Şile İş Hukuku Avukatı

Şile'de iş takvimle birlikte değişir. Yaz aylarında ve hafta sonlarında oteller, pansiyonlar, restoranlar ve sahil işletmeleri kalabalıklaşır, kış geldiğinde kadrolar küçülür. Bu inişli çıkışlı yapı, sözleşmenin türünü ve sigorta kayıtlarını uyuşmazlığın merkezine taşır ve Şile iş hukuku avukatı da dosyaya bu iki belgeyle başlar. İstanbul'da faaliyet gösteren Lexim Hukuk Bürosu, Şile'deki tesis ve işletmelerde çalışanlara ve bu işletmelerin sahiplerine hizmet verir.

Sezon kapanırken işçi ve işveren neleri yazıya dökmeli?

Sezonluk işte en çok ihtiyaç duyulan belge, çalışmanın hangi tarihte ve hangi nedenle durduğunu gösteren yazıdır. Aşamalara göre dikkat edilecekler şöyledir:

Süreler bakımından iki kural öne çıkar:

• Ücret, fazla mesai, kıdem ve ihbar alacaklarında zamanaşımı 5 yıldır.
• İşe iade talebi için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulur. Bunun için işyerinde en az 30 işçi ve en az 6 aylık kıdem aranır.

Mevsimlik çalışmada sözleşmenin askısı, kıdem ve yıllık izin

Mevsimlik işte sezon bittiğinde sözleşme çoğu zaman sona ermez, askıda kalır ve işçi yeni sezonda yeniden çağrılır. Bu nedenle sezon sonunda “çıkış verilmesi” her zaman fesih anlamına gelmez. Uyuşmazlık genellikle iki noktada çıkar. Bunlar işçinin yeni sezonda çağrılmaması ve geçmiş sezonların kıdem tazminatı hesabında nasıl toplanacağıdır. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre kıdem, aynı işveren yanında fiilen çalışılan dönemler birleştirilerek bulunur.

Yıllık izin bakımından kural farklıdır, çünkü niteliği gereği bir yıldan az süren mevsimlik işlerde çalışanlara yıllık ücretli izin hükümleri uygulanmaz (4857 sayılı İş Kanunu md. 53). İşin gerçekten mevsimlik olup olmadığı ise ayrıca incelenir. Yıl boyu açık kalan bir işletmede yalnız kadronun bir bölümünün kışın çıkarılması, işi mevsimlik hale getirmez. Bu durumda sezon sonu çıkışı fesih olarak değerlendirilebilir.

Mevsimlik işçi iş güvencesinin de dışında değildir. İşyerinde en az 30 işçi çalışıyorsa ve sözleşme belirsiz süreliyse işe iade talebi gündeme gelebilir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre altı aylık kıdem şartı fiilen çalışılan sezonlar toplanarak aranır. Süre burada da kısadır ve fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulur.

Varsayımsal bir örnekte Şile'de bir sahil restoranında dört sezon, her sezon beş ay çalışan aşçı yardımcısının fiilî çalışması toplam 20 aydır. Beşinci sezonun başında işveren kendisini çağırmamış, işçi de çalışmaya hazır olduğunu yazılı bildirmiştir. Son giydirilmiş brüt ücret 36.000 TL ise 20 aylık süre için kıdem tazminatı 36.000 x 20 / 12 = 60.000 TL brüt olarak hesaplanır. Çağrılmamanın fesih sayılıp sayılmayacağı ve nedeninin ne olduğu davada ayrıca tartışılır. Başka rakamlarla deneme için kıdem tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir.

Otel ve pansiyonlarda konaklama personeli hangi sorunlarla karşılaşır?

Konaklama işlerinde uyuşmazlık çoğunlukla çalışma süresinin ölçülmesinden çıkar. Yatılı kalan personel, gece nöbeti tutan resepsiyon görevlisi ve yoğun haftalarda uzayan vardiyalar bu tartışmanın tipik örnekleridir.

Yatılı personelde çalışma süresi

Tesiste kalmak, günün tamamının çalışma süresi sayılması sonucunu doğurmaz. Fiilen çalışılan süreler ile işçinin her an iş görmeye hazır biçimde bekleyerek geçirdiği süreler çalışma süresidir (4857 sayılı İş Kanunu md. 66). Gece yarısı gelen misafir için uyandırılan ya da telefonla çağrılan işçinin o süreleri hesaba girer. Yatılı personele sağlanan yemek ve barınma gibi süreklilik taşıyan yardımlar kıdem tazminatı hesabında ücrete eklenir.

Gece çalışması ve yoğun haftaların dengelenmesi

Gece çalışması kural olarak 7,5 saati geçemez, turizm işlerinde ise bu sınır ancak işçinin yazılı onayıyla aşılabilir (4857 md. 69). Yoğun haftalarla sakin haftaların dengelenmesi (denkleştirme) mümkündür. Bunun için tarafların anlaşması gerekir, günlük çalışma 11 saati aşamaz ve turizm sektöründe denkleştirme dört aylık dönem içinde yapılır (4857 md. 63). Denkleştirme yapılmamışsa haftalık 45 saati aşan çalışma fazla mesaidir. İspat yolları fazla mesai nasıl ispatlanır yazısında yer alır.

Bayram ve uzun hafta sonları

Tesislerin en dolu olduğu günler ulusal bayram ve genel tatillerdir. Bu günlerde çalışan işçiye her tatil günü için ek bir günlük ücret ödenir (4857 md. 47). Tatil çalışmasının ücrete dahil olduğu yolundaki sözlü açıklama, bordroda ayrı bir ödeme görünmüyorsa işverenin ödeme savunmasını ispatlamaz. Sezonun yoğunluğu hafta tatilini de ortadan kaldırmaz ve yedi günlük dönemde kesintisiz en az 24 saat dinlenme verilir (4857 md. 46). Bu dinlenme kullandırılmadan çalıştırılan işçi, hafta tatili çalışmasının karşılığını zamlı olarak isteyebilir.

Restoran, kafe ve sahil işletmelerinde yeme-içme çalışanlarının hakları

Yeme-içme işletmelerinde hafta sonu için çağrılan ek personelin statüsü, servis payının dağıtımı ve ücretten yapılan kesintiler öne çıkar.

Hafta sonu takviyesinde çağrı üzerine çalışma

Kalabalık günlerde çağrılan ek personel için 4857 sayılı Kanun md. 14'teki çağrı üzerine çalışma kuralları geçerlidir. Sözleşme yazılı olmalıdır. Taraflar süreyi belirlememişse haftalık çalışma 20 saat kararlaştırılmış sayılır ve işçi çağrılmasa da bu sürenin ücretine hak kazanır. Uygulamada sorun, bu günlerin sigortaya hiç bildirilmemesidir. Günübirlik çalışan garson ve komi için de işe giriş bildirgesi verilmesi zorunludur.

Servis payı ve bahşiş

Müşteriden servis karşılığı alınan yüzdeler ile işverenin denetiminde toplanan bahşişler işçilere eksiksiz dağıtılmalıdır (4857 md. 51). Bu paraların bir bölümünün işletmede bırakılması ya da “kırılan tabak” gerekçesiyle kesilmesi ücret alacağı doğurur. İşveren, işçinin rızası olmadıkça kendi alacağını ücretle takas edemez (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md. 407).

Ücretin ödenmemesi halinde fesih

Sezon ortasında ücreti ödenmeyen işçi, sözleşmesini 4857 md. 24/II uyarınca haklı nedenle sona erdirebilir ve ödeme yapılmadığı sürece bu hak devam eder. Fesihten önce alacağın yazılı olarak istenmesi ispatı kolaylaştırır. Ücretin bir bölümünün bordro dışında ödendiği işletmelerde tazminat, elden ödenen kısım da katılarak gerçek ücret üzerinden hesaplanır. Gerçek ücret tanıkla ve ödeme mesajlarıyla ortaya konabilir. Şartlar haklı nedenle fesih sayfasında açıklanır.

Şile'de tarım işlerinde uygulanacak kanun

Tarımda çalışanların hangi kanuna tabi olduğu işyerindeki işçi sayısına bağlıdır. 4857 sayılı Kanun md. 4 uyarınca 50 ve daha az işçi çalıştıran tarım işyerlerinde İş Kanunu değil, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesi hükümleri uygulanır. Bu ayrım ihbar süresi, izin ve tazminat hesabını doğrudan etkilediğinden dosyanın başında netleştirilir.

Türk Borçlar Kanunu'na tabi işçide fesih bildirim süresi hizmetin ilk yılında 2 hafta, bir yıldan beş yıla kadar 4 hafta, beş yıldan sonra 6 haftadır (md. 432). En az bir yıl çalışan işçiye yılda en az iki hafta izin verilir (md. 422). Bu işçilerin davasına da iş mahkemesi bakar (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 5). Bahçe ve sera işlerinde hasat dönemi için alınan işçilerin sigorta bildirimi en geç çalışmaya başladıkları gün yapılır (5510 sayılı Kanun md. 8).

Şile'de sektöre göre talepler ve dayanakları

Aşağıdaki tablo, ilçedeki çalışma alanlarında en sık ileri sürülen talepleri ve dayandıkları kuralı gösterir.

Şile'deki işyeri için dava ve arabuluculuk nereye yapılır?

Şile'de yapılan bir işten doğan dava, Kartal'daki İstanbul Anadolu İş Mahkemelerinde açılabilir. Şile Adliyesi'nde iş mahkemesi yoktur ve Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun 188 sayılı ilke kararı, büyükşehirde iş mahkemesinin yargı çevresini ağır ceza merkezinin bütün ilçeleri olarak çizer. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 6. maddesine göre ise davalının yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir. Ayrıntı Şile Adliyesi iş davaları sayfasındadır.

İkinci bir varsayımsal örnekte Ağva'daki bir tesiste kat görevlisi olarak çalışan işçinin işvereni, merkezi İstanbul'un Avrupa yakasında bulunan bir turizm şirketidir. İşçi kıdem tazminatı talebi için Kartal'daki İstanbul Anadolu İş Mahkemelerini ya da şirket merkezinin bağlı olduğu Avrupa Yakası'ndaki iş mahkemesini seçebilir. Tanıkları Şile'de oturan bir işçi için Anadolu Yakası'ndaki Kartal çoğu zaman daha elverişlidir. Sözleşmeye konulan ve yalnız şirket merkezini yetkili kılan kayıt geçersizdir. İstanbul'daki adliyelerin dağılımı İstanbul iş mahkemeleri sayfasında yer alır.

Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulur. Şile'de arabuluculuk bürosu bulunmadığından başvuru, büro sıfatıyla görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne ya da karşı tarafın yerleşim yerindeki büroya yapılır. Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren 3 hafta içinde süreci sonuçlandırır. Zorunlu hallerde bu süre en çok 1 hafta uzatılabilir. Anlaşma olmazsa izlenecek dava aşamaları iş mahkemesi avukatı sayfasında anlatılır.

Şile'de sezonluk işçi için adım adım yol ve gerekli deliller

Avukatla görüşmeden önce de yapılabilecek işler vardır ve bunların çoğu sezon kapanmadan kayıtların toplanmasına dayanır.

1. Sezon başında sigorta girişinin hangi tarihle yapıldığını e-Devlet'teki hizmet dökümünden kontrol edin, fiilî başlangıçla arasındaki farkı da not alın.
2. Sezon boyunca vardiya listesinin fotoğrafını çekin, ücretin elden ödenen kısmını gösteren mesajları saklayın.
3. Sezon sonunda ayrılışın askı mı fesih mi olduğunu işverenden yazılı isteyin. Verilen belgeyi okumadan imzalamayın.
4. Yeni sezon yaklaşırken çağrı gelmediyse çalışmaya hazır olduğunuzu yazılı bildirin.
5. Sözleşme sona ermişse alacak kalemlerini belirleyin ve görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne ya da işverenin yerleşim yerindeki büroya arabuluculuk başvurusu yapın. Sigortasız günlerin tespiti için arabuluculuk aranmaz.

Konaklama ve yeme-içme işlerinde ispata yarayan kayıtlar şunlardır:

• Vardiya ve nöbet listeleri, oda temizlik çizelgeleri
• Rezervasyon, adisyon ve yazarkasa kayıtları
• Personel servisi ve lojman kayıtları, işyeri mesaj gruplarındaki talimatlar
• Aynı sezonda çalışan iş arkadaşlarının ve komşu işletme çalışanlarının tanıklığı

İşletme sahipleri için dikkat noktaları ve büronun üstlendiği işler

Şile'deki işletmeler için risk, kısa süreli ve dönemsel çalışmanın kayıt dışında kalmasından doğar. Hafta sonu için çağrılan personelin sözleşmesi yazılı yapılmalı ve çalıştığı her gün bildirilmelidir. Gece 7,5 saati aşan çalışma için işçiden yazılı onay alınmalı, denkleştirme uygulanacaksa bu da yazıya dökülmelidir. Servis payının kimlere ve hangi tutarda dağıtıldığı imzalı listelerle belgelenmelidir. Sezon sonu bildiriminde askı ile fesih açıkça ayrılmalı, yeni sezon çağrısı tarihli yapılmalıdır.

Lexim Hukuk Bürosu, Şile'den gelen dosyalarda sezon kayıtlarının derlenmesi, alacak hesabı, arabuluculuk görüşmesi ve duruşma takibi işlerini, işveren tarafında ise sezonluk sözleşme ve bildirim metinlerinin hazırlanmasını üstlenir. Görüşme talepleri iletişim sayfasından iletilebilir.