıdır (4857 md. 44).
• Ara dinlenmesi. 7,5 saatten uzun vardiyada en az 1 saat ara verilir (4857 md. 68). Kasada ya da reyonda geçirilen “ara”, dinlenme sayılmaz ve çalışma süresine eklenir.
• Kasa açığı. İşveren, işçinin rızası olmadıkça alacağını ücretle takas edemez (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md. 407). Kusur ortaya konmadan yapılan kesinti ücretin eksik ödenmesidir.

Kısmi süreli çalışan mağaza personeli, tam süreli emsal işçinin haklarından çalıştığı süre oranında yararlanır (4857 md. 13).

Sultangazi'nin bağlı olduğu yargı çevresi Gaziosmanpaşa Adliyesi

Sultangazi'deki bir işyerinden doğan davaya Gaziosmanpaşa İş Mahkemesi bakar. Adliye binası Eyüpsultan'dadır. Mahkeme, HSK Genel Kurulunun 1045 sayılı kararıyla kurulmuş ve 03.09.2026'dan itibaren Sultangazi'nin de içinde bulunduğu dört ilçenin iş davalarını görmeye başlamıştır. Daha önce açılmış dosyaların güncel mahkemesi UYAP kaydından görülür. Dava ve duruşmalar bu nedenle ilçe içinde değil, Gaziosmanpaşa Adliyesi'nde yürür.

Yetki aynı Kanun'un 6. maddesine göre belirlenir ve işçi davasını çalıştığı yerin ya da işverenin yerleşim yerinin mahkemesinde açar. Dava öncesinde zorunlu olan arabuluculuk başvurusu da bu iki yerden birinin adliyesindeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Sultangazi'de çalışan işçi için bu çoğu zaman Gaziosmanpaşa Adliyesi'dir. Avrupa ve Anadolu yakasındaki öbür adliyelerin yargı çevreleri İstanbul iş mahkemeleri sayfasında gösterilir.

İşveren başka ilçedeyse yetki ve arabuluculuk nasıl belirlenir?

İşverenin merkezi başka bir yargı çevresindeyse işçinin önünde iki adliye bulunur ve seçimi kendisi yapar. Varsayımsal bir örnekte Sultangazi'de bir caddedeki mağazada satış danışmanı olarak çalışan işçinin işvereni, merkezi Anadolu yakasında bulunan bir perakende şirketidir. İşçi fazla mesai ve hafta tatili alacağı için arabuluculuk başvurusunu Gaziosmanpaşa Adliyesi'ne ya da şirket merkezinin bağlı olduğu adliyeye yapabilir. Sözleşmedeki “yalnız şirket merkezindeki mahkemeler yetkilidir” kaydı işçiyi bağlamaz, çünkü 7036 md. 6'ya aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir.

Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren 3 hafta içinde süreci tamamlar, zorunlu hallerde ise süre en çok 1 hafta uzatılır. İlk toplantıya mazeretsiz gelmeyen taraf, sonradan davayı kazansa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yalnız yarısına hükmedilir. Anlaşılamayan durumda izlenecek yol arabuluculukta anlaşma olmazsa ne olur yazısında anlatılır.

Sultangazi için taleplerin dayanağını ve süresini gösteren özet tablo

Hangi talebin hangi kurala dayandığı ve ne kadar sürede ileri sürülebileceği aşağıdaki tabloda toplanmıştır.

Varsayımsal bir hesap örneğinde Sultangazi'de bir atölyede aylık brüt 45.000 TL ücretle çalışan işçi, sipariş döneminde haftanın altı günü, günde bir saatlik ara dışında 9 saat çalışmaktadır. Haftalık süre 54 saat olduğundan 45 saati aşan 9 saat fazla çalışmadır. Yargı uygulamasında saat ücreti aylık ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur ve 45.000 / 225 = 200 TL eder. Zamlı saat ücreti 300 TL, haftalık alacak 9 x 300 = 2.700 TL brüttür. Bu tempo dört hafta sürerse tutar 10.800 TL'yi bulur. Çalışma saatleri yalnız tanıkla ispatlanmışsa mahkeme, Yargıtay'ın yerleşik içtihadı doğrultusunda hesaplanan tutardan uygun bir indirim yapabilir.

Sultangazi'de işten çıkarılan işçi hangi sırayla hareket etmeli?

İlk iş, feshin nasıl yapıldığını belgelemektir, çünkü süreler fesih tarihinden işlemeye başlar. Görüşmeye gelmeden önce de izlenebilecek sıra şöyledir:

1. Fesih yazılı yapılmışsa bildirimi teslim alın. İmzalarken “okudum, kabul etmiyorum” şerhi düşülebilir. Sözlü fesihte tarihi gösteren mesaj ya da tanık önem taşır.
2. Çıkışta sunulan istifa dilekçesi, ibraname ya da boş kâğıdı içeriğini anlamadan imzalamayın.
3. SGK işten ayrılış kodunu ve bildirilen kazancı e-Devlet üzerinden kontrol edin.
4. Bordro, banka dökümü, vardiya listesi ve yazışmaları bir araya getirin. Alacak kalemleri işçilik alacakları sayfasındaki başlıklara göre ayrıştırılabilir.
5. İşyerinde en az 30 işçi varsa ve işe iade istenecekse fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurun. Diğer alacaklarda zamanaşımı 5 yıldır.
6. Kıdem süresini ve son ücreti belirleyip yaklaşık tutarı kıdem tazminatı hesaplama aracıyla görün. Hesap, elden ödenen kısım dahil gerçek ücretle yapılır.

Sektöre göre işe yarayan deliller de farklıdır:

• Atölyede parça sayım fişleri, sevkiyat irsaliyeleri ve ustabaşıyla yapılan yazışmalar
• Küçük sanayide iş emirleri, müşteriye teslim tutanakları ve ücret ödemesine ilişkin mesajlar
• Şantiyede yoklama ve puantaj listeleri, şantiye giriş kayıtları ve işyerinde çekilmiş fotoğraflar
• Mağazada vardiya planı, kasa açılış ve kapanış kayıtları, yazarkasa ve kamera kayıtları

Küçük işletme sahipleri için kayıt düzeni ve büronun işveren tarafındaki işleri

Sultangazi'deki işverenlerin davalarda en çok zorlandığı konu, yapılan ödemeyi ve çalışma süresini belgeleyememektir. İmzalı ücret bordrosu, banka yoluyla ödeme, yazılı izin talepleri ve gerekçeli fesih bildirimi bu açığı kapatır. Ücretsiz izin için her işçiden ayrı ayrı yazılı onay alınmalı, unvan değişikliği ya da devir halinde işçilerin kıdem başlangıcı yazılı olarak korunmalıdır. Kasa açığı gibi zararlarda kesinti yapmadan önce olay tutanağa bağlanmalı ve işçinin açıklaması alınmalıdır. Mağazalarda vardiya planı önceden duyurulmalı, hafta tatilinin hangi gün kullandırıldığı kayıtlardan izlenebilmelidir. Şantiyede çalıştırılan her işçinin hangi işverene bağlı olduğu ve sigorta girişinin yapıldığı, işe başlatılmadan önce kontrol edilmelidir.

Büro, işveren avukatı hizmeti kapsamında sözleşme ve bordro düzeninin incelenmesi, fesih öncesi değerlendirme, arabuluculuk görüşmesi ve dava takibi işlerini yürütür, işçi tarafında ise alacak hesabı ve dilekçe hazırlığı yapılır.