Başakşehir İş Hukuku Avukatı

İkitelli OSB'de iş kazası geçiren işçi ne yapmalı?

İş kazası geçiren işçi önce olayın sağlık kuruluşunda iş kazası olarak kayda geçmesini sağlamalı, sonra kazanın Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirilip bildirilmediğini kontrol etmelidir. Başakşehir iş hukuku avukatı desteği istenen konular arasında İkitelli Organize Sanayi Bölgesi'ndeki üretim işyerlerinde yaşanan kazalar ayrı bir yer tutar. İzlenecek sıra şöyledir:

1. Hastanede olayın işyerinde ve iş sırasında gerçekleştiğini belirtin, epikriz ve raporların birer örneğini de alın.
2. İşveren kazayı kolluğa derhal, SGK'ya en geç 3 iş günü içinde bildirmek zorundadır (5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu md. 13). Bildirim yapılmamışsa işçi ya da yakını SGK'ya kendisi başvurabilir.
3. Kaza anını gören çalışanların adlarını, makinenin ve çalışma ortamının fotoğraflarını saklayın.
4. Tedavi bitince sürekli iş göremezlik oranının belirlenmesi için SGK'ya başvurun, çünkü maddi tazminat bu orana ve kusur dağılımına göre hesaplanır.

Maddi ve manevi tazminat davasında arabuluculuk dava şartı değildir. Zamanaşımı kural olarak 10 yıldır. Dava, kazanın meydana geldiği yer olarak Küçükçekmece Adliyesi'nde ya da işçinin yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 6). Ayrıntılar iş kazası avukatı sayfasındadır. İlk günlerde yapılacaklar iş kazası sonrası yapılması gerekenler yazısında sıralanır.

İş kazasında hangi ödeme kimden istenir?

İş kazasından sonra biri Sosyal Güvenlik Kurumu'nun sağladığı sigorta yardımları, diğeri işverenden istenen tazminat olmak üzere iki ayrı kaynaktan ödeme gündeme gelir. Biri ötekinin yerine geçmez, ancak SGK'nın bağladığı gelir, işverenden istenecek maddi tazminatın hesabında dikkate alınır.

İşverenin sorumluluğu, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alma yükümlülüğüne dayanır. Bu kapsamda işveren eğitim verir, gerekli araç ve gereci sağlar, önlemlere uyulup uyulmadığını denetler ve bu önlemlerin maliyetini çalışana yansıtamaz (6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md. 4). Kusur ve maluliyet oranı bilirkişi ve kurum raporlarıyla belirlenir.

Koruyucusu sökülmüş bir makinede çalıştırılmak gibi ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşılaşan çalışan, durumun tespitini ve önlem alınmasını isteyebilir. Talebi kabul edilirse önlem alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir ve bu dönemde ücreti işler. Talebe rağmen önlem alınmazsa sözleşmesini feshedebilir (6331 md. 13).

Gürültü, toz ya da kimyasal maddelere uzun süre maruz kalmaya bağlı rahatsızlıklar meslek hastalığı olarak değerlendirilebilir. İşveren, kendisine bildirilen meslek hastalığını öğrendiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde SGK'ya bildirir (6331 md. 14). Meslek hastalığından doğan tazminat davalarında da arabuluculuk dava şartı değildir.

Başakşehir'de atölye, şehir hastanesi ve depo çalışanlarının diğer uyuşmazlıkları

Kazaların dışında Başakşehir'de üç çalışma alanı kendine özgü sorunlar üretir.

Küçük ve orta ölçekli üretim işyerleri

Üç vardiya düzeninde gece postası 7,5 saati geçemez (md. 69). Bir hafta gece çalıştırılan işçi izleyen hafta gündüz postasına alınır, ancak iki haftalık nöbetleşme de uygulanabilir. Postası değiştirilen işçi kesintisiz en az 11 saat dinlendirilmeden öteki postada çalıştırılamaz. Sanayiye ait işlerde 18 yaşını doldurmamış işçilerin gece çalıştırılması yasaktır (md. 73).

Haftalık 45 saati aşan çalışma %50 zamlı ödenir. Sipariş dönemlerinde yapılan bu çalışmaların bordroya yansımaması fazla mesai alacağı davalarının başlıca nedenidir. Hammadde gecikmesi ya da arıza gibi zorunlu nedenlerle iş durduğunda işveren, çalışılmayan süreler için 4 ay içinde telafi çalışması yaptırabilir. Telafi çalışması günde 3 saati aşamaz, tatil günlerinde yaptırılamaz ve fazla çalışma sayılmaz (md. 64). İşi bir haftadan fazla durduran zorlayıcı sebeplerde ise işçiye bir haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenir (md. 40).

Üretim tesisinin başka bir ilçeye taşınması, yol süresini belirgin biçimde uzatıyorsa çalışma koşullarında esaslı değişikliktir. Değişiklik yazılı bildirilir ve işçi 6 iş günü içinde yazılı kabul etmezse onu bağlamaz (md. 22). İşverenin servis sağlaması değişikliğin ağırlığını azaltabilir. İşveren ayrıca her ödemede fazla çalışma ve tatil ücretlerini ayrı ayrı gösteren bir ücret hesap pusulası vermek zorundadır (md. 37).

Otuzdan az işçi çalıştıran işyerlerinde işe iade istenemez. Fesihte kıdem tazminatı ile ihbar tazminatı ve kötü niyetli fesihte bildirim süresinin 3 katı tutarında tazminat gündeme gelir (md. 17).

Şehir hastanesi

Büyük hastanelerde temizlik, güvenlik, yemek ve benzeri destek işleri hizmet şirketleri eliyle yürütülebilir. Bu şirketlerin işçileri bakımından asıl işveren, alt işverenle birlikte sorumludur (md. 2). Hizmet şirketi değiştiği halde aynı işyerinde kesintisiz çalışmayı sürdüren işçinin kıdemi, Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre baştan itibaren hesaplanır. Şirket değişiminde önüne “ibraname” ya da “istifa” başlıklı belge konan işçi, imzadan önce metni okumalıdır, çünkü istifa eden işçi kural olarak kıdem tazminatı alamaz.

Sağlık ve güvenlik hizmetlerinde gece 7,5 saati aşan çalışma ancak işçinin yazılı onayıyla yaptırılabilir (md. 69). Nöbet listesi ile bordro arasındaki fark, fazla çalışma alacağının hesabında başlangıç noktasıdır.

Depolar ve dağıtım

Sevkiyat yoğunluğuna göre uzayan vardiyalar, hafta tatili çalışması ve forklift ile raf sistemlerinden kaynaklanan kazalar bu işyerlerinin tipik dosyalarıdır. İşçinin işe hazır halde, aracın yüklenmesini ya da sevk emrini bekleyerek geçirdiği süre çalışma süresinden sayılır (md. 66). Yedi günlük dönemde kesintisiz 24 saatlik hafta tatili verilmemişse o günün çalışması zamlı ödenir (md. 46). İşverence sağlanan servisle işe gidiş gelişte yaşanan kaza da iş kazasıdır (5510 md. 13). Forklift ya da raf hasarının bedeli, işçinin rızası olmadıkça ücretten kesilemez (6098 md. 407). İşçi yalnız kusuruyla verdiği zarardan sorumludur (md. 400).

Başakşehir'deki işyerine karşı dava ve arabuluculuk nerede yürür?

İşin yapıldığı yer Başakşehir ise yetkili mahkeme, Kartaltepe'de bulunan Küçükçekmece Adliyesi'ndeki iş mahkemeleridir. Davalı işverenin yerleşim yeri başka ilçedeyse o yerin mahkemesi de yetkilidir. Ücret, fazla mesai, kıdem, ihbar ve işe iade taleplerinde önce Küçükçekmece Adliyesi'ndeki arabuluculuk bürosuna başvurulur. İşe iadede süre fesih bildiriminden itibaren 1 aydır. Öteki alacaklarda zamanaşımı 5 yıldır. İlçede ayrı bir adliye yoktur ve duruşmalar Küçükçekmece'de yapılır.

Yetkili yerleri varsayımsal bir atölye işçisi üzerinden sayalım. İkitelli'deki bir atölyede çalışan işçinin işvereni, merkezi Bayrampaşa'da kayıtlı bir şirkettir, işçi ise Sultangazi'de oturmaktadır. Fazla mesai ve kıdem alacağı için iki yetkili yer, işin yapıldığı yer olarak Küçükçekmece Adliyesi ve davalının yerleşim yeri olarak Çağlayan'daki İstanbul Adliyesi'dir. Aynı işçi iş kazası nedeniyle tazminat isterse, kendi yerleşim yerinin bağlı olduğu Gaziosmanpaşa Adliyesi de üçüncü bir seçenek olur.

Arabulucu, görevlendirildikten sonra süreci 3 hafta içinde sonuçlandırır ve zorunlu hallerde süre en çok 1 hafta uzatılır. İlk toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur. İlin öteki yargı çevreleri İstanbul iş mahkemeleri sayfasında gösterilir.

Gece postasında 7,5 saati aşan çalışma nasıl hesaplanır?

Rakamlar yuvarlak ve örnek amaçlıdır. Bir üretim işyerinde aylık brüt 49.500 TL ücretle çalışan işçi, iki haftada bir gece postasına girmekte ve gece postasında ara dinlenmesi düşüldükten sonra 9 saat çalışmaktadır.

• Saat ücreti 49.500 / 225 = 220 TL, %50 zamlı saat ücreti ise 330 TL'dir.
• Her gece 7,5 saati aşan süre 1,5 saattir.
• Ayda 12 gece postası varsa fazla süre 12 x 1,5 = 18 saat olur.
• Aylık alacak 18 x 330 = 5.940 TL, bir yıllık alacak ise 71.280 TL brüttür.

Bu alacakta zamanaşımı 5 yıldır ve her ayın alacağı için ayrı işler. Hangi kalemde sürenin ne zaman başladığı iş davalarında zamanaşımı süreleri yazısında gösterilir.

Başakşehir'de işçilik alacağı için adım adım yol

Kaza dışındaki alacaklarda sıra, kaydın toplanması, yazılı bildirim ve arabuluculuktur. Üretim ya da depo çalışanı için adımlar:

1. Vardiya çizelgelerinin ve panoya asılan posta listelerinin fotoğrafını düzenli olarak çekin. Kart okuyucu ya da parmak izi sistemiyle giriş çıkış yapılıyorsa bunu not edin.
2. Bordroları banka dökümüyle karşılaştırın ve elden ödenen tutarları tarihleriyle yazın.
3. SGK hizmet dökümünden bildirilen kazancı ve işveren unvanını kontrol edin. Hizmet şirketi üzerinden çalışıyorsanız asıl işvereni belirleyin.
4. Ücret ya da fazla mesai ödenmiyorsa işverene yazılı bildirimde bulunun. Yöntemi işçi ihtarnamesi yazısında anlatılır.
5. Fesih bildirimi aldıysanız tebliğ tarihini belgeleyin ve işe iade koşulları varsa 1 ay içinde arabulucuya başvurun (4857 md. 20).
6. Anlaşma olmazsa işe iadede son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde, öteki alacaklarda zamanaşımı dolmadan dava açılır.

Başakşehir'de dosyaya girecek belgeler ve deliller

Hangi kaydın işe yarayacağı işin türüne göre değişir. İşçinin elinde olmayan belgeler dava sırasında mahkeme aracılığıyla işverenden ve Kurumdan istenir.

• Kaza dosyasında iş kazası tutanağı, SGK bildirgesi, epikriz ve sağlık kurulu raporu, olay yerinin ve makinenin fotoğrafları, tanıkların iletişim bilgileri
• Üretim işyerlerinde vardiya çizelgesi, posta listesi, kart okuyucu kayıtları, üretim takip formları
• Şehir hastanesinde nöbet listesi, her hizmet şirketi dönemine ait bordro ve işe giriş çıkış bildirgeleri
• Depo ve dağıtımda sevk irsaliyesi, el terminali kayıtları, araç giriş çıkış defteri
• Her dosyada bordrolar, banka dökümü, SGK hizmet dökümü ve varsa fesih bildirimi

OSB'deki işverenler nelere dikkat etmeli?

İşveren bakımından en büyük risk, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin belgelenememesidir. 6331 sayılı Kanun kapsamında dosyada aranan başlıca kayıtlar:

• Risk değerlendirmesi ve makine koruyucularına ilişkin kontrol kayıtları
• Çalışanlara işe başlamadan önce ve makine değişikliğinde verilen eğitimlerin imzalı katılım listeleri (md. 17)
• Kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları
• Kaza bildiriminin süresinde yapıldığını gösteren belgeler ve kaza kayıtları (md. 14)
• Alt işveren sözleşmeleri ve alt işveren işçilerinin sigorta kayıtları

Çalışma düzeni bakımından ise vardiya çizelgesinin 7,5 saatlik gece sınırına ve 11 saatlik dinlenme kuralına uygun hazırlanması, fazla çalışma onaylarının alınması, telafi çalışmasının yazılı duyurulması gerekir. Fesih bildiriminin yazılı ve gerekçeli yapılması, puantaj ile bordronun birbiriyle uyumlu olması da işçilik alacağı davalarında belirleyicidir. Bu konular işveren avukatı sayfasında anlatılır. Lexim Hukuk Bürosu, Başakşehir'de çalışan ya da işyeri Başakşehir'de bulunan taraflar için hesaplama, arabuluculuk görüşmesi, dilekçe ve duruşma takibi işlerini yürütür.